Pisałyśmy wcześniej o tym, że najczęstszymi, widocznymi oznakami starzenia może być powstawanie zmarszczek i wypadanie włosów związane z dysfunkcją mitochondriów – elektrowni naszych komórek (klik). 

W przypadku COVID-19 chodzi jednak o coś innego. Skupiamy się tu na innym rodzaju łysienia – na łysieniu androgenowym. Pojawiła się hipoteza, iż osoby dotknięte tym właśnie schorzeniem są narażone na cięższy przebieg zakażenia koronawirusem. 

Czym jest łysienie androgenowe?

Uwodniono w nim dużą rolę czynników genetycznych. Utrata włosów jest zależna od androgenów, czyli hormonów płciowych występujących u mężczyzn i w mniejszych ilościach u kobiet [1]. 

Do androgenów zaliczamy [2]:

• testosteron,
• 5α-dihydrotestosteron (DHT),
• androsteron,
• dehydroepiandrosteron (DHEA).

Mechanizm polega na tym, że testosteron ulega przemianie w dihydrotestosteron (DHT), a osoby z łysieniem androgenowym wykazują na niego nadwrażliwość. DHT następnie oddziałuje na receptory androgenowe (AR) znajdujące się w mieszku włosowym, prowadząc do ich powolnego, stopniowego zaniku [3,4].

Kiedy receptorów androgenowych jest za dużo?

Większa ilość receptorów występuje nie tylko w przypadku łysienia androgenowego. Spotykamy ich więcej także w łagodnym przeroście prostaty, raku prostaty lub w zespole policystycznych jajników [5,6].

Receptory androgenowe winne cięższemu przebiegowi COVID-19

O co chodzi z tymi receptorami? Wyjaśnimy szybko i – mamy nadzieję – bezboleśnie. 

Cząsteczki wirusa atakują komórki płuc – pneumocyty typu II – poprzez receptory ACE2 znajdujące się na ich powierzchni. Według nowych ustaleń we wnikaniu cząsteczek wirusa pomaga też TMPRSS2 (przezbłonowa proteaza serynowa typu II). Proteaza ta jest regulowana przez androgeny. Tak więc im więcej androgenów i aktywowanych receptorów AR, tym większa transkrypcja genu TMPRSS2 i wnikanie wirusa do komórek [7]. Uff 🙂

Nie tylko receptory

Istnieje jeszcze inna teoria – androgeny mają działanie immunosupresyjne, a więc obniżające odporność [3].

Zaawansowanie łysienia a przebieg choroby

W jednym z badań wzięło udział 41 mężczyzn rasy kaukaskiej chorujących na obustronne zapalenie płuc o etiologii COVID-19. 39% z nich miało ciężki stopień zaawansowania wg skali Hamiltona‐Norwooda, a 71% badanych uzyskało w tej klasyfikacji stadium powyżej II [8].

To mężczyźni chorują ciężej

Androgenowa hipoteza ciężkiego przebiegu COVID-19 może mieć swoje odzwierciedlenie w zachorowalności – 58% ciężkich przypadków dotyczy mężczyzn. Przed okresem dojrzewania ekspresja receptorów androgenowych jest mała, co mogłoby tłumaczyć niższy odsetek ciężkiego przebiegu COVID-19 u dzieci [9].

Nowe opcje terapeutyczne

Jeżeli ta hipoteza się potwierdzi, otwierają się nowe ścieżki do opracowania strategii leczenia. Skuteczne mogłyby być leki antyandrogenowe, które zapobiegałyby ciężkiemu przebiegowi COVID-19.

Artykuł Łysienie a zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Od czwartku, 16. 04., w całym kraju został wprowadzony obowiązek zasłaniania twarzy przy wyjściu z domu. W związku z niedoborami sprzętu ochronnego w Polsce i na świecie nie będą to musiały być specjalistyczne maseczki. Również te samodzielnie przez nas przygotowane, jak też szalik czy chusta sprawdzą się przy zasłanianiu nosa i ust.

Jednoznaczne stanowisko WHO

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wypowiada się na temat maseczek zdecydowanie – maseczkę można nosić w następujących sytuacjach [1]:

• Gdy jesteś zdrowy – TYLKO gdy opiekujesz się osobą z podejrzeniem zarażenia Covid-19;
• Gdy kaszlesz lub kichasz;
• Noszenie maseczki jest skuteczne tylko w połączeniu z częstym i dokładnym myciem rąk.

Według WHO nie ma dowodów na skuteczność noszenia maseczek przez osoby zdrowe. Nie zaleca tego też Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób.

Takie samo stanowisko zajmowało amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób, jednak zmieniło się ono 3. kwietnia. Wydano wtedy komunikat, w którym zalecono noszenie masek materiałowych w miejscach publicznych.

Zwolennicy noszenia maseczek mówią zaś: brak dowodów nie może być utożsamiany z brakiem skuteczności noszenia maseczek. 

Fake newsy nie oszczędziły tematu maseczek 

Pewnie widzieliście wykres przedstawiający liczbę zakażeń w poszczególnych krajach i komentarz, że to noszenie maseczek ochroniło obywateli przed zachorowaniem? No cóż…. nie do końca tak było. Doskonale opisał to portal crazynauka.pl (link), my to tu tylko tak zostawimy.. 😉

Dlaczego nosić maskę?

Jak zaleca WHO – maskę powinny nosić osoby z objawami infekcji górnych dróg oddechowych. Jednak wiążę się to z pewną ich stygmatyzacją – od razu wiadomo, kto jest podejrzany o COVID-19.  Uważa się, że jeśli wszyscy mieszkańcy nosiliby maseczki w miejscach publicznych, zachęciłoby to osoby chore do stosowania się do zaleceń [2].

Poza tym, możemy rozprzestrzeniać wirusa nie wiedząc o tym – inkubacja koronawirusa trwa średnio 5,1 dnia, pierwsze objawy mogą pojawić się nawet po 15 dniach, a to właśnie w pierwszym tygodniu od zakażenia zakażamy innych najbardziej [3,4].

Czym są maseczki FFP?

Maski FFP to maski medyczne zwane inaczej respiratorami. FFP (Filtering Face Piece) to system klasyfikacji ze względu na poziom ochrony przed zawartymi w powietrzu cząstkami pyłów, dymami i aerozolami. Filtrowane są cząsteczki o wielkości do 0,6 μm. Amerykańskim odpowiednikiem FFP jest N95 i N99 (filtrujące odpowiednio 95 i 99% cząsteczek) [7,8].

FFP1 –  filtrują co najmniej 80% cząsteczek znajdujących się w powietrzu.

FFP2 – filtrują co najmniej 94% cząsteczek znajdujących się w powietrzu.

FFP3 – filtrują co najmniej 99% cząsteczek znajdujących się w powietrzu. Zapewniają najwyższy poziom ochrony, są jedyną klasą FFP zaakceptowanymi przez przez Health and Safety Executive (HSE) jako ochrona przez aerozolami zakaźnymi w placówkach służby zdrowia w Wielkiej Brytanii.

Czy maseczki chirurgiczne działają?

Problem z maseczkami chirurgicznymi jest taki, że często są one niedopasowane i nie przylegają do twarzy. W badaniu przeglądowym z 2016 r. porównano jak ochrona za pomocą maseczki chirurgicznej wypada na tle stosowania masek N95. Nie udowodniono w nim, by maski N95 lepiej zapobiegały infekcjom górnych dróg oddechowych [5]. W innym badaniu wykazano zaś, że ochrona zapewniana przez maseczki chirurgiczne przed cząstkami o średnicy 0,04–1,3 ?m jest 8–12 razy mniejsza, niż w przypadku masek N95 [6].

Dla kogo maski FFP?

Andreas Voss – mikrobiolog kliniczny i profesor kontroli zakażeń – zaleca stosowanie FFP1 w przypadku kaszlu lub kichania. Według niego FFP2 należy nosić podczas wykonywania procedur wysokiego ryzyka, takich jakie wykonują pracownicy ochrony zdrowia oraz zakażeni koronawirusem. Prawdopodobnie niedługo (o ile już do tego nie doszło) zabraknie nam masek FFP2, dlatego należy rozsądnie ich używać. Przed założeniem takiej maski rozważ, czy na pewno takiej potrzebujesz. 

Co z bawełnianymi maseczkami?

W internecie można znaleźć wiele instrukcji, jak samodzielne uszyć maseczkę. Również liczne firmy odzieżowe zdecydowały się na sprzedaż masek. To, że maski opisywane są jako wielorazowe oznacza, że przed każdym kolejnym użyciem należy je wyprać. 

W badaniu z 2015 roku porównano skuteczność maseczek materiałowych i chirurgicznych. Wykazano, że szyte maseczki zatrzymują wilgoć i wykazują słabą filtrację cząstek. Mimo tych niedoskonałości, maseczki materiałowe pomogą – choćby w niewielkim stopniu – w zapobieganiu rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej [10,13]. Oczywiście, o ile będą użytkowane w prawidłowy sposób.

Amerykańskie Center for Disease Control and Prevention wydało 3. kwietnia zalecenie noszenie masek materiałowych w miejscach publicznych.

Czy maseczkę jednorazową można założyć kilkukrotnie?

W niektórych regionach (np. Tajlandii, Chinach i Japonii) mieszkańcy często decydowali się na wielokrotne stosowanie jednorazowych masek. Niewłaściwe użytkowanie maseczek, a w szczególności niezmienianie maseczek jednorazowych, może zwiększyć ryzyko infekcji [11].

Głośno było o wkładaniu masek do piekarnika – na 30 minut do temp. 75 stopni. Problem polega na tym, że zużyte maski to źródło zanieczyszczenia – nie powinniśmy przynosić ich do domu, ani też kłaść w pobliżu jedzenia i napojów. Możemy w ten sposób zakazić swoich bliskich. Dodatkowo, maski poddane obróbce cieplnej mogą stracić swój kształt i wymagać ponownego dopasowania, by szczelnie przylegały do twarzy. 

Wykazano natomiast, że nawet podczas wielokrotnych procesów dezynfekcji masek N95 – traktowania ich gorącym powietrzem (temp. 75°C przez 30 minut) przez 20 cykli, oraz lampą UV (254 nm, 8 W, 30 min) przez 10 cykli – nie dochodzi do znaczącej utraty ich wydajności filtracyjnej [12].

Zważając na niedobór maseczek, Amerykańskie Centrym Kontroli i Zapobiegania Chorób wydało niedawno wytyczne zezwalające pracownikom służby zdrowia na ponowne użycie masek N95.

Towar deficytowy XXI wieku

20. marca na łamach czasopisma the Lancet opublikowano komentarz dotyczące racjonalnego korzystania z maseczek. O ile zalecenia dla społeczeństwa w poszczególnych krajach różnią się między sobą, jedno zalecenie pozostaje niezmienne – maseczki powinni nosić pracownicy ochrony zdrowia [11]. Niedobór maseczek jest problemem globalnym, ich ceny niesamowicie wywindowały do góry, a to skutkuje tym, że osoby będące na pierwszej linii frontu pozostają bez podstawowych środków ochrony.

Jak prawidłowo nosić maseczkę?

Idąc do i z pracy widzę osoby noszące maseczki, ale często w sposób nieodpowiedni. Aby maseczka działała, musi być założona, noszona, a następnie też zdjęta prawidłowo. Błędne zachowanie na jakimkolwiek etapie może paradoksalnie doprowadzić do zwiększenia ryzyka zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. 

1. Przed dotknięciem maseczki umyj dokładnie ręce wodą z mydłem.
2. Maseczka musi przylegać do twarzy, zasłaniać nos i usta. Jeśli mamy maskę FFP/N95 – sprawdźmy, gdzie jest góra, a gdzie dół. Posiadają one specjalne wyprofilowania na nos. 
3. Aby maska szczelnie przylegała do skóry, należy zrezygnować z zarostu.
4. Jeśli nosimy okulary korekcyjne (a na czas pandemii zaleca się rezygnację z soczewek kontaktowych właśnie na rzecz okularów korekcyjnych) – nakładamy je na maseczkę, a nie pod nią. 
5. Nie dotykamy wnętrza maski, ponieważ wtedy ją zanieczyszczamy. 
6. Nie dotykamy też części zewnętrznej maseczki. Może ona przez to utracić zdolności filtracyjne. Poza tym, naniesiemy na nią w ten sposób drobnoustroje, którymi możemy się „ubrudzić” podczas nieprawidłowego zdejmowania maseczki. Lub odwrotnie – to, co maseczka „wyłapała”, przeniesiemy na ręce. 
7. Aby zdjąć maseczkę, należy dotknąć sznurków/ gumek, dzięki którym jest ona mocowana. Najpierw chwytamy te dolne, a następnie te u góry. W ten sposób maska będzie zdjęta bez dotykania jej przedniej części.

WHO zaleca, by maseczkę chirurgiczną wyrzucić, gdy tylko będzie wilgotna [1]. Wyrzuć ją też, gdy zauważysz jej zabrudzenie lub uszkodzenie. 

Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia, od 16. kwietnia zasłanianie ust i nosa podczas przebywania w przestrzeniach publicznych jest obligatoryjne. Jeśli posiadacie maseczki – pamiętajcie, żeby nosić je w odpowiedni sposób. Konieczne jest też mycie rąk i niewychodzenie z domu w miarę możliwości.

Artykuł Maseczki w dobie pandemii – koronawirus SARS-CoV-2 pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

1. Ibuprofen czy paracetamol?

Zaczęło od wypowiedzi francuskiego ministra, zdrowia, Oliviera Véran. Jego sobotni tweet obiegł cały świat.  „W przypadku gorączki weź paracetamol. Jeśli już przyjmujesz leki przeciwzapalne, skonsultuj się z lekarzem”.  Jak do tej pory nie ma wystarczającej liczby dowodów naukowych na temat Covid-19 i ibuprofenu. Istnieją doniesienia, że leki przeciwzapalne mogą wydłużać czas infekcji (nie konkretnie Covid-19) dróg oddechowych. Być może wynika to z tego, że niesteroidowe leki przeciwzapalne jak np. ibuprofen, stosowane przez długi okres czasu, mogą powodować więcej skutków ubocznych niż paracetamol. Niektóre eksperymenty laboratoryjne pokazują, że ibuprofen teoretycznie mógłby zwiększyć liczbę receptorów ACE2, które wirus wykorzystuje do infekowania komórek, i że może przyspieszyć rozprzestrzenianie się wirusa. Jednak Public Health England (PHE) zaleca, aby pacjenci stosujący przewlekle leki przeciwzapalne ich nie odstawiali, a każda modyfikacja leczenia była konsultowana z lekarzem.  WHO nie zaleca unikania ibuprofenu.

2. Czy można nie zorientować się, że jest się zarażonym?

Jak najbardziej!  Objawów możesz nie zauważyć w okresie inkubacji wirusa, czyli kiedy jesteś już zarażony/zarażona, ale objawy jeszcze nie wystąpiły. Istnieją też osoby, które przechodzą zakażenie koronawirusem i COVID-19 bezobjawowo [1,2].

3. Po jakim czasie od zarażenia koronawirusem zauważę objawy?

Okres wylęgania SARS-CoV-2 wynosi średnio 5.1 dnia. Objawy pojawiają średnio po upływie 11.5 dnia (widełki to 8.2 – 15.6 dnia, lub według innego badania: 2-14 dni). Dlatego okres kwarantanny powinien wynosić co najmniej 14 dni [3, 4].

4. Czy mogę zarazić się od zwierząt?

Nie. Nie potwierdzono, że zwierzęta mogą przenosić koronawirusa SARS-CoV-2, są to tylko spekulacje [5].

5. Czy warto nosić maseczki?

Według WHO maseczkę można nosić w następujących sytuacjach [6]:

1. Gdy jesteś zdrowy – tylko gdy opiekujesz się osobą z podejrzeniem zarażenia Covid-19;
2. Gdy kaszlesz lub kichasz;
3. Noszenie maseczki jest skuteczne tylko w połączeniu z częstym i dokładnym myciem rąk. 

Takie samo stanowisko zajmowało amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób, jednak zmieniło się ono 3. kwietnia. Wydano wtedy komunikat, w którym zalecono noszenie masek materiałowych w miejscach publicznych.

W praktyce noszenie maseczki sprawdza się też jako mechaniczna ochrona przed dotykaniem okolicy nosa i ust 🙂

Od 16.04.2020 zasłanianie ust i nosa jest w Polsce obowiązkowe podczas przebywania w miejscach publicznych.

6. Co zrobić, gdy podejrzewam u siebie koronawirusa?

Unikaj kontaktu z innymi osobami. Zadzwoń na infolinię NFZ. Działa całodobowo, nr tel – 800 190 590.  Nie idź do szpitala, nie idź do lekarza rodzinnego – w ten sposób narażasz na niebezpieczeństwo i ryzyko zakażenia innych. Uzyskaj teleporadę od swojego lekarza lub powiadom telefonicznie stację sanitarno-epidemiologiczną. W przypadku nasilonych dolegliwości zadzwoń pod 112 lub zgłoś się do bezpośrednio do oddziału lub szpitala zakaźnego. Ich listę znajdziesz tutaj.

7. Czy poza myciem rąk i unikaniem kontaktu mogę coś zrobić?

Owszem! Unikaj dotykania twarzy – okolicy oczu, nosa i ust. Jest to nawyk ciężki do zwalczenia, ale warto spróbować. Zachowaj higienę kaszlu – kaszl w zgięcie łokcia lub zakrywaj twarz chusteczką, którą bezzwłocznie potem wyrzuć do kosza. Dezynfekuj często dotykane powierzchnię i przedmioty (szczególną uwagę zwróć na swój telefon). Nie korzystaj z komunikacji miejskiej Jeśli już się z kimś spotykasz, nie witaj się poprzez bezpośredni kontakt. Można pomachać 🙂 

8. Czy mogę iść na spacer do lasu?

Piękna pogoda za oknem niewątpliwe kusi, a wycieczka na spacer wydaje się być odskocznią od czasu spędzanego w domu. Jest jedno ale… Nie tylko Ty masz taki pomysł. Znalezienie wolnego miejsca parkingowego przy wielu parkach i lasach graniczy z cudem. Zamiast spaceru w odosobnieniu wędrujemy w grupkach. Hasło #zostańwdomu ma swoją nazwę nie bez powodu – jeśli chcesz spacerować, to w odosobnieniu. 

Świetnie opisała ten problem autorka bloga bieganizm.com – Joanna Kowalczyk – Bednarczyk. Oto link do posta na fb – klik.

EDIT: 3. kwietnia wydano w Polsce tymczasowy zakaz wstępu do lasów.

9. Czy mogę spotykać się ze zdrową rodziną?

Nie radzimy, lepiej #zostańwdomu. Można jeszcze nie prezentować objawów, lub przechorowywać COVID-19 bezobjawowo i zarazić innych, w szczególności starszych lub bardziej schorowanych. 

10. Czy wirus zginie wiosną?

Nie byłybyśmy takie pewne. Aby wirus zginął, potrzebuje 30 minut w temperaturze 56 stC [7].

11. Jak długo koronawirus utrzymuje się na powierzchniach?

• plastik i stal nierdzewna – do 72 godzin; 
• tektura, papier – do 24 godzin; 
• miedź – do 4 godzin;
• powietrze – do 3 godzin.

Są to jednak przedwstępne dane, wymagające potwierdzenia, i nie mogą być jeszcze odniesieniem dla wytycznych. Badanie zostało opublikowane w formie pre-print i oczekuje na oficjalne zatwierdzenie [8].

12. Czy picie ciepłej wody może mnie ochronić?

Wątpliwe 🙁 Ciepła woda czy herbata na pewno nie zaszkodzi, ale uważajmy – picie gorących płynów o temp. ponad 65 stopni Celsjusza może zwiększać ryzyko zachorowania na raka przełyku [9,10].

13. Czy sauna może mnie ochronić?

Nie wiadomo. To prawda, że patogeny giną w wysokich temperaturach. Jednak w saunach publicznych, wieloosobowych, istnieje ryzyko zakażenia od innej osoby lub przez kontakt z powierzchniami i przedmiotami. 

14. Czy szczepionka na grypę ochroni mnie przed Covid-19?

Niestety nie. Jest to zupełnie inny patogen. Jednak przy pierwszych symptomach Covid-19 (bardzo podobnych do grypy)  będąc zaszczepionym możemy grypę z dużym prawdopodobieństwem wykluczyć. O badaniach nad szczepionką na koronawirusa SARS Cov-2 pisałyśmy tutaj.

Trzeba pamiętać, że lek przeciwwirusowy musi być zdolny do celowania w określoną część cyklu życia wirusa, która jest niezbędna do jego namnażania. Ponadto ma on za zadanie zniszczyć wirusa bez zabijania zajmowanej przez niego komórki ludzkiej. Poza tym, ponieważ wirusy rozmnażają się bardzo szybko, mają dużo okazji do mutacji. Rozwijają wtedy odporność na wszelkie opracowywane przez nas leki lub szczepionki [11].

15. Czy mogę zarazić się koronawirusem SARS Cov-2 jedząc żywność przygotowywaną przez innych, np. w restauracji?

Wciąż poznajemy informacje na temat rozprzeszczeniania się koronawirusa SARS Cov-2. Nowy koronawirus jest wirusem układu oddechowego, o którym wiadomo, że rozprzestrzenia się przez wydzieliny górnych dróg oddechowych, w tym przez unoszące się w powietrzu kropelki kaszlu. Wirus, który powoduje COVID-19, został również wykryty w kale niektórych osób. Nie możemy obecnie wykluczyć możliwości przeniesienia infekcji przez żywność przygotowywaną przez osobę zarażoną, która nie umyła dokładnie rąk. W przypadku gorących potraw wirus prawdopodobnie zostanie zniszczony przez gotowanie. Może tak się niestety nie zdarzyć w przypadku niegotowanych potraw, takich jak sałatki, sushi, kanapki bądź smoothie [12].

16. Czy po zachorowaniu na Covid-19 uodpornię się na ponowne zarażenie?

Niestety nie znamy jeszcze odpowiedzi na to pytanie. Większość ludzi prawdopodobnie rozwinie przynajmniej krótkotrwałą odporność na koronawirusa, który powoduje COVID-19. Pamiętajmy jednak o tym, że wirus może mutować, tak jak wirus grypy każdego roku [13]. 

17. Czy wirus może spowodować zwłóknienia płuc? Jaki procent przypadków kończy się trwałym uszkodzeniem płuc mimo wyzdrowienia?

Lekarze z Hongkongu stwierdzili, że niektórzy pacjenci mogą mieć spadek czynności płuc o około 20-30 %, jednak są to dopiero wstępne wyniki. Nie znamy jeszcze  długoterminowego wpływu zakażenia wirusem w grupie wyleczonych pacjentów. Nie wiemy, czy zwłóknienie płuc uniemożliwiające prawidłowe funkcjonowanie tego narządu rozwinie się u każdego pacjenta, który przeszedł Covid-19 [14]. 

18. Czy kurkuma i olejek z oregano mogą ochronić przed Covid-19?

Niestety w bazach naukowych nie ma żadnych badań na temat jakichkolwiek superfoods i ich ochronnego działania przed Covid-19. Pojawiają się pierwsze doniesienia o protekcyjnym działaniu flawonoidów. Ale na razie są to tylko hipotezy i nie ma rzetelnych badań na ten temat [15]. 

Musimy dbać o naszą odporność. Wiemy na pewno, że bardzo źle na nią wpływa stres. A niestety mało z nas go teraz nie odczuwa:( Czy jednak możemy zrobić coś, żeby wzmocnić nasz układ odpornościowy? Tak. Zdecydowanie. Staraj się redukować stres poprzez aktywność fizyczną (joga bądź pilates w domu) i medytację. Wysypiaj się, niech Twoja dieta będzie bogata w owoce, warzywa i produkty pełnoziarniste. Nie palm papierosów i nie pij alkoholu. No i myj ręce, jak najczęściej. 

19. Czy cynk może uchronić przed zachorowaniem na Covid-19?

Po tym, jak w sieci krążył list znanego wirusologa, z zaleceniem brania przy pierwszych objawach pastylek do ssania z cynkiem, wszyscy rzucili się na jego zakup. 

Według pewnych źródeł cynk rzeczywiście może skracać czas infekcji, jednak należy go stosować z dużą ostrożnością. Niestety nie wiemy, czy ma on jakikolwiek wpływ na łagodzenie objawów Covid-19. W przypadku niedoboru cynku może faktycznie dochodzić do osłabienia układu immunologicznego, co objawia się upośledzoną funkcją makrofagów, neutrofili, komórek NK i składników dopełniacza. Organizm potrzebuje również cynku do rozwoju i aktywacji limfocytów T. Jednak pamiętajcie, że dzienna dawka przekraczająca 150 mg może prowadzić do skutków ubocznych w postaci obniżonej funkcji układu odpornościowego – efekt odwrotny od zamierzonego. Absolutnie nie należy więc stosować cynku bez konsultacji z lekarzem i w przypadku braku jego niedoboru [16].

Artykuł Najważniejsze pytania o koronawirusa SARS CoV-2. Fakty i mity. pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.