Długość życia się zwiększa, a wskutek zmian klimatycznych jesteśmy narażeni na większą ilość promieniowania UV. W związku z tym naukowcy szukają preparatów, które mogłyby hamować, opóźniać lub odwracać proces fotostarzenia. Według naszej analizy powstało ponad 350 prac naukowych na ten temat.

(Ten wpis jest kontynuacją tego, w którym opisujemy uszkodzenia w DNA wywołanie przez słońce. Omawiamy tam m.in. CPD, 6-4PP i MMP-1).

Enzymy naprawiające DNA

Mamy nadzieję, że kremy z filtrem UVA i UVB stosujesz codziennie – Twoja skóra na pewno odwdzięczy się w przyszłości. Jednak o ile krem SPF działa profilaktycznie i zapobiega starzeniu się skóry, nie ma wpływu na to, co wydarzyło się lata temu. 

Uszkodzenia DNA kumulują się w czasie. Według wielu naukowców te utrwalone, nieodwracalne zmiany mogą być naprawione za pomocą enzymów o mocy naprawy DNA. Enzymy, które opiszemy poniżej, mają naprawiać szkody, które już powstały. Są już nawet na rynku produkty, które zawierają te konkretne enzymy! Przedstawimy je w dalszej części wpisu.

Fotoliazy

Fotoliazy to enzymy, które nie występują naturalnie u ludzi. Można je spotkać w bakteriach, roślinach i zwierzętach, które są narażone na wysoką ekspozycję na promieniowanie UV. Mają one zdolność wiązania do DNA i rozbijania dimerów pirymidynowych, które powstają na skutek ekspozycji na promienie UV. Niszczą więc negatywne zmiany spowodowane przez promieniowanie słoneczne (1,2).

(Wyróżniamy fotoliazę CPD i fotoliazę 6-4PP. CPD to dimery cyklobutanopirymidynowe, a 6-4PP – fotoprodukty pirymidyno-pirymidonowe(6-4). Odsyłamy Cię koniecznie do poprzedniego postu o fotostarzeniu – będzie Ci zdecydowanie łatwiej zrozumieć o co chodzi z tymi enzymami;))

Działanie fotoliazy (1-3)

• naprawa uszkodzeń DNA spowodowanych przez promieniowanie UV (CPD i 6-4PP).
• redukcja MMP-1 ( metaloproteinaza macierzy pozakomórkowej 1), a więc zapobieganie niszczeniu kolagenu;
• wspomaganie regeneracji komórek;
• hamowanie śmierci komórek wywołanej promieniowaniem UV;
• zmniejszenie stanu zapalnego skóry spowodowanego ekspozycją na światło słoneczne (poprzez hamowanie cytokin prozapalnych).

Wstępne wyniki wykazały, że dodanie fotoliazy do kremu przeciwsłonecznego poprawia kondycję skóry. Liczba CPD wywołanych promieniowaniem UV-B zmniejszyła się o 40%-45%. Niestety, w badaniu wzięło udział tylko 7 ochotników (4).

W innym badaniu liczba osobników wzrosła do 10 (to niestety nadal bardzo mało). Uczestnicy badania stosowali krem z filtrem przeciwsłonecznym – sam lub z dodatkiem fotoliazy CPD – na skórę pleców. Przez 4 kolejne dni wystawiali tę okolicę na działanie promieni UV. Sam krem z filtrem zredukował CPD o 62%, natomiast z dodatkiem fotoliazy – aż o 93% (5).

Fotoliaza po zastosowaniu na początku ekspozycji na słońce może zapobiegać powstawaniu oparzeń słonecznych (6).

Endonukleaza T4 V

Kolejnym enzymem, który stanowi potencjalny składnik kremów naprawczych jest Endonukleaza T4 V. Jest to enzym restrykcyjny, który posiada zdolność rozpoznawania fragmentów DNA uszkodzonych przez promieniowanie UV (CPD) (6).

Działanie endonukleazy (3)

• 4x szybciej i skuteczniej niż naturalnie naprawia DNA;
• redukuje aktywności MMP-1 (przez co zapobiega niszczeniu kolagenu). 

Dodatkowo wniosek z jednego z badań naukowych jest taki, że endonukleazy dodawane do filtrów przeciwsłonecznych mogą zapobiegać i zmniejszać powstające komórki apoptotycze – takie, które weszły na drogę zaprogramowanej śmierci (7).

W innym badaniu wzięło udział 28 osób z problemem rogowacenia słonecznego (rogowacenie słoneczne to skutek przewlekłej ekspozycji na promieniowanie UV). Objawia się występowaniem stwardniałych, łuszczących zmian w obrębie skóry, a co gorsza – na jego podłożu mogą rozwijać się raki skóry. Uczestnicy badania stosowali sam krem z filtrem lub krem z filtrem z dodatkiem fotoliazy i endonukleazy. Nakładali preparaty 2 razy dziennie przez okres 6 miesięcy. Ilość CPD zmniejszyła się o 35% u osób smarujących się samym kremem i o 61% u tych, którzy stosowali krem z enzymami (8).  W innym badaniu, przeprowadzonym na grupie 9 zdrowych ochotników, endonukleaza zmniejszyła ilość CPD o 18% (9). 

Stosowanie kremu z filtrem z fotoliazą i endonukleazą zapobiega też szybszemu skracaniu się telomerów (10).

Glikozylaza 8-oksoguaniny (OGG1) 

Kolejnym enzymem o potencjalnej mocy naprawczej jest OGG1, czyli glikozylaza 8-oksoguaniny. Enzym ten posiada zdolność usuwania 8-oksoguaniny, która w czasie replikacji DNA może się łączyć z adeniną i prowadzić do powstania mutacji punktowych. I właśnie wspomniany przez nas enzym posiada możliwość usuwania 8-oksoguaniny w procesie naprawy DNA (6).

(8-oksoguanina to utlenionej pochodnej guaniny powstającej w wyniku reakcji guaniny z reaktywnymi formami tlenu lub azotu.)

W jednym z badań dodano trzy przedstawione przez nas enzymy: endonukleazę, fotoliazę i OGG1 do kremu przeciwsłonecznego. Grupa 20 ochotników stosowała ten naprawczy krem przez 8 dni, po czym eksponowała skórę na promieniowanie UV. Ilość CPD zmniejszyła się o 12%, a 8-oksoguaniny o 17% w porównaniu z samym filtrem przeciwsłonecznym (11).

Misja: dostarczyć enzym do komórek

Aby jednak enzymy naprawiające DNA mogły zadziałać, muszą przedostać się przez warstwę rogową naskórka. Z tego powodu muszą być dostarczone do skóry w odpowiedniej formie. Z dostępnych do tej pory badań wynika, że sprawdza się zamknięcie substancji aktywnych w liposomach (6). 

Liposomy to wielowarstwowe pęcherzyki lipidowe. Mają średnicę o wielkości około 150 nm. Składają się z fosfolipidów podobnych do błony komórkowej keratynocytów (12). Po zastosowaniu na skórę liposomy lokalizują się w komórkach naskórka w ciągu 1 godz. W keratynocycie błona liposomu rozpuszcza się, a zawarte w liposomie enzymy wiążą się z jego DNA (13).

Dlaczego myślimy, że forma liposomu jest dobra? W jednym z badań zamknięto w liposomach enzymy: endonukleazę, fotoliazę i endonukleazę OGG1. 32 uczestników badania z drobnymi zmarszczkami w okolicy oczu stosowało krem z tymi liposomami 2 razy dziennie przez 4 tygodnie. Poprawę zauważyło 72% badanych (14).

2 w 1: naprawa + profilaktyka

Od idealnego kremu z filtrem oczekiwalibyśmy:

• ochrony przez UVA i UVB;
• zdolności usuwania wolnych rodników tlenowych 
• stabilności i bezpieczeństwa,
• zawartości enzymów przyczyniających się do naprawy DNA. 

Na rynku istnieją już kremy z filtrem, które oprócz ochrony przed UVA i UVB potrafią też naprawić uszkodzone wcześniej DNA.

Zbadano, jak dodatek enzymów do kremu z filtrem wpływa na obecność CPD. Poziomy CPD w porównaniu z wartościami wyjściowymi zmniejszyły się o 61% u pacjentów stosujących filtry przeciwsłoneczne z enzymami naprawy DNA w porównaniu z 35% u pacjentów stosujących konwencjonalne filtry przeciwsłoneczne (15).

Stosowanie kremów zawierających filtry chroniące przed promieniowaniem UV, enzymy naprawiające DNA oraz antyoksydanty może ograniczyć starzenie się skóry, poprawić oznaki fotostarzenia oraz nowotworom skóry. Najlepiej stosować takie, kremy, które zawierają i enzymy naprawcze, i antyoksydanty. Substancje te wykazują efekt synergiczny – są bardziej efektywne gdy działają razem, niż w przypadku osobnego ich zastosowania.

Jaki krem z filtrem i enzymami możesz kupic?

Jeśli nasz wpis zachęcił Cię do stosowania kremu z filtrem oraz enzymami naprawczymi, przygotowałyśmy listę preparatów z takim składem dostępnych na rynku (3).

• Eryfotona® AK-NMSC, Isdin SA  – filtr przeciwsłoneczny (SPF 100+) + fotoliaza CPD zamknięta w liposomach.
• Ateia® – filtr przeciwsłoneczny (SPF 25-50+) + fotoliaza CPD zamknięta w liposomach, endonukleaza T4 V i ekstrakt z kaktusa nopal.
• Ladival® med – filtr przeciwsłoneczny (SPF 15/20) + fotoliaza CPD zamknięta w liposomach.
• SkinMedica® Total Defense + Repair (TD + R) – filtr przeciwsłoneczny (SPF 34) + kilka przeciwutleniaczy, które zapobiegają powstawaniu CPD.
• Heliocare 360° AK Fluid – filtr przeciwsłoneczny (SPF 100+) + fotoliaza zamknięta w liposomach, endonukleaza i OGG1.
• Neova –  filtr przeciwsłoneczny (SPF 40/43/44) + fotoliaza zamknięta w liposomach.
• Priori Tetra® – filtr przeciwsłoneczny (SPF 50) + fotoliaza zamknięta w liposomach, endonukleaza i  OGG1.
• Sesderma Repaskin® – filtr przeciwsłoneczny (SPF 50/30) + fotoliaza zamknięta w liposomach.

Artykuł Napraw DNA! Odwracamy efekty fotostarzenia pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Kosmetyki z filtrem UV

Pierwszą linią obrony przed działaniem promieni słonecznych są produkty do pielęgnacji z filtrem UV do włosów. Lakier do włosów, mgiełka, spray, szampon czy odżywka z filtrami zaczynają się robić popularne. 

Krótka przypominajka, jak działają filtry UV (więcej znajdziecie tutaj):

• filtry fizyczne odbijają promienie UV od powierzchni włosa;
• filtry chemiczne pochłaniają promieniowanie UV. 

Jeszcze do niedawna dodawano filtry blokujące UVA i UVB do odżywek do włosów, żelów do stylizacji lub lakierów do włosów. Niestety okazało się, że większość z niejonowych filtrów chemicznych, które świetnie sprawdzają się w fotoprotekcji skóry, nie przylega do włosów i nie utrzymuje się na nich [1]. 

Włosy mają ładunek ujemny. W związku z tym istnieje przypuszczenie, iż produkty z cząsteczkami kationowymi, o ładunku dodatnim, będą się na włosach dłużej utrzymywać. Do substancji takich należą między innymi chlorek cynamidopropylotrimoniowy i dimethylpabamidopropyl laurdimonium tosylate [2]. 

Antyoksydanty

Drugą linią ochrony słonecznej włosów są antyoksydanty. To właśnie dzięki nim zmniejsza się ilość wolnych rodników we włosach. Aby tak się stało, dany przeciwutleniacz musi wniknąć wgłąb włosa i „zadziałać” z melaniną. Dla zwiększenia zdolności wnikania antyoksydantów wgłąb włosa stosuje się np. liposomy [3].

Zbadano właściwości polifenoli pochodzenia naturalnego. Wyciąg z karczocha ma uchronić włosy przed utlenianiem lipidów i degradacją białek. Wyciąg z ryżu sprawdzi się w ochronie koloru, połysku i mocy włosów [4]. Ekstrakt z granatu chroni kolor włosów farbowanych, podobnie jak ekstrakt z wiciokrzewu [5,6]. 

Szampon czy odżywka?

Jeśli zastanawiacie się, co będzie bardziej skuteczne – szampon czy odżywka z antyoksydantami lub filtrem UV na włosy – spieszymy z odpowiedzią. Wybierzcie odżywkę! Szampon nie za bardzo się sprawdzi, ponieważ musimy go dokładnie spłukać z włosów. Odżywki oparte na bazie silikonu – takie jak dimeticon – mogą osadzić cienką warstwę ochrony przeciwsłonecznej na łodydze włosa [7]. Im dłużej odżywka pozostaje na włosach, tym bardziej prawdopodobne, że pożądana przez nas ochrona przeciwsłoneczna będzie do włosów przylegać.

Farbowanie włosów jako ochrona przed słońcem?

Wykazano, że naturalnie siwe włosy są bardziej narażone na uszkodzenia wywołane przez słońce niż włosy naturalnie ciemnobrązowe.  Szybciej dochodzi do zrywania mostków siarczkowych białek włosa. I tu pojawia się ciekawa hipoteza – mimo, że farbowanie włosów niszczy trzon włosów, nadanie im koloru może spowolnić ich fotostarzenie [7]. Temat dość kontrowersyjny – przecież farbowanie włosów uszkadza ich strukturę! Okazało się jednak, że farbowanie może być mniej szkodliwe niż wystawienie włosów na promieniowanie słoneczne. Dzieje się tak, ponieważ cząsteczki barwnika absorbują promienie UV i zapobiegają uszkodzeniom włosów przez promienie słońca [8].

Farba farbie nierówna

Istnieją dwa rodzaje farbowania włosów, które wprowadzają barwnik wewnątrz łodygi włosa: farbowanie permanentne i semipermanentne (tymczasowe). 

Koloryzacja krótkotrwała

Kolor „osadzony” na włosach ma działanie przeciwutleniające. Im ciemniejszy jest kolor włosów, tym większa ochrona przed słońcem. Takie farby są miksem barwników mieszanych ze sobą dla uzyskania pożądanego odcienia. Dla uzyskania brązu zwykle wykorzystuje się barwniki czerwone i niebieskie. Czerwony pigment absorbuje promienie UV w większym stopniu niż niebieski [7].

Koloryzacja permanentna

Kolor powstaje wskutek reakcji utleniania i redukcji; barwniki wnikają bardziej wgłąb włosa niż w koloryzacji krótkotrwałej. Aby tego dokonać, wykorzystuje się amoniak i nadtlenek wodoru, przez co włosy ulegają większym uszkodzeniom. Farby te działają jako fotofiltry – tłumią padające światło, wskutek czego zmniejszone jest uszkodzenie białek włosa [7]. Unikajcie farb na bazie pyrazolu – włosy nią potraktowane ulegają największym uszkodzeniom [10].

Ochrona włosów przed słońcem za pomocą przeróżnych kosmetyków zostawia wiele do życzenia. Kosmetyki chroniące włosy przed słońcem nie utrzymują się długo na włosach. Natknięto się też na inny problem- jak stworzyć kosmetyk, który pokryje warstwą ochronną wszystkie włosy? Kolejną przeszkodą jest produkcja formuły, która nie dość, że przylega do łodygi włosa, to jeszcze nie nadaje im tłustego wyglądu. Grubsza warstwa produktu zapewni im proporcjonalnie lepszą ochronę, ale mało kto się na to zdecyduje biorąc pod uwagę niekorzystny efekt wizualny oraz ilość produktu, którą trzeba by było zużyć. Oczywiście, lepsza jest jakakolwiek fotoprotekcja niż żadna. Dla włosów naturalnie jasnych i siwych alternatywą jest farbowanie włosów. Biorąc jednak pod uwagę wyżej wymienione przeszkody, poza odpowiednią pielęgnacją włosów latem najlepszą metodą ochrony przed słońcem wydaje się być zakładanie kapelusza ?

Artykuł Włosy a słońce – jak je przed nim ochronić? pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Po czym poznać, że włosy przedawkowały słońce?

Włosy zniszczone słońcem objawiają się na wiele sposobów. Widzimy wtedy [1]:

• suchość; 
• zmniejszoną wytrzymałość; 
• szorstką powierzchnię;
• utratę koloru;
• utratę połysku;
• sztywność;
• łamliwość;
• rozdwajanie się końcówek. 

Jak do tego dochodzi? Zanim zagłębimy się w temat przyjrzyjmy się, jak zbudowany jest włos. W dzisiejszym poście nie będziemy poruszać tematu skóry głowy, a zajmiemy się tylko łodygą włosa. 

Warstwy włosa

Łodyga włosa zbudowana jest z keratyny. Jest to kompleks białkowy stanowiący 65-95% objętości włosów. Włókna keratynowe zaś składają się z aminokwasów [2,3]. 

Najbardziej zewnętrzną warstwą włosa jest osłonka, zwana też naskórkiem. Składa się z nakładających się na siebie łusek. Może stanowić aż 10% masy włosa. Zadaniem osłonki jest ochrona włosa przed uszkodzeniami chemicznymi i środowiskowymi [4].

Poniżej znajdziemy korę włosa, będącą główną składową jego masy. Zbudowana jest z włókien keratynowych, odpowiedzialnych za mechaniczne właściwości włosów. Znajdziemy w niej też granulki barwnika – melaniny, które stanowią 3% objętości włókien włosowych [3,4].

Najbardziej wewnętrzną częścią włosa jest jego rdzeń. 

Od czego zależy kolor włosów?

To, jakiego koloru są nasze włosy zależy od rodzaju, wielkości, ilości i rozkładu granulek melaniny wewnątrz kory włosa, a także od grubości trzonu włosa i zawartości powietrza w trzonie włosa [4]. 

Włosy, podobnie jak skóra, zawierają dwa rodzaje melaniny:

• eumelanina – barwnik ciemny, o odcieniu od brązowego do czarnego; 
• feomelanina – barwnik jasny, o odcieniu czerwonym.

Uważa się, że włosy czarne zawierają ok. 99% eumelaniny i 1% feomelaniny, włosy brązowe i blond – odpowiednio 95% i 5%, a włosy rude – 67% i 33% [5]. 

W jaki sposób słońce niszczy włosy?

Łodygę włosa cechuje wrażliwość na czynniki zewnętrzne, do których zaliczamy również promieniowanie UV. Nadmierna ekspozycja na słońce jest najczęstszą przyczyną uszkodzenia struktury włosa. Wyróżnia się dwa mechanizmy:

1. Degradacja i utrata białek włosa. Za niszczenie białek strukturalnych włosa odpowiedzialne jest głównie promieniowanie UVB. Osłabienie włosa powstaje też przez rozrywanie mostków dwusiarczkowych w białkach łodygi włosa [6]. Absorpcja promieni UV przez aminokwasy prowadzi do ich rozpadu i wytwarzania wolnych rodników.
2. Degradacja pigmentu włosa. Za zmianę koloru włosów odpowiedzialne jest UVA, które powoduje wytworzenie wolnych rodników [7,8].

Od czego to zależy? UVA ma znacznie większe zdolności do penetracji – bariery takie jak ubrania czy szyby w oknach nie są dla niego przeszkodą [9]. Podobnie jest w przypadku włosów; UVA przenika do kory włosa, gdzie znajdują się ziarna z barwnikiem. UVB działa zaś bardziej powierzchownie, na osłonkę włosa [10]. Powoduje też jej mikrouszkodzenia, które przy niesprzyjających warunkach mogą być punktem wyjściowym dla dalszych uszkodzeń.

Melanina

Rodzaj, rozmiar i ilość ziaren tego barwnika decyduje o kolorze włosów. Ale to nie jedyna jego funkcja. Melanina chroni włosy przed działaniem promieni słonecznych. Absorbuje promieniowanie UVA i UVB, a następnie rozprasza tę energię w postaci ciepła. Przyczynia się to do wytwarzania wolnych rodników, które mają zgubny efekt na keratynę. Z drugiej strony, melanina może częściowo zablokować niszczenie keratyny przez unieruchomienie wolnych rodników [11].

Dlaczego włosy jaśnieją na słońcu?

Włókna naturalne, takie jak wełna, bawełna i jedwab odbarwiają się pod wpływem promieni słonecznych. To samo dotyczy włosów. 

Melanina jest tarczą chronną przeciwko promieniowaniu słonecznemu. Nie wychodzi jednak z tego bez szwanku. W procesie ochrony białek przed światłem melanina ulega zniszczeniu lub wybieleniu.

Do odbarwienia włosów dochodzi z powodu utleniania melaniny przez wolne rodniki. – powstaje wtedy oksymelanina, oksydacyjny produkt uszkodzenia melaniny przez słońce [8]. Ilość oksymelaniny jest proporcjonalna do stopnia zaawansowania fotostarzenia trzonu włosa [12]. Prowadzi do rozcieńczenia pigmentu i rozjaśnienia koloru włosów [6]. 

Pod wpływem promieniowania UV aminokwasy budujące keratynę ulegają rozkładowi – jedne szybciej, inne wolniej (dla ciekawych – najszybciej degradacji pod wpływem UV ulega cystyna, metionina, tryptofan, tyrozyna i histydyna). Utlenianie tych aminokwasów daje efekty widoczne gołym okiem, tzn żółtawe zabarwienie włosów (ang. photoyellowing) [3]. Całkowita ilość aminokwasów bardziej podatnych na uszkodzenie przez słońce zależy od rodzaju włosów. Jako ciekawostka dodam, że męskie włosy zawierają więcej cystyny niż włosy kobiet [10]. 

Zmiany koloru włosów są bardziej widoczne w przypadku jasnych włosów [11]. 

Jak dochodzi do rozdwajania się końcówek?

Zewnętrzne warstwy aminokwasów (te znajdujące się w naskórku włosa) otrzymują większą ilość promieniowania niż te w korze włosa. Przerwanie ciągłości pomiędzy tymi dwoma warstwami i ich oddzielenie się od siebie powoduje rozdwajanie się końcówek [3]. 

Zaczynamy letni okres, kiedy spędzamy więcej czasu na świeżym powietrzu, a słońce towarzyszy nam niemal każdego dnia. Dlatego świadomość, jak ważna jest ochrona przed słońcem, jest taka ważna. Zapraszamy Was tutaj, gdzie opisujemy możliwe sposoby ochrony włosów.

Artykuł Jak słońce niszczy włosy? pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

1. Wybieraj SPF 30 i wyższe

Faktor SPF ( Sun Protection Factor), czyli wskaźnik ochrony przeciwsłonecznej, określa stopień ochrony przed promieniowaniem UVB [1]. Kiedy nie stosujemy ochrony przeciwsłonecznej, już po 15 minutach ekspozycji na słońce może dojść do oparzenia skóry.

Żaden balsam z filtrem do opalania nie zapewni 100% ochrony przed UVB. Ale aby uzyskać wystarczającą ochronę, zaleca się stosowanie fitrów o SPF minimum 30 [2]. 

O tym, że filtry o SPF mniejszym niż 15 są mało skuteczne, utwierdza nas FDA, czyli amerykańska Agencja Żywności i Leków. Zarządzono, że na opakowaniach takich blokerów do opalania musi widnieć informacja o tym, że krem co prawda chroni przed poparzeniem słonecznym, ale nie zapobiega nowotworom ani starzeniu się skóry [3].

2. Chroń się przed UVA

Promieniowanie UVA jest w głównej mierze odpowiedzialne za starzenie się skóry! [4-5]. Przed nim musimy ochronić się dodatkowo. Nie wystarczy, że kupimy filtr np. SPF 30. Krem ochrania skórę przed groźnym promieniowaniem UVA, kiedy jest to wprost napisane. Dlatego zwracajmy uwagę, żeby na opakowaniu widniała informacja balsamu z filtrem o szerokim spektrum lub UVA + UVB [6].

3. Stosuj krem z filtrem codziennie

Używaj filtrów zawsze, gdy narażamy się na ekspozycję na promienie słoneczne. Mówiąc krótko: przez cały rok, najlepiej codziennie. Promieniowanie UVA przenika przez chmury, dlatego nawet w pochmurny dzień może nam zaszkodzić. Co więcej, woda, śnieg i piasek odbijają promienie słoneczne, dlatego nawet zimą pamiętajmy o filtrze [7-8]. Dobrą wiadomością dla kobiet jest fakt, że filtr można zastosować pod makijaż, lub wykorzystać bazę pod makijaż z filtrem. Wachlarz produktów dostępnych na rynku jest szeroki – od tych dedykowanych cerze trądzikowej, przez matujące, nawilżające i inne.

4. Bezpieczne opalanie się na słońcu

Niezależnie od tego, jaką moc filtra wybierzemy, należy powtarzać jego aplikację. Wyższe filtry zapewniają nam LEPSZĄ, ale nie DŁUŻSZĄ ochronę przed słońcem. Kremami o SPF 15 i SPF 50 smarujemy się co taki sam okres czasu. Najlepszą ochronę uzyskamy, gdy będziemy to robić co 2 godziny. Krem nakładamy na suchą skórę, na 30 minut przed wyjściem na dwór. Ochronę przeciwsłoneczną trzeba powtarzać częściej, gdy bardziej się pocimy, po kąpieli lub wytarciu skóry ręcznikiem [9].

5. Czy filtry przeciwsłoneczne są szkodliwe?

Filtry możemy podzielić na dwa rodzaje: chemiczne i  fizyczne (mineralne). Maksymalne spektrum ochrony przed promieniowaniem UVA i UVB osiągniemy wtedy, gdy krem zawiera kilka filtrów fizycznych i chemicznych. 

Filtry chemiczne

Pochłaniają promieniowanie UV. Są łatwe w aplikacji – łatwo rozsmarowuje się je na skórze i nie zostawiają białych śladów. Aby działały, muszą się całkowicie wchłonąć. Stąd bierze się zalecenie, by czekać 30 minut po aplikacji przed wyjściem na słońce [9]. 

Do tej kategorii filtrów należą oxybenzon, awobenzon, i wiele innych. Uważajmy na oxybenzon. Około 4% preparatu przenikają wgłąb skóry i może powodować zaburzenia gospodarki hormonalnej [10-11]. Ponadto, wraz z otokarboksylem, został zabroniony na Hawajach. Wykazano, że jest szkodliwy i powoduje wybielanie raf koralowych. Dostaje się do obiegu wody przez oczyszczalnie ścieków i spłukiwanie z naszego ciała podczas kąpieli i pływania. W związku z tym jego koncentracja jest największa w pobliżu plaż [12-14].

Filtry fizyczne, czyli mineralne

Pozostają na powierzchni skóry i odbijają od niej promienie UVA i UVB. Należą do nich dwutlenek tytanu i tlenek cynku. Są trochę bardziej kłopotliwe w aplikacji niż filtry chemiczne – wcieranie ich w skórę trwa dłużej i mogą zostawiać na niej białe ślady. Brzmi kłopotliwie? Wierzcie nam, że warto! Ponieważ nie musimy czekać aż się wchłoną, działają od razu po (dokładnym) nałożeniu. Cechują się większą fotostabilnością – nie tracą swoich właściwości podczas ekspozycji na promienie słoneczne. Są dobrze tolerowane przez skórę, nawilżają ją, ale nie podrażniają. Dlatego filtry mineralne znajdują zastosowanie także u dzieci [9, 15].

6. Uważajmy na “wodoodporność”

Według FDA nie istnieje coś takiego, jak filtr ‘waterproof’ (wodoodporny). Każdy filtr traci swoje właściwości w kontakcie z wodą i potem. Pisanie, że dany filtr jest ‚waterproof’ jest – przynajmniej w USA – niedozwolone. 

FDA akceptuje filtry ‘water resistant’. W naszym języku zarówno waterproof, jak i water resistant oznacza to samo – wodoodporny, stąd problemy z tłumaczeniem. 

Dopuszcza się dwa rodzaje filtrów wodoodpornych. Różnią się okresem działania w trakcie przebywania w wodzie / pocenia się: 

• filtr wodoodporny- jest skuteczny, gdy przebywamy w wodzie do 40 minut. Po upływie tego czasu potrzebna jest ponowna aplikacja,
• filtr bardzo wodoodporny – jest skuteczny, gdy przebywamy w wodzie do 80 minut. Po upływie tego czasu potrzebna jest ponowna aplikacja. 

Gdy korzystamy z filtrów wodoodpornyh, a nie przebywamy w wodzie/ nie pocimy się, należy ponawiać aplikację tradycyjnie – co 2 godziny [16].

7. Nakładajmy odpowiednią ilość kremu.

Aby ochrona przed promieniowaniem była dokładnie taka, jak na opakowaniu, należy nałożyć 2mg kremu na każdy centymetr kwadratowy skóry. Zbyt mała ilość znacznie ogranicza działanie filtra. Gdy nałożymy cieńszą warstwę kremu o faktorze SPF 50 może okazać się, że tak na prawdę mamy ochronę SPF 30. 

Nałożenie zalecanych 2mg kremu na centymetr kwadratowy skóry całego ciała zajmie około 14 minut. Potrzeba do tego tyle kremu, ile się mieści w kieliszku do shota – 30 ml 😉 [1,9,17].

„Najlepszy krem ochronny to taki, którego naprawdę używamy”

lek. JOSHUA ZEICHNER

Dlaczego nie stosujemy blokerów przeciwsłonecznych wtedy, kiedy powinniśmy? Ankietowani odpowiadali następująco [18]:

• 33.7% – nieprzyjemny zapach lub wygląd kremu; 
• 16,4% – aspekty finansowe;
• 15,3% – wymagania ponownej aplikacji. 

Jeśli zależy Wam na zdrowej i młodo wyglądającej skórze ciała i twarzyzastosujcie się do naszych wskazówek. Jaki filtr wybrać? Wybierzcie taki o wysokiej ochronie przeciwko UVA i UVB, sprawdźcie, jaki jest jego skład, i ponawiajcie aplikację co 2 godziny. A gdy przebywacie w wodzie i stosujecie filtr wodoodporny – doczytajcie, czy posmarować się ponownie po 40, czy po 80 minutach. Pamiętajmy jaki jest główny cel ich stosowania – ochrona przed rakiem skóry! Aspekt przeciwstarzeniowy to w tym przypadku bonus ?

Artykuł Filtr przeciwsłoneczny – jaki wybrać i jak go stosować? pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

UVAga

Słońce emituje niewidzialne dla człowieka promieniowanie UVA, UVB i UVC. Całe promieniowanie UVC i około 90% UVB jest pochłaniane podczas przechodzenia przez atmosferę, w efekcie czego do powierzchni ziemi dociera w większości UVA (95-97%) z komponentą UVB  [1-2]. Mogą one uszkadzać obecne w skórze białka, lipidy oraz DNA. Jeśli zmiana zajdzie w genie związanym z procesem karcynogenezy, prowadzi do rozwoju nowotworów skóry [3-5].

Promienie UVB cechuje sezonowość – są silniejsze latem. Uszkadzają głównie powierzchowne warstwy skóry dając znaki ostrzegawcze przy jego „przedawkowaniu” w postaci zaczerwienienia i oparzeń skóry [6].

Promienie UVA są bardziej zdradliwe i niebezpieczne. Przebijają się przez chmury, szkło, ubrania, docierając do komórek głębszych warstw skóry i w okolice naczyń krwionośnych. Ich siła jest taka sama przez cały rok – w styczniu i lipcu, w Warszawie i w Nowym Jorku  [7]. Nawet krótkotrwałe, powtarzające się ekspozycje na promieniowanie UVA mogą spowodować duże szkody – są odpowiedzialne za alergie, zaburzenia pigmentacji, przedwczesne starzenie się skóry oraz nowotwory skóry [8]. Promieniowanie UVA wpływa też na powstawanie zmarszczek – niszczy ukierunkowanie włókien kolagenu i elastyny. Według U.S. Environmental Protection Agency, 90% oznak starzenia się skóry jest skutkiem działania promieni UV [9].

Co oznacza SPF?

Współczynnik SPF (Sun Protection Factor) określa, jaka ilość promieniowana UVB przenika przez produkt. Bez filtra oparzenie ciała następuje po upływie ok. 15 minut. Krem o SPF 15 przepuszcza 1/15 promieniowania, a więc możemy przebywać na słońcu 15-krotnie dłużej niż bez filtra. Krem o SPF 50 wydłuża ten czas 50-krotnie [10]. Aby utrzymać właściwości kosmetyku należy ponawiać jego aplikację co 2 godziny. Rekomenduje się używanie filtra o wartości co najmniej SPF 30, przy którym blokowane jest 97% szkodliwego promieniowania [11-13].

Pamiętajmy jednak, że wartość SPF, którą widzimy na opakowaniach kremów ochronnych, wskazuje na moc ochrony TYLKO przeciwko promieniom UVB.  Koniecznie sprawdźmy, czy krem, który chcemy zakupić, ochroni nas również przeciwko UVA.

Organiczne czy nieorganiczne składniki kremu?

Możemy też wybrać filtr z dodatkiem dwutlenku tytanu lub tlenku cynku; są to jedyne nieorganiczne filtry UV zatwierdzone przed U.S. FDA z szerokim spektrum ochrony przeciwko UV [14-15]. Właściwością filtrów nieorganicznych jest ich małe przenikanie do skóry i fotostabilność, czyli duża zdolność do utrzymania właściwości ochronnych podczas długiej ekspozycji na promienie słoneczne [10].

Ostatnio dużo jest kontrowersji wokół organicznych składników filtrów takich jak oxybenzon, octokrylen, oktinoksat, czy ethylhexyl salicylate [16]. Mają potencjalnie szkodliwy wpływ na środowisko i zdrowie człowieka; oczyszczalnie ścieków nie są w stanie sobie z nimi poradzić i cząsteczki te dostają się do rzek, mórz i oceanów. Badania na modelu zwierzęcym wykazały, że filtry organiczne wywierają zły wpływ na gospodarkę hormonalną organizmu [17-18], powodują też wybielanie raf koralowych.  Na Hawajach od stycznia 2021 roku zakazana będzie sprzedaż i dystrybucja filtrów przeciwsłonecznych zawierających szkodliwe dla raf oksybenzon i oktokarboksyl [19].

UV a sporty zimowe 

Wielu z nas nie wyobraża sobie sezonu zimowego bez wyjazdu w góry. Spacery, wspinaczka, narty, snowboard – zadbajmy o skórę niezależnie od tego, jaką aktywność wybierzemy. Siła promieniowania UV zwiększa się nawet o 10% na każdy tysiąc metrów ponad poziomem morza [1, 20]. Wynika to z tego, że wraz z wysokością zmniejsza się liczba absorbentów w atmosferze. Dodatkowo, śnieg powoduje odbicie (nawet do 80%) i zwiększenie natężenia promieniowania UV, czasem nawet do takich wartości, jakie występują latem. Dla porównania – piasek na plaży odbija ok 15% promieniowania, a morska piana – 25% [1]. W czasie aktywności na świeżym powietrzu możemy zadbać o ochronię skóry także poprzez noszenie odzieży UPF ( UV Protection Factor). Są to ubrania zaprojektowane i wykonane tak, by chronić przed promieniami UV [21].

Silni przeciwnicy

Śnieg i wiatr zmniejszają skuteczność filtrów przeciwsłonecznych. Wysuszają i podrażniają skórę, prowadząc do jej osłabienia. Wiatr uszkadza powierzchowne warstwy naskórka, usuwając warstwę kremu ochronnego wraz z komórkami. Przez to na działanie promieni UV narażona jest świeżo odsłonięta skóra. Spadający na skórę śnieg „zmywa” filtr ochronny. Kolejnym niebezpieczeństwem jest pot – czasie zimowych aktywności fizycznych zastosowana przez nas ochrona przeciwsłoneczna zaczyna się topić i musi być aplikowana ponownie [22-23].

Czas ekspozycji na promieniowanie UV kumuluje się przez całe nasze życie. Promienie słoneczne, choć niewidoczne, mogą wyrządzić wiele  szkód. Już dziś włączmy filtr ochronny o szerokim spektrum, chroniący nas przeciwko UVA i UVB do codziennej pielęgnacji. Jak zachować młody wygląd skóry? Stosując krem z filtrem! Dzięki temu uchronimy ją przed widocznymi drobnymi liniami, zmarszczkami, zaburzeniami pigmentacji a nawet rakiem skóry. O tym, jaki krem z filtrem wybrać, piszemy w kolejnym poście, zapraszamy 🙂

Artykuł Kiedy stosować krem z filtrem? Codziennie! pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.