Słowo „maskne” zobaczyłam na instagramie i muszę przyznać, że jest naprawdę nośne. Do 02.04.2021r  #maskne znalazł się w niemal 150 tysiącach postów.  Wyobraźcie sobie moje zdziwienie, gdy znalazłam je również na Pubmed – na temat maskne powstało do tej pory 9 artykułów naukowych, część z nich oparta na badaniach obserwacyjnych. 

Co to jest maskne?

Ten rodzaj trądziku jest spowodowany miejscowym, krótkotrwałym podrażnianiem skóry twarzy np. poprzez noszenie maseczek. Wraz z biegiem czasu te powtarzające się otarcia prowadzą do powstania stanu zapalnego [1]. Warto dodać, że problem ten wcale nie pojawił się wraz z początkiem pandemii COVID-19. Wcześniej dotyczył personelu medycznego i m.in. sportowców noszących kaski. 

Gdzie pojawia się maskne?

W obszarach zakrytych maską – na szczęce, policzkach, nosie, brodzie i wokół ust. Rejon ten nazywamy O-zone [1]. Możecie prześledzić go na obrazku.

Nie miałaś/miałeś wcześniej trądziku? Nie szkodzi!

Maskne nie wybacza. To prawda, że może występować u osób, które cierpią lub cierpiały na trądzik pospolity. Ale występuje też „de novo” u osób, którym wcześniej trądzik nie spędzał snu z powiek i nie miały problemów z cerą. Maskne może odnosić się też do zaostrzeń innych schorzeń, takich jak m.in. trądzik różowaty, łojotokowe zapalenie skóry lub okołowargowe zapalenie skóry [2]. 

Jak powstaje maskne?

Aby działać prawidłowo, maseczka musi przylegać do skóry twarzy. W związku z tym gromadząca się pod nią para wodna powoduje wzrost wilgotności – a to skutkuje zatykaniem porów [2].

Noszenie maski tekstylnej powoduje wzrost temperatury skóry. Miejscowa zmiana temperatury może też wpłynąć na szybkość wydzielania łoju – podniesienie temperatury o 1°C daje wzrost wydzielania łoju o 10% [3].

Zmiana temperatury, zmiana pH, wzrost wilgotności skóry pod maseczką – to wszystko prowadzi do zaburzeń mikrobiomu skóry. Skóra nagle doświadcza innych warunków niż te, do których była przyzwyczajona [2].

Noszenie maseczek może też powodować miejscowy ucisk na pory w skutek przedłużającego się miejscowego ucisku. Pocieranie skóry przez maseczkę może też wywołać kontaktowe zapalenie skóry [2]. 

Kryteria rozpoznania maskne

To nie jest tak, że każda zmiana skórna pod maseczka może być od razu maskne. Oj nie nie, maskne ma swoje wymagania. W jednym z naukowych opracowań tego tematu znalazłyśmy przykładowe kryteria rozpoznania [1]: 

• wystąpienie trądziku w ciągu 6 tygodni od regularnego noszenia maseczki lub zaostrzenie trądziku na obszarze objętym maską, oraz
• wykluczenie innych potencjalnych rozpoznań różnicowych, takich jak okołowargowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry i trądzik różowaty.

10 metod na walkę z maskne

Maskne nie jest przeciwwskazaniem do noszenia maseczek! Czym są zmiany skórne w porównaniu do ryzyka zagrożenia zdrowia i życia spowodowane zakażeniem koronawirusem SARS-CoV-2? Maskne potrafi jednak nieco uprzykrzyć życie, w związku z tym lepiej mu zapobiegać. 

1. Dokładnie umyj ręce przed założeniem maski i nie dotykaj jej dłońmi podczas noszenia. 
2. Maski jednorazowe nosimy tak, jak sama nazwa sugeruje – jeden raz. Te maseczki, które nadają się sterylizacji, sterylizujemy w odpowiednich warunkach [5].
3. Nosisz maseczki materiałowe? Niestety, one nie zapobiegają zakażeniu koronawirusem SARS-CoV-2. Jeśli je stosujecie jako część podwójnej ochrony, to pamiętajcie o codziennym praniu maseczki w wysokiej temperaturze.
4. Myj twarz delikatnymi emolientami, czyli preparatami dającymi efekt zmiękczenia, wygładzenia i nawilżenia skóry [6,7]. O preparatach emoliencyjnych pisałyśmy w artykule o suchej skórze dłoni.
5. Nawilżaj skórę po jej oczyszczeniu. Zapobiegniesz przeznabłonkowej utracie wody (TEWL) i poprawiasz integralność bariery skórnej. Przykładami środków nawilżających, które zmniejszają TEWL bez podrażniania są np. hialuronian sodu i kwas poliglutaminowy. Lepiej wybrać serum, mgiełkę lub krem niż maść [4]. 
6. Unikaj preparatów zawierających kwas mlekowy i mocznik – oddziałują one z potem i wilgocią, zmieniają one pH skóry pod maseczką i powodują drażniące kontaktowe zapalenie skóry [4]. 
7. Tamara Searle z zespołem rekomendują stosowanie produktów zawierających składniki regulujące wydzielanie sebum, takich jak np. L-karnityna czy nikotynamid. Może też pomóc miejscowo stosowany nikotynamid, który ma działanie przeciwzapalne i zmniejsza produkcję sebum [2].
8. Uważaj, jaki krem z filtrem stosujesz. Chemiczne filtry przeciwsłoneczne w kontakcie ze spoconą i wilgotną skórą pod maseczką mogą ulec fotodegradacji i wywołać uczulenie. Wodoodporne filtry przeciwsłoneczne zawierające dużo substancji lipofilowych zwiększają skłonność do zatykania się ujść gruczołów łojowych w skórze.
9. Jeśli chcecie stosować maseczki materiałowe, to zwróćcie uwagę, by wykonana była z UPF – materiału chroniącego przed promieniowaniem UV. Dzięki temu zapewnicie ochronę przeciwsłoneczną dolnej części twarzy i nie będzie musieli nakładać na nią kremów z filtrem.
10. Daj skórze czasem odetchnąć. Unikaj ciężkiego, wielowarstwowego makijażu. W szczególności pod maską! Łatwo powiedzieć, wiem.. Ale Wasza skóra się za to odwdzięczy 😉 Jeśli jednak chcesz nakładać makijaż – zachęcam do stosowania produktów beztłuszczowych. 

Jeśli mimo naszych porad nie możesz sobie poradzić z maskne, skontaktuj się z lekarzem dermatologiem.

Artykuł 10 sposobów na MASKNE, czyli trądzik spowodowany maseczką pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Pisałyśmy wcześniej o tym, że najczęstszymi, widocznymi oznakami starzenia może być powstawanie zmarszczek i wypadanie włosów związane z dysfunkcją mitochondriów – elektrowni naszych komórek (klik). 

W przypadku COVID-19 chodzi jednak o coś innego. Skupiamy się tu na innym rodzaju łysienia – na łysieniu androgenowym. Pojawiła się hipoteza, iż osoby dotknięte tym właśnie schorzeniem są narażone na cięższy przebieg zakażenia koronawirusem. 

Czym jest łysienie androgenowe?

Uwodniono w nim dużą rolę czynników genetycznych. Utrata włosów jest zależna od androgenów, czyli hormonów płciowych występujących u mężczyzn i w mniejszych ilościach u kobiet [1]. 

Do androgenów zaliczamy [2]:

• testosteron,
• 5α-dihydrotestosteron (DHT),
• androsteron,
• dehydroepiandrosteron (DHEA).

Mechanizm polega na tym, że testosteron ulega przemianie w dihydrotestosteron (DHT), a osoby z łysieniem androgenowym wykazują na niego nadwrażliwość. DHT następnie oddziałuje na receptory androgenowe (AR) znajdujące się w mieszku włosowym, prowadząc do ich powolnego, stopniowego zaniku [3,4].

Kiedy receptorów androgenowych jest za dużo?

Większa ilość receptorów występuje nie tylko w przypadku łysienia androgenowego. Spotykamy ich więcej także w łagodnym przeroście prostaty, raku prostaty lub w zespole policystycznych jajników [5,6].

Receptory androgenowe winne cięższemu przebiegowi COVID-19

O co chodzi z tymi receptorami? Wyjaśnimy szybko i – mamy nadzieję – bezboleśnie. 

Cząsteczki wirusa atakują komórki płuc – pneumocyty typu II – poprzez receptory ACE2 znajdujące się na ich powierzchni. Według nowych ustaleń we wnikaniu cząsteczek wirusa pomaga też TMPRSS2 (przezbłonowa proteaza serynowa typu II). Proteaza ta jest regulowana przez androgeny. Tak więc im więcej androgenów i aktywowanych receptorów AR, tym większa transkrypcja genu TMPRSS2 i wnikanie wirusa do komórek [7]. Uff 🙂

Nie tylko receptory

Istnieje jeszcze inna teoria – androgeny mają działanie immunosupresyjne, a więc obniżające odporność [3].

Zaawansowanie łysienia a przebieg choroby

W jednym z badań wzięło udział 41 mężczyzn rasy kaukaskiej chorujących na obustronne zapalenie płuc o etiologii COVID-19. 39% z nich miało ciężki stopień zaawansowania wg skali Hamiltona‐Norwooda, a 71% badanych uzyskało w tej klasyfikacji stadium powyżej II [8].

To mężczyźni chorują ciężej

Androgenowa hipoteza ciężkiego przebiegu COVID-19 może mieć swoje odzwierciedlenie w zachorowalności – 58% ciężkich przypadków dotyczy mężczyzn. Przed okresem dojrzewania ekspresja receptorów androgenowych jest mała, co mogłoby tłumaczyć niższy odsetek ciężkiego przebiegu COVID-19 u dzieci [9].

Nowe opcje terapeutyczne

Jeżeli ta hipoteza się potwierdzi, otwierają się nowe ścieżki do opracowania strategii leczenia. Skuteczne mogłyby być leki antyandrogenowe, które zapobiegałyby ciężkiemu przebiegowi COVID-19.

Artykuł Łysienie a zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Od czwartku, 16. 04., w całym kraju został wprowadzony obowiązek zasłaniania twarzy przy wyjściu z domu. W związku z niedoborami sprzętu ochronnego w Polsce i na świecie nie będą to musiały być specjalistyczne maseczki. Również te samodzielnie przez nas przygotowane, jak też szalik czy chusta sprawdzą się przy zasłanianiu nosa i ust.

Jednoznaczne stanowisko WHO

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wypowiada się na temat maseczek zdecydowanie – maseczkę można nosić w następujących sytuacjach [1]:

• Gdy jesteś zdrowy – TYLKO gdy opiekujesz się osobą z podejrzeniem zarażenia Covid-19;
• Gdy kaszlesz lub kichasz;
• Noszenie maseczki jest skuteczne tylko w połączeniu z częstym i dokładnym myciem rąk.

Według WHO nie ma dowodów na skuteczność noszenia maseczek przez osoby zdrowe. Nie zaleca tego też Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób.

Takie samo stanowisko zajmowało amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób, jednak zmieniło się ono 3. kwietnia. Wydano wtedy komunikat, w którym zalecono noszenie masek materiałowych w miejscach publicznych.

Zwolennicy noszenia maseczek mówią zaś: brak dowodów nie może być utożsamiany z brakiem skuteczności noszenia maseczek. 

Fake newsy nie oszczędziły tematu maseczek 

Pewnie widzieliście wykres przedstawiający liczbę zakażeń w poszczególnych krajach i komentarz, że to noszenie maseczek ochroniło obywateli przed zachorowaniem? No cóż…. nie do końca tak było. Doskonale opisał to portal crazynauka.pl (link), my to tu tylko tak zostawimy.. 😉

Dlaczego nosić maskę?

Jak zaleca WHO – maskę powinny nosić osoby z objawami infekcji górnych dróg oddechowych. Jednak wiążę się to z pewną ich stygmatyzacją – od razu wiadomo, kto jest podejrzany o COVID-19.  Uważa się, że jeśli wszyscy mieszkańcy nosiliby maseczki w miejscach publicznych, zachęciłoby to osoby chore do stosowania się do zaleceń [2].

Poza tym, możemy rozprzestrzeniać wirusa nie wiedząc o tym – inkubacja koronawirusa trwa średnio 5,1 dnia, pierwsze objawy mogą pojawić się nawet po 15 dniach, a to właśnie w pierwszym tygodniu od zakażenia zakażamy innych najbardziej [3,4].

Czym są maseczki FFP?

Maski FFP to maski medyczne zwane inaczej respiratorami. FFP (Filtering Face Piece) to system klasyfikacji ze względu na poziom ochrony przed zawartymi w powietrzu cząstkami pyłów, dymami i aerozolami. Filtrowane są cząsteczki o wielkości do 0,6 μm. Amerykańskim odpowiednikiem FFP jest N95 i N99 (filtrujące odpowiednio 95 i 99% cząsteczek) [7,8].

FFP1 –  filtrują co najmniej 80% cząsteczek znajdujących się w powietrzu.

FFP2 – filtrują co najmniej 94% cząsteczek znajdujących się w powietrzu.

FFP3 – filtrują co najmniej 99% cząsteczek znajdujących się w powietrzu. Zapewniają najwyższy poziom ochrony, są jedyną klasą FFP zaakceptowanymi przez przez Health and Safety Executive (HSE) jako ochrona przez aerozolami zakaźnymi w placówkach służby zdrowia w Wielkiej Brytanii.

Czy maseczki chirurgiczne działają?

Problem z maseczkami chirurgicznymi jest taki, że często są one niedopasowane i nie przylegają do twarzy. W badaniu przeglądowym z 2016 r. porównano jak ochrona za pomocą maseczki chirurgicznej wypada na tle stosowania masek N95. Nie udowodniono w nim, by maski N95 lepiej zapobiegały infekcjom górnych dróg oddechowych [5]. W innym badaniu wykazano zaś, że ochrona zapewniana przez maseczki chirurgiczne przed cząstkami o średnicy 0,04–1,3 ?m jest 8–12 razy mniejsza, niż w przypadku masek N95 [6].

Dla kogo maski FFP?

Andreas Voss – mikrobiolog kliniczny i profesor kontroli zakażeń – zaleca stosowanie FFP1 w przypadku kaszlu lub kichania. Według niego FFP2 należy nosić podczas wykonywania procedur wysokiego ryzyka, takich jakie wykonują pracownicy ochrony zdrowia oraz zakażeni koronawirusem. Prawdopodobnie niedługo (o ile już do tego nie doszło) zabraknie nam masek FFP2, dlatego należy rozsądnie ich używać. Przed założeniem takiej maski rozważ, czy na pewno takiej potrzebujesz. 

Co z bawełnianymi maseczkami?

W internecie można znaleźć wiele instrukcji, jak samodzielne uszyć maseczkę. Również liczne firmy odzieżowe zdecydowały się na sprzedaż masek. To, że maski opisywane są jako wielorazowe oznacza, że przed każdym kolejnym użyciem należy je wyprać. 

W badaniu z 2015 roku porównano skuteczność maseczek materiałowych i chirurgicznych. Wykazano, że szyte maseczki zatrzymują wilgoć i wykazują słabą filtrację cząstek. Mimo tych niedoskonałości, maseczki materiałowe pomogą – choćby w niewielkim stopniu – w zapobieganiu rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej [10,13]. Oczywiście, o ile będą użytkowane w prawidłowy sposób.

Amerykańskie Center for Disease Control and Prevention wydało 3. kwietnia zalecenie noszenie masek materiałowych w miejscach publicznych.

Czy maseczkę jednorazową można założyć kilkukrotnie?

W niektórych regionach (np. Tajlandii, Chinach i Japonii) mieszkańcy często decydowali się na wielokrotne stosowanie jednorazowych masek. Niewłaściwe użytkowanie maseczek, a w szczególności niezmienianie maseczek jednorazowych, może zwiększyć ryzyko infekcji [11].

Głośno było o wkładaniu masek do piekarnika – na 30 minut do temp. 75 stopni. Problem polega na tym, że zużyte maski to źródło zanieczyszczenia – nie powinniśmy przynosić ich do domu, ani też kłaść w pobliżu jedzenia i napojów. Możemy w ten sposób zakazić swoich bliskich. Dodatkowo, maski poddane obróbce cieplnej mogą stracić swój kształt i wymagać ponownego dopasowania, by szczelnie przylegały do twarzy. 

Wykazano natomiast, że nawet podczas wielokrotnych procesów dezynfekcji masek N95 – traktowania ich gorącym powietrzem (temp. 75°C przez 30 minut) przez 20 cykli, oraz lampą UV (254 nm, 8 W, 30 min) przez 10 cykli – nie dochodzi do znaczącej utraty ich wydajności filtracyjnej [12].

Zważając na niedobór maseczek, Amerykańskie Centrym Kontroli i Zapobiegania Chorób wydało niedawno wytyczne zezwalające pracownikom służby zdrowia na ponowne użycie masek N95.

Towar deficytowy XXI wieku

20. marca na łamach czasopisma the Lancet opublikowano komentarz dotyczące racjonalnego korzystania z maseczek. O ile zalecenia dla społeczeństwa w poszczególnych krajach różnią się między sobą, jedno zalecenie pozostaje niezmienne – maseczki powinni nosić pracownicy ochrony zdrowia [11]. Niedobór maseczek jest problemem globalnym, ich ceny niesamowicie wywindowały do góry, a to skutkuje tym, że osoby będące na pierwszej linii frontu pozostają bez podstawowych środków ochrony.

Jak prawidłowo nosić maseczkę?

Idąc do i z pracy widzę osoby noszące maseczki, ale często w sposób nieodpowiedni. Aby maseczka działała, musi być założona, noszona, a następnie też zdjęta prawidłowo. Błędne zachowanie na jakimkolwiek etapie może paradoksalnie doprowadzić do zwiększenia ryzyka zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. 

1. Przed dotknięciem maseczki umyj dokładnie ręce wodą z mydłem.
2. Maseczka musi przylegać do twarzy, zasłaniać nos i usta. Jeśli mamy maskę FFP/N95 – sprawdźmy, gdzie jest góra, a gdzie dół. Posiadają one specjalne wyprofilowania na nos. 
3. Aby maska szczelnie przylegała do skóry, należy zrezygnować z zarostu.
4. Jeśli nosimy okulary korekcyjne (a na czas pandemii zaleca się rezygnację z soczewek kontaktowych właśnie na rzecz okularów korekcyjnych) – nakładamy je na maseczkę, a nie pod nią. 
5. Nie dotykamy wnętrza maski, ponieważ wtedy ją zanieczyszczamy. 
6. Nie dotykamy też części zewnętrznej maseczki. Może ona przez to utracić zdolności filtracyjne. Poza tym, naniesiemy na nią w ten sposób drobnoustroje, którymi możemy się „ubrudzić” podczas nieprawidłowego zdejmowania maseczki. Lub odwrotnie – to, co maseczka „wyłapała”, przeniesiemy na ręce. 
7. Aby zdjąć maseczkę, należy dotknąć sznurków/ gumek, dzięki którym jest ona mocowana. Najpierw chwytamy te dolne, a następnie te u góry. W ten sposób maska będzie zdjęta bez dotykania jej przedniej części.

WHO zaleca, by maseczkę chirurgiczną wyrzucić, gdy tylko będzie wilgotna [1]. Wyrzuć ją też, gdy zauważysz jej zabrudzenie lub uszkodzenie. 

Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia, od 16. kwietnia zasłanianie ust i nosa podczas przebywania w przestrzeniach publicznych jest obligatoryjne. Jeśli posiadacie maseczki – pamiętajcie, żeby nosić je w odpowiedni sposób. Konieczne jest też mycie rąk i niewychodzenie z domu w miarę możliwości.

Artykuł Maseczki w dobie pandemii – koronawirus SARS-CoV-2 pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Czym jest koronawirus SARS-CoV-2?

Ma otoczkę z białkowymi kolcami, które wyglądają jak korona, stąd ich nazwa (łac: corona = korona). Ich kształt jest owalny, okrągły lub zupełnie inny (polimorficzny), o średnicy 60-140nm. Materiałem genetycznym jest jednoniciowe RNA. COVID-19 powiązany jest z wirusem wywołującym Bliskowschodni Zespół Niewydolności Oddechowej (MERS-CoV) i wirusem Zespołu Ciężkiej Ostrej Niewydolności Oddechowej (SARS-CoV) pochodzącym z Chin [1]. 

Skąd się wziął koronawirus?

Istnieją cztery podrodziny koronawirusów: alfa, beta, gamma i delta. Podczas gdy koronawirus alfa i beta najprawdopodobniej pochodzą od nietoperzy, uważa się, że gamma i delta wywodzą się od świń i ptaków.

Pierwsze zdiagnozowane osoby chore na COVID-19 to pracownicy targu owoców morza i dzikich zwierząt Huanan w Wuhan. Wirus SARS-CoV-2 jest w 96% identyczny na poziomie całego genomu do koronawirusa nietoperza [1]. 

Czy koronawirus jest groźny?

Siedem podtypów koronawirusów może zainfekować ludzi, ale to właśnie beta-koronawirus jest dla nas najbardziej niebezpieczny. Powodują ciężkie objawy choroby i mogą doprowadzić do śmierci, podczas gdy koronawirus alfa powoduje bezobjawowe lub łagodne infekcje [1]. 

Jak zarażamy się koronawirusem?

Wirus SARS-CoV-2 przenosi się drogą kropelkową. Kiedy ktoś kaszle lub kicha, rozpyla małe kropelki płynu z nosa lub ust, które mogą zawierać wirusa. Największe ryzyko zarażenia pojawia się w stosunkowo zamkniętym środowisku, przy ekspozycji na duże stężenia cząsteczek w powietrzu, przez długi okres czasu. Oddychamy wtedy powietrzem z zawieszonymi w nim kropelkami, w tym wirusem SARS Cov-2 , jeśli osoba kaszląca jest zarażona. Pamiętajmy, że ludzie mogą rozprzestrzeniać wirusa, zanim dowiedzą się, że są zarażeni. Nie wiadomo jeszcze ile procent osób zakażonych SARS Cov-2 jest bezobjawowych. Każdy pacjent rozprzestrzenia infekcję średnio na 2.2 inne osoby [1, 2]. 

Czy można zarazić się koronawirusem w sklepie? 

Oczywiście! I to na wiele sposobów. 

Wirus SARS Cov-2 rozprzestrzenia się głównie drogą kropelkową i przez bliski kontakt z zarażonym. Ta droga zakażenia nie tłumaczyła jednak wszystkich przypadków. Teraz, gdy mamy już więcej badań i metaanaliz, wiemy więcej. Wirusem można się zarazić dotykając np. przycisków w windzie, spłuczek w toaletach czy klamek – wirusy mogą przetrwać na powierzchniach nawet do kilku godzin. Skoro tak, to wirus może też znajdować się na produktach w sklepach, które wcześniej trzymały w ręce osoby zarażone. Często automatycznie dotykamy twarzy – okolicy ust, nosa i oczu – i w ten sposób przenosimy wirusa [3]. 

W jaki sposób koronawirus atakuje drogi oddechowe?

Wirus SARS Cov-2 infekuje komórki nabłonkowe pęcherzyków płucnych za pomocą receptorów poprzez działanie enzymu konwertującego angiotensynę II (ACE2). Receptory te występują również w układzie pokarmowym [1, 4].  

W uproszczony sposób możecie zobaczyć przebieg infekcji na tym filmie:

Ile trwa inkubacja koronawirusa?

Dotychczasowe obserwacje naukowców sugerują, że średni okres inkubacji (czyli okres między wtargnięciem wirusa do organizmu a wystąpieniem objawów choroby) wynosi pięć dni [5].

Czy koronawirus zniknie latem?

Wirus  SARS-CoV-2 ginie przy przebywaniu przez 30 minut w temp. 56℃. Zdezaktywuje go też mydło i środek dezynfekujący [4].

Dlatego, jak najczęściej myjcie ręce mydłem przez co najmniej 30 sekund (w trakcie możecie śpiewać  piosenkę „Happy Birthday” lub “Wlazł kotek na płotek”:)). 
Preparaty do dezynfekcji rąk mogą zawierać jeden lub kilka rodzajów alkoholu, a także inne aktywne składniki, substancje pomocnicze i humektanty (składniki nawilżające). Środki do odkażania rąk na bazie alkoholu o optymalnej skuteczności niszczenia drobnoustrojów zawierają zazwyczaj 70-85% etanolu, izopropranolu lub propranolu, czy też mieszaninę tych środków [6].

Kto najczęściej choruje?

Choć zakażonych koronawirusem SARS-CoV-2 jest podobna liczba kobiet i mężczyzn, wydaje się, że płeć ma wpływ na podatność na chorobę i śmiertelność [7]. 62% hospitalizowanych osób to mężczyźni. Wiąże się to z różnicami układu odpornościowego zależnych od płci. Uważa się, że kobiety są mniej podatne na infekcje wirusowe dzięki hormonom płciowym, które odgrywają znaczącą rolę we wrodzonej i nabytej odporności [8]. Znaczenie mają też inne wzorce zachowań, jak np. częstsze palenie papierosów u mężczyzn [7]. 

U Azjatów ekspresja wspomnianych powyżej ACE-2 jest wyższa u mężczyzn niż u kobiet, co może tłumaczyć częstsze występowanie choroby u mężczyzn [4, 9].

Koronawirus częściej dotyka osoby starsze i schorowane [10]. Najczęstsze współistniejące choroby przewlekłe u osób hospitalizowanych z powodu zarażenia koronawirusem to nadciśnienie tętnicze (30% pacjentów), cukrzyca (19%) i choroba wieńcowa (8%) [11]. 43% osób zmarłych z powodu zakażenia koronawirusem było w wieku powyżej 60 lat, miało nowotwór, choroby przewlekłe lub ciężkie infekcje [8].

Objawy kliniczne zarażenia koronawirusem

Spektrum objawów koronawirusa jest szerokie. Od bezobjawowego zakażenia, przez łagodną chorobę górnych dróg oddechowych i ciężkie wirusowe zapalenie płuc z niewydolnością oddechową, aż do śmierci [11].

Objawy zakażenia koronawirusem są mało charakterystyczne. Do najbardziej typowych należy gorączka, kaszel, bóle mięśni czy zmęczenie. Pierwsze objawy to też np. nudności i biegunka, a gorączka pojawi się dopiero po kilku dniach. Objawia się też bólem głowy i krwiopluciem. Przy zarażeniu SARS Cov-2 zdarza się też przebieg praktycznie bezobjawowy [12].

Częstość występowania objawów wygląda następująco [11,12]:

• Gorączka – 88.5%; 
• Kaszel – 79%;
• Zmęczenie – 23%; 
• Kaszel z odkrztuszaniem – 23%;
• Duszność – 22%;
• Biegunka – 5%;
• Nudności i wymioty – 4%.

Czy COVID-19 daje zmiany w badaniach laboratoryjnych?

Odchylenia, których poszukujemy w badaniach laboratoryjnych to limfocytopenia (występuje u 40% pacjentów) lub leukopenia oraz podwyższony poziom CRP – wykładnika stanu zapalnego [12]. Badania wykazały, że poziomy cytokin zapalnych mogą być związane z nasileniem choroby [8]. Podwyższone stężenie d-dimerów (>1 μg/m) przy przyjęciu do szpitala to ważny czynnik niepomyślnego przebiegu choroby [12].

Jak wykryć koronawirusa SARS-CoV-2?

Real- Time PCR 

Pełny genom nowego koronawirusa został opublikowany 10 stycznia tego roku, zaledwie kilka tygodni po pierwszych zachorowaniach w Wuhan. Tydzień później grupa naukowców pod przewodnictwem niemieckich badaczy opublikowała pierwszy protokół diagnostyczny dla COVID-19. Ten protokół oparty na PCR został wybrany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).

U pacjentów w ciężkim stanie klinicznym pobiera się tzw. popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe (BAL). Następnie w laboratorium o odpowiedniej klasie bezpieczeństwa mikrobiologicznego izolowany jest materiał genetyczny wirusa -RNA, a w kolejnym etapie przeprowadzana jest reakcja PCR z użyciem odwrotnej transkryptazy [2].

Testy serologiczne

Istnieją na rynku również szybkie testy, które umożliwiają wykrycie białek wirusowych lub przeciwciał przeciwko tym białkom w surowicy krwi. Na rynku są już dostępne testy wykrywające IgG i IgM. Są one przeznaczone do szybkiej  identyfikacji przeciwciał klasy IgG i IgM pojawiających się we krwi na skutek infekcji koronawirusem 2019-nCoV. Musimy jednak pamiętać, że jest to tylko test przesiewowy, a wiec służący do badania wstępnego, którego każdy wynik pozytywny  należy potwierdzić za pomocą uznanych przez WHO metod i zawsze skorelować z objawami klinicznymi [13].

Niedoceniana praca radiologów

Zaobserwowano korelację pomiędzy objawami klinicznymi pacjentów i wynikami badań laboratoryjnych, a stopniem zapalenia płuc widocznym w tomografii komputerowej. 

We wczesnym etapie infekcji może nie być jeszcze zmian w płucach . Zmiany, które są widoczne w tomografii komputerowej są mało specyficzne. Zaliczamy do nich wieloogniskowe zagęszczenia o wyglądzie mlecznej szyby – często obwodowe, obustronne oraz często u podstawy płuc. Występuje też pogrubienie przegród międzyzrazikowych w obu płucach, rozmieszczone głównie pod opłucną. Choć wynik TK może wskazywać na zakażenie koronawirusem, RT-PCR pozostaje badaniem z wyboru [14,15]. Tomografia komputerowa może być pomocna, szczególnie, gdy PCR zabiera dużo czasu. Niewątpliwie zaś pozwala na obserwację i ocenę progresji choroby.

Leczenie koronawirusa SARS-CoV-2

W związku z szybkich rozprzestrzenianiem się wirusa i pandemią, której – wg WHO – Europa jest aktualnie centrum, intensywnie pracuje się nad odkryciem skutecznego lekarsta na Coronavirusa. Jak dotąd nie powstał lek dedykowany COVID-19, ale odkryto inne opcje terapeutyczne. Idealnie byłoby, gdybyśmy mieli kilka leków – niektóre szczepy koronawirusa mogą być odporne na pewne leczenie.

Środki przeciwwirusowe, w tym interferon α (IFN-α), lopinawir/rytonawir, fosforan chlorochiny, rybawiryna i arbidol, zostały uwzględnione w najnowszej wersji wytycznych dotyczących zapobiegania, diagnozowania i leczenia zapalenia płuc wywołanego przez koronawirusa SARS Cov-2, wydanego przez Narodową Komisję Zdrowia Chińskiej Republiki Ludowej ds. wstępnego leczenia COVID-19. Terapia każdym z nich nie może przekraczać 10 dni [16].

UWAGA!! Leków tych nie stosujemy profilaktycznie, lecz dopiero po zdiagnozowaniu zakażenia!!

Chlorochina

Fosforan chlorochiny to stary lek stosowany w leczeniu malarii, tocznia rumieniowego i reumatoidalnego zapalenia stawów. W 15 badaniach klinicznych przeprowadzonych w Chinach udowodniono jego skuteczność w terapii zapalenia płuc związanego z COVID-19. Po podaniu doustnym lek rozprowadzany jest w całym organizmie, docierając również do płuc [17]. Wykazano, że lek ten hamuje zaostrzanie infekcji płuc i skraca przebieg choroby. Szerokie przeciwwirusowe spektrum chlorochiny wynika ze zwiększania poziomu pH w endosomach i zakłócania łączenia receptorów SARS-CoV [18]. 

13 marca 2020r. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych dodał nowe wskazanie terapeutyczne i dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego ARECHIN (fosforan chlorochiny). Lek ten może być teraz stosowany w leczeniu wspomagającym w zakażeniach koronawirusami w Polsce [19].

Dawkowanie chlorochiny to 250 lub 500 mg (w zależności od stanu pacjenta) dwa razy dziennie przez 7 do 10 dni. Lek można stosować u pacjentów ze zdiagnozowanym łagodnym, umiarkowanym i ciężkim przypadkiem zapalenia płuc SARS-CoV-2, o ile nie występują u niego przeciwwskazania do stosowania chlorochiny [20]. 

Remdesivir

Remdesivir to lek opracowany przez firmę Gilead Sciences w odpowiedzi na epidemię wirusa Ebola w Afryce Zachodniej w 2014 roku. Naukowcy z University of Alberta odkryli, że ten lek jest skuteczny w leczeniu koronawirusów, które powodują zespół oddechowy na Bliskim Wschodzie (MERS) i zespół ostrego ostrego układu oddechowego (SARS). Aktualnie sprawdzają oni, czy ten sam lek ten będzie skuteczny w leczeniu pacjentów zakażonych nową odmianą SARS Cov-2.

Remdesivir został po raz pierwszy zastosowany u pacjenta z nowym koronawirusem na początku tego roku w Stanach Zjednoczonych. Pacjentowi podano lek w siódmym dniu choroby, a już następnego dnia wykazał on znaczną poprawę stanu klinicznego. 

“Nasze badanie wykazało, że remdesivir zasadniczo naśladuje jeden z naturalnych elementów budulcowych syntezy RNA niezbędny do replikacji genomu wirusa. Po włączeniu leku do łańcucha RNA wirus nie może się replikować”.

– wyjaśnił dr Matthias Götte, wirusolog z University of Alberta.

Dane i wyniki trwających badań klinicznych z remdesivirem mają być opublikowane do końca kwietnia [21].

“Prawdopodobnie będziemy potrzebować więcej niż jednego leku do właściwej walki z nowymi chorobami, takimi jak COVID-19, podobnie jak w przypadku zakażeń HIV i wirusem zapalenia wątroby typu C”

– powiedział Götte.

Rybawiryna

Wzorując się na chińskich doświadczeniach, w Polsce także zastosowano już leczenie oparte na preparatach stosowanych w leczeniu HIV w przypadkach zakażenia koronawirusem. Pacjenci wyrazili na takie leczenie świadomą zgodę, a na zgodę Ministerstwa Zdrowia na wprowadzenie tego schematu w całej Polsce jeszcze czekamy (stan na 13.03.2020r.). O jakich lekach mowa? Kaletra (lopinawir + rytonawir) z rybawiryną oraz kaletra z chlorochiną [22].

Jak wyglądają płuca po wyleczeniu?

Lekarze z Hongkongu stwierdzili, że niektórzy pacjenci mogą mieć spadek czynności płuc o około 20-30 %, jednak są to dopiero wstępne wyniki. Nie znamy jeszcze  długoterminowego wpływu zakażenia wirusem w grupie wyleczonych pacjentów. Nie wiemy, czy rozwinie się zwłóknienie płuc, które może uniemożliwić prawidłowe funkcjonowanie płuc [23].

Czy dzieci mogą zakazić się koronawirusem?

Koronawirus dotyka także najmłodszych, choć dochodzi do tego rzadko [24]. Udokumentowano 3 przypadki zakażenia Covid-19 u noworodków i ponad 230 przypadków zakażeń u dzieci, i jak do tej pory żaden z przypadków nie zakończył się śmiercią [4,25]. Objawy u dzieci są mniej nasilone niż u dorosłych. Noworodki, u których podejrzewa się zakażenie matek CoVID-19 należy odizolować i umieścić w pomieszczeniach z filtrem HEPA. Odwiedziny u takich maluszków są zakazane. Ważne jest dostarczaniem im tlenu, utrzymanie równowagi elektrolitowej i kwasowo-zasadowej [4]. Zmiany w płucach zobrazowane za pomocą tomografii komputerowej mają u dzieci podobny charakter, ale mniejsze nasilenie niż u dorosłych [26].

Koronawirus a ciąża

Na dzień dzisiejszy nie ma dowodów na to, że wirus może przenosić się na rozwijające się dziecko podczas ciąży (nazywamy to transmisją pionową) [27]. Badano płyn owodniowy, krew pępowinową, wymaz z gardła noworodka i mleko matki. W żadnej z próbek nie stwierdzono obecności wirusa SARS-CoV-2 [4].

Koronawirus a karmienie piersią

W tej chwili nie ma dowodów na to, że by możliwe było przenoszenie koronawirusa w mleku matki. Uważa się, że korzyści z karmienia piersią przewyższają wszelkie potencjalne ryzyko przeniesienia koronawirusa przez mleko matki. Podczas karmienia piersią należy jednak zachować ostrożność. 

Choroba w dużej mierze rozprzestrzenia się drogą kropelkową. Największym ryzykiem jest bliski kontakt między matką a dzieckiem i wspólne dzielenie zainfekowanego powietrza [28].

Zalecenia dotyczące karmienia piersią u kobiet ze zdiagnozowanym zarażeniem COVID-19 lub jego podejrzeniem według Royal College of Obstetricians and Gynaecologists z dnia 13.03.2020r:

• Umyj ręce przed dotykaniem dziecka, laktatora lub butelek;
• Staraj się unikać kaszlu lub kichania na dziecko podczas karmienia piersią;
• Rozważ noszenie maseczki na twarz podczas karmienia piersią;
• Postępuj zgodnie z zaleceniami dotyczącymi czyszczenia laktatora po każdym użyciu;
• Zastanów się, czy nie poprosić kogoś ,by karmił dziecko odciągniętym mlekiem matki.

Koronawirus – czy mamy już szczepionkę?

Nie ma jeszcze szczepienia przeciwko koronawirusowi. Prowadzonych jest ok. 35 badań przedklinicznych – trwa wyścig z czasem, do zgarnięcia jest duża pula 🙂

Rząd federalny USA przeznaczył na to 2,7 mln dolarów dofinansowania. Również Komisja Europejska uruchomiła dodatkowe fundusze przeznaczone na wytworzenie szczepionki na COVID-19 [29]. Kiedy będzie szczepionka? Liczymy na to, że jak najszybciej. 

Jak się zabezpieczyć i zapobiegać zachorowaniu na Covid-19? 

1. MYJ RĘCE! Regularnie i dokładnie. Niby banalne, a jednak… Ręce myjemy mydłem przez 30 sekund.
2. Unikaj dotykania oczu, nosa i ust, szczególnie nieumytymi rękoma. 
3. Unikaj bliskiego kontaktu – zachowaj dystans co najmniej 1 metra między Tobą, a osobą która kaszle lub kicha.
4. Dbaj o higienę układu oddechowego – Twoją i osób z Twojego otoczenia. Co to oznacza? Jeśli kaszlesz – rób to w zgięcie łokcia lub zakryj twarz chusteczką, którą bezzwłocznie wyrzuć do kosza. Przestrzegając tego chronisz ludzi wokół siebie przed wirusami, takimi jak przeziębienie, grypa i COVID-19.
5. Czyść i dezynfekuj często dotykane powierzchnie i przedmioty
6. Zostań w domu. Jeśli masz gorączkę, kaszel i trudności w oddychaniu, zwróć się o pomoc – NIE idź do szpitala, NIE idź do lekarza rodzinnego – ZADZWOŃ! Uzyskaj teleporadę od lekarza rodzinnego lub powiadom telefoniczstację sanitarno-epidemiologiczną, W ten sposób sam możesz zostać superbohaterem, nie narażając innych na niebezpieczeństwo.

Artykuł Koronawirus SARS-CoV-2. Co o nim wiemy? pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.