Marta Krzyżanowska: Jest takie pytanie, które zadaje sobie pewnie wiele kobiet – czy istnieje konkretny wiek, w którym powinnyśmy zacząć myśleć o medycynie estetycznej? 

Dorota Lorkowska – Czosnyka: Przyjmuje się, że mniej więcej 25 rok życia to ten moment, kiedy zaczyna się u nas proces starzenia się. Bardzo rzadko się zdarza, żeby zgłaszały się do nas osoby młodsze. Aczkolwiek w swojej praktyce zetknęłam się z młodymi pacjentami,  którzy mieli problemy natury medycznej. Był to m.in. przerost mięśni żuchwy, nadpotliwość rąk, stóp czy pach. Kolejnymi dolegliwościami jest aktywny trądzik, blizny potrądzikowe  oraz defekty – wrodzone i pourazowe. W takich sytuacjach wiek nie ma znaczenia. Natomiast jeżeli mówimy o typowym procesie starzenia się i dbałości o swój wygląd to najczęściej jest to 25 rok życia. 

MK: Czy istnieje limit wiekowy dla pacjentów? Czy każdy, kto się zgłosi – a jest pełnoletni – może mieć wykonany zabieg?

DLC: Osób niepełnoletnich właściwie nie przyjmujemy. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy istnieje wyraźny problem medyczny, a osoba niepełnoletnia przyjdzie z rodzicem, który podpiszę zgodę na dany zabieg.  Natomiast u osób bardzo młodych, ale już pełnoletnich, musimy ocenić krytycznie ich problem. Zdarza się, że problem leży nie w wyglądzie pacjenta, ale w jego psychice, i wtedy potrzebna jest psychoterapia. Czasami to my musimy spełniać funkcję psychoterapeuty, lub odesłać do specjalisty. Najczęstszymi problemami młodych ludzi są: małe lub zbyt wąskie usta, nierówny nos i wówczas możemy  pomóc je rozwiązać.

Anna Domaszewska – Szostek: A co zrobić w sytuacji, kiedy mamy już około 25 lat? Czy powinniśmy poczekać na pierwsze objawy starzenia twarzy, czy też zacząć działać troszeczkę wcześniej, profilaktycznie? W jakim wieku warto udać na konsultację do lekarza medycyny estetycznej, żeby móc wspólnie “zaplanować” proces starzenia i jak najbardziej jemu przeciwdziałać? 

DLC: Właściwie to takiego limitu wieku nie ma. Proces starzenia się jest wywołany nie tylko czynnikami wewnętrznymi – na przykład predyspozycją genetyczną, ale również czynnikami zewnętrznymi. W dużej mierze zależy on od naszego stylu życia – czy prowadzimy higieniczny tryb życia, czy unikamy promieni słonecznych, czy nie korzystamy z używek. Zdarzają się osoby nawet 40-letnie, które mają nieskazitelną skórę, mięśnie mimiczne i nie widać jeszcze objawów starzenia. Wówczas możemy im zaproponować mezoterapię, rewitalizacje, dermabrazję, czyli usunięcie zrogowaciałego naskórka. Możemy też zaproponować delikatne peelingi i oczywiście zaplanować tryb postępowania. Ale zdarzają się osoby bardzo młode, które mają bardzo zniszczoną skórę. Przykładem są 25-latki, które od 15. roku życia regularnie korzystały z solarium i ich proces starzenia posunięty jest o 10 lat . Mamy wówczas dużo do zrobienia i musimy wszystko dobrze zaplanować. 

ADS: Jak wygląda taki proces planowania zabiegów w gabinecie medycyny estetycznej?

DLC: Zawsze, gdy pacjent zgłasza się do nas po raz pierwszy, mamy do wykonania plan postępowania. Oglądamy go, badamy, słuchamy z czym ma problem. Nie zawsze pacjentowi przeszkadza najbardziej to, jaki defekt my widzimy. Zauważamy  na przykład, że pacjent ma opadające powieki, że ma niesymetryczne kąciki ust, a jemu najbardziej przeszkadzają przebarwienia i to z nimi chciałby się w pierwszej kolejności uporać. Najważniejsza jest ta pierwsza rozmowa, na której ustalamy plan pracy i podajemy pewną propozycję, słuchając jednocześnie pacjenta i uwzględniając jego potrzeby. 

MK: W zależności od wieku i zaawansowania procesu starzenia taki plan postępowania będzie zapewne wyglądał inaczej. Czy istnieją schematy postępowania dla pacjentów 30-, 40- i 50-letnich?

DLC: Trzymajmy się takich standardowych pacjentów; nie takich, którzy są 10 lat bardziej zaawansowani w procesie starzenia czy też takich, którzy wyglądają wyjątkowo młodo na swój wiek.

W wieku >30 lat pacjenci najczęściej skarżą się na przebarwienia, czyli problemy skóry związane z nadmierną ekspozycją na słońce. Problemem są też zmiany potrądzikowe, drobne blizny. Nie ma jeszcze dużego zaniku tkanek, więc skupiamy się głównie na poprawieniu jakości skóry. Jeżeli pacjent ma takie życzenie, to możemy też powiększyć usta, czy poprawić asymetrię warg lub też skorygować krzywy, garbaty nos.

W grupie 40-latków dochodzi już do zaniku struktur – skóry, poduszek tłuszczowych i mięśni. Wówczas staramy się wypełniać te ubytki. Podajemy tak zwane wypełniacze, na przykład kwas hialuronowy bądź stymulatory tkankowe. Ponieważ skóra staje cieńsza, a zmarszczki bardziej widoczne – w takich sytuacjach bardzo przydatna jest toksyna botulinowa. W wieku 40 lat głównie uzupełniamy zanikające struktury bądź też hamujemy nadmierną kurczliwość mięśni. 

Natomiast w grupie pięćdziesięciolatków mamy większe ubytki. Do dolegliwości 40-latków dochodzą jeszcze zaniki tkanki kostnej. Pacjenci zgłaszają się z powodu pogłębienia doliny łez czy też opadających policzków. W tym przedziale wiekowym oprócz uzupełniania tych ubytków, zmniejszania kurczliwości mięśni, możemy też zaproponować zastosowanie nici liftingujących. Są to nici z haczykami, które dźwigną tkanki, pomogą unieść opadające struktury, czyli tak zwane chomiczki.

ADS: Od czego zależy wybór zabiegu z wachlarza usług oferowanych przez lekarzy medycyny estetycznej? Czy pora roku w pewien sposób je warunkuje?

DLC: I tak, i nie. W Ameryce Południowej i w krajach arabskich nasłonecznienie jest bardzo duże, temperatura znacznie wyższa niż u nas, a wszystkie zabiegi są tam wykonywane całorocznie. W naszej szerokości geograficznej w okresie dużego nasłonecznienia nie są polecane zabiegi laserowe i większość peelingów. Nie chcemy ryzykować, że pacjenci nie zachowają zalecanej absencji od słońca, a w konsekwencji – do powstania przebarwień. Medyczne peelingi, które u nas wykonujemy tylko wiosną, jesienią i zimą to są tak zwane zabiegi kalifornijskie. Wiemy, że w Kalifornii są one wykonywane przez cały rok mimo dużego nasłonecznienia, może to wynikać z większej odpowiedzialności pacjentek? My sobie na to nie pozwalamy – ani na głębokie peelingi, ani na mocne lasery w okresie letnim. Pozostałe zabiegi są praktycznie całoroczne. 

ADS: Jakie są możliwości terapeutyczne przy opadających powiekach?

DLC: Przede wszystkim rozmawiamy z pacjentem, oglądamy go i oceniamy ,  czy możemy zachowawczymi metodami poprawić  jakość skóry i zniwelować defekty. Jeżeli stwierdzimy, że te defekty są duże i procedury zachowawcze będą nieskuteczne, to proponujemy pacjentowi plastykę powiek. Natomiast jeżeli możemy wykorzystać procedury zachowawcze, to z nich korzystamy – są mniej inwazyjne. Możemy wówczas zastosować mezoterapię kwasem hialuronowym z  oligopeptydami. Ma ona na celu poprawę jakości skóry i jej wzmocnienie. W okolicy oczu możliwa jest też implantacja delikatnych nici mających stymulować i zagęścić skórę. Poza tym możemy zastosować usieciowany kwas hialuronowy w okolicy dolinie łez. Niwelujemy wówczas cień, który powstaje wskutek zaniku tkanki tłuszczowej. Asortyment mamy w tym zakresie spory i poszerza się on coraz bardziej. 

ADS: Bardzo popularne w ostatnim czasie są przeszczepy tkanki tłuszczowej i komórek, które się z tej tkanki tłuszczowej izoluje. Co Państwo sądzicie na temat metody przeszczepu autologicznego tłuszczu? Czy to się sprawdza, czy to jest tylko takiego chwyt marketingowy?

DLC: W medycynie estetycznej w ogóle jest w tej chwili odwrót do tych wszystkich naturalnych metod. Stąd osocze i fibryna zrobiła dużą karierę we wszystkich działach medycyny – nie tylko estetycznej ale też w ortopedii czy w stomatologii. Również tłuszcz i przeszczep autologiczny tłuszczu bardzo dobrze sprawdza się w uzupełnianiu ubytków zanikowych twarzy, nie tylko związanych z procesem starzenia się i zaniku starczego, ale również w pourazowych zmianach. Chciałabym zwrócić uwagę, że musi to być wykonane przez bardzo dobrego specjalistę w dobrej klinice, aby wszystkie zasady prawidłowego, czystego przeszczepu zostały zachowane. Spotykaliśmy się już z pacjentami, którzy mieli wykonany zabieg nieprofesjonalnie i występowała asymetria twarzy szczególnie w okolicy powieki dolnej. 

Krzysztof Czosnyka: Kolejną sprawą jeśli chodzi o przeszczep tłuszczu są ewentualne powikłania. W przypadku zatoru tętnicy spowodowanego podaniem kwasu hialuronowe możemy użyć hialuronidazę w celu rozpuszczenia tego materiału. Jeżeli przez przypadek tłuszcz zostanie podany do naczynia to już nie mamy tak skutecznych sposobów leczenia tych powikłań i ich skutki są dużo bardziej poważne. 

ADS: Jak Państwo odniesiecie się do trendu, by – w celu „zaoszczędzenia” – udać się do salonów kosmetologicznych?

KC: Ten problem na świecie istnieje od dłuższego czasu, w Polsce pojawił się stosunkowo niedawno. Przyznaję, że jest parę aspektów, które kuszą do wykonania zabiegów u nie-lekarzy. Jest to na przykład cena. Ale co za tym idzie, często u nie-lekarzy używane są gorsze materiały, nie tak pewne jak te, które są używane w gabinetach lekarskich. Może się wydawać, że pracownicy branży kosmetycznej są bardzo sprawni, przecież wykonują bardzo dużo zabiegów manualnych. Jest to prawda. Efekt tego zabiegu może być zadowalający. Natomiast musimy sobie zdawać sprawę z jednej rzeczy – każdemu mogą zdarzyć się powikłania. Powikłania nie zdarzają się tylko tym osobom, które nie wykonują zabiegów. Najważniejsze jest to, żeby z takim powikłaniem sobie poradzić i je wyleczyć. Lekarze mają takie możliwości i to robią, natomiast nie-lekarze takich możliwości nie mają.

DLC: Problemem jest też to ,że osoby bez wykształcenia lekarskiego nie mają odpowiednio dobrej znajomości anatomii oraz umiejętności radzenia sobie w przypadku powikłań. Według Hipokratesa i jego jednej z naczelnych zasad etycznych w medycynie PRIMUM NON NOCERE-po pierwsze nie szkodzić.

KC: Często zdarzało się, że powikłanie, które zostało wywołane na przykład przez kosmetyczkę, zostało odsyłane na SOR albo było leczone w niewłaściwy sposób. Był taki dość popularny przypadek martwicy tkanek miękkich okolicy czoła. Martwica ta została mylnie rozpoznana przez kosmetyczkę jako opryszczka i była leczona acyklowirem (lekiem przeciwwirusowym) przez kilka dni, a tutaj każda godzina jest bardzo ważna. Opóźnienie w diagnozie i wdrożeniu leczenia wiąże się z tym, że rokowanie jest dużo gorsze. Lekarz jest w stanie rozpoznać to powikłanie, rozpuścić kwas, który został nieprawidłowo podany. Ma możliwość wdrożyć zabiegi, które mają na celu regenerację tych okolic. Jeżeli to rozpoznanie zostanie postawione zbyt późno, albo wdrożone leczenie będzie nieprawidłowe, skutki dla pacjenta mogą być bardzo, bardzo złe.   

ADS: Dziękujemy za bardzo ciekawy wywiad. Zakończymy go właśnie takim apelem – jeżeli decydujecie się korzystać z medycyny estetycznej, to oddajcie się w ręce odpowiednio wykształconych lekarzy.

A jeśli macie ochotę odwiedzić naszych rozmówców w gabinecie, znajdziecie ich w Bydgoszczy, w centrum medycznym Dormed.

Artykuł Medycyna estetyczna – kiedy i dla kogo? pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Co zawdzięczamy EGCG?

Co dobrego robi ECGC? Do spektrum właściwości tej katechiny możemy zaliczyć działanie [3-4]:

• przeciwutleniające,
• fotoochronne,
• przeciwstarzeniowe,
• przeciwzapalne,
• immunomodulacyjne,
• przeciwnowotworowe,
• neuroprotekcyjne,
• kardioprotekcyjne,
• przeciwwirusowe,
• przeciwbakteryjne.

Skoro katechiny zielonej herbaty mają tyle właściwości, to dlaczego nie zastosować ich w kremach? Niestety, badania pokazują, że cząsteczka EGCG jest niestabilna, a to ogranicza jej zastosowanie na skórę w dermatologii i kosmetyce. Nie oznacza to, że takich produktów nie ma. Preparatem zawierającym EGCG przeznaczonym do stosowania na cerę, jest np. serum pod oczy marki the Ordinary. 

Dlaczego nie ma EGCG w kosmetykach?

Aplikację ogranicza jego nagły rozpad pod wpływem światła. Po ekspozycji na promieniowanie słoneczne tracimy średnio 77% substancji [5].

Wysoka temperatura i wysokie wartości pH powodują, że EGCG ulega degradacji i traci swoje właściwości. Czasem możemy to zaobserwować gołym okiem. Naturalny kolor tej katechiny jest przezroczysty (pamiętajmy, że nie mówimy tu o zielonej herbacie tylko jednym z jej składników :)). Gdy ECGC ulega utlenieniu, jego kolor zmienia się na brązowy. W wyższej temperaturze i podwyższonym pH tracimy go na rzecz galusanu galokatechiny – dochodzi do procesu epimeryzacji i powstania GCG [6].

Od czego zależy stabilność cząsteczki?

Stężenie substancji

W tym przypadku zasada jest prosta – im większe stężenie EGCG, tym lepsza jego stabilność. W jednym z badań oceniono, jak zachowuje się roztwór ECGC wystawiony na działanie promieni słonecznych i powietrza. Po 48 godzinach roztwór o stężeniu 2mg/ml zachował ponad 80% pierwotnego stężenia EGCG, podczas gdy zarówno roztwór 0,1 mg/ml jak i 0,5 mg/ml uległ całkowitej degradacji [7].

Temperatura

Nie bez znaczenia dla EGCG jest też temperatura, w jakiej katechina ta – lub też produkt ją zawierający – jest przechowywana. Wysokie temperatury powodują degradację tej cennej substancji. Jak to się dzieje? 

Wykazano, że w dominującą reakcją, jaka zachodzi w roztworach wodnych EGCG do wartości 44°C jest utlenianie. Wraz ze wzrostem temp. ponad 44°C zwiększa się udział procesu epimeryzacji, aż staje się on dominujący w temp. powyżej 98°C [8]. Jest to duży problem biorąc pod uwagę fakt, że produkty kosmetyczne w zdecydowanej większości nie są przechowywane w chłodnych warunkach. 

Wartości pH

Nie mówimy tu o pH skóry, tylko wartości pH roztworu, w którym rozpuszczono EGCG. Wykazano, że w roztworze o pH 1.6 katechina była stabilna do 96 godzin. Jej degradacja rosła wraz ze wzrostem pH roztworu [9].

Jakie substancje zapobiegają rozpadowi EGCG?

Jeśli znajdziecie produkt z tym antyoksydantem, zwróćcie uwagę na jego inne składniki. Niektóre z nich pomagają zachować stabilność EGCG.

Kwas liponowy

Aby zapobiec degradacji EGCG pod wpływem promieniowania słonecznego, pojawił się pomysł dodania innego antyoksydantu dla ustabilizowania cząsteczki. W badaniu in vitro z 2013r. najlepiej sprawdził się kwas a-liponowy. Powoduje on prawie całkowitą ochronę ECGC przez fotodegradacją (degradacji ulega 12,6% zamiast 76,9%), jak również zachowuje jego zdolność przeciwutleniającą. Wcześniej jako „współutleniacze” stosowano witaminę E i BHT, które – jak się okazało – nie chroniły go wystarczająco przed słońcem [3].

Witamina C

Zmniejsza rozpad EGCG pod wpływem światła – wynosi on 20,4% zamiast wyjściowego 76,9% [5]. Witamina C jest w stanie zwiększyć stabilność cząsteczki EGCG, szczególnie w środowisku wodnym [10].

Kwas hialuronowy

Sposobem na niska dostępność biologiczną galusanu epigallokatechiny może być znany nam kwas hialuronowy (HA)! Według jednego z ostatnich badań na ten temat, połączenie HA z ECGC w jednej nanocząsteczce znacznie zwiększa przenikanie ECGC przez skórę [11]. Trwają badania nad tym, jak transferomy mają odpowiednio chronić przed promieniowaniem UV, poza zapewnianiem właściwości przeciwstarzeniowych i antyoksydacyjnych. Czy to będzie hit i sposób na starzenie się skóry twarzy? Czekamy na efekty!

ECGC w dermatologii

W związku z licznymi właściwościami EGCG przeprowadzane są badania, czy są możliwości zastosowania go w dermatologii. Na czym trwają aktualnie prace?

Łuszczyca

ECGC miałby złagodzić objawy łuszczycy wywołane przez imikwimod (dopisać do czego on jest wykorzystywany). Doniesiono, że preparat EGCG w postaci nanocząsteczek ma 20-krotnie silniejszy efekt terapeutyczny niż wolna cząsteczka EGCG [6,12].

HPV

W badaniu sprawdzono skuteczność maści zawierającej mieszaninę katechin zielonej herbaty (65% EGCG) w leczeniu uczestników wykazujących 2–30 zewnętrznych brodawek odbytu i narządów płciowych. Grupy leczone miały dwa razy wyższy wskaźnik całkowitego usunięcia brodawek w porównaniu z grupą kontrolną [13].

Rak skóry

EGCG działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie na skórę narażoną na promieniowanie UV. W jednym z badań, w których testom poddano biopsję skóry ochotników, wykazano zmniejszenie uszkodzenia komórek Langerhansa naskórka o 58% tam, gdzie zastosowano EGCG. Dla odpowiedniej ochrony potrzebne jest stężenie tej substancji większe lub równe 2,5%. W badaniu na zwierzętach krem z tą katechiną zahamował zapadalność na nowotwory w 60%. Indukowana przez UVB transformacja łagodnych brodawczaków w raki zmniejszyła się o 79% [6].

Atopowe zapalenie skóry

Wyniki badań są sprzeczne. Choć uważa się, że ECGC może zmniejszyć rumień, łuszczenie się i obrzęk skóry, czekamy na dalsze wyniki badań [6]. 

Łysienie plackowate

Wykazano, że stosowanie najsilniejszej katechiny zielonej herbaty u myszy zmniejsza wypadanie włosów w mechanizmie hamowanie 5-α-reduktazy [14]. 

Czy wyciąg z zielonej herbaty, lub też jej najsilniejsza katechina – EGCG – znajdzie zastosowanie w dermatologii i kosmetologii, dowiemy się pewnie niebawem. Niewątpliwie ma szansę odegrać kluczową rolę w tych dziedzinach. Na razie na rynku dostępne są nieliczne preparaty kosmetyczne zawierające EGCG w swoim składzie. Czy są skuteczne? Mówiąc szczerze – nie wiem. Zastosowanie tej katechiny zielonej herbaty jest bardzo wymagające technicznie, z uwzględnieniem wartości pH preparatu, temperatury przechowywania oraz zabezpieczenia przed fotodegaradacją.

PS. Zwróciłam się do firmy the Ordinary z prośbą o wyjaśnienie, w jakich warunkach powstaje ich serum. Oto ich odpowiedź (przetłumaczona na język polski):

„Polifenole, takie jak EGCG, najlepiej utrzymywać w pH <5. Wartość pH serum pod oczy Caffeine Solution 5% + EGCG (4,5-5,0) zapewnia, że ​​EGCG pozostaje stabilny w swojej recepturze. Opakowanie składające się z bursztynowej butelki dodatkowo chroni go przed degradacją. Wreszcie, formuła zawiera również przeciwutleniacz (galusan propylu), zapewniający stabilność przez cały czas. “

– zespół laboratoryjny “the ordinary”.

Artykuł Antyoksydant EGCG w kosmetologii i dermatologii pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Czas na trochę prywaty 🙂 Inspiracją do napisania tego postu był prezent od Mikołaja (patrz Marta). W tym roku dostałam mój pierwszy krem z retinolem. Pomyślałam, że będę pięknie wyglądać na Święta i Sylwestra i … i tu zaczął się problem. Czytałam wcześniej wiele publikacji naukowych i wpisów blogowych na temat retinolu; wiedziałam, że zadziała. Za mało jednak skupiłam się na fragmentach o tym, jak należy go stosować. Popełniłam większość kardynalnych błędów i dlatego postanowiłam się z Wami nimi podzielić, ponieważ przy złym użytkowaniu retinolu można sobie naprawdę zaszkodzić.

Od trądziku do redukcji zmarszczek

Co ciekawe, chociaż kwas retinowy jest jednym z głównych składników rynku przeciwstarzeniowego, pierwszym jego wskazaniem było leczenie trądziku oraz łuszczycy [2]. 

Wkrótce po tym, jak pacjenci z trądzikiem zaczęli stosować kwas retinowy, zauważono, że znacznie poprawia on również wygląd skóry. Już w roku 1984 roku badania Kligmana i in. nad wpływem retinoidów na typowe oznaki starzenia się skóry podbiły przemysł przeciwstarzeniowy [3]. Do dzisiaj większość wytycznych odnośnie stosowania retinoidów opiera się właśnie na pracach Kligmana [4]. Badania te wykazały pozytywny ich wpływ na pogrubienie skóry, zwiększenie produkcji kolagenu, elastyny oraz zwiększenie angiogenezy (powstawania nowych naczyń krwionośnych). Pacjenci zauważyli również redukcję zmarszczek, większą elastyczność skóry i jej poprawiony koloryt [5].

Czym są retinoidy?

Retinoidy to kwasowe pochodne witaminy A. Wyróżniamy ich trzy generacje:

Pierwsza generacja:

• alitretynoina (kwas 9-cis-retinolowy; ma zastosowanie w mięsaku Kaposiego u chorych w przebiegu zakażenia HIV oraz w ciężkim przewlekłym wyprysku rąk),
• retinaldehyd,
• retinol,
• izotretynoina (kwas 13-cis-retinowy; w formie doustnej stosowana jest jako lek w ciężkich postaciach trądziku),
• tretynoina (kwas retinowy).

Druga generacja:

• acytretyna (stosowana doustnie u pacjentów z rozległą łuszczycą oporną na inne formy terapii, ciężką postacią rybiej łuski i chorobą Dariera).

Trzecia generacja:

• adapalen,
• beksaroten,
• tazaroten [6].

Retinoidy to temat – rzeka i można by o nich napisać co najmniej kilka artykułów. Dziś skupimy się na retinolu w kosmetykach, które możemy kupić na własną rękę. Jeśli zaciekawi Was temat, napiszemy również o pozostałych retinoidach 🙂

Retinol – co to jest?

Retinol jest najsilniejszą pochodną witaminy A dostępną bez recepty. Substancją czynną retinoidów dostępnych z przepisu lekarza jest kwas retinowy (np. Retin-A, Locacid, Atrederm). Inaczej jest w przypadku retinolu – jest on przekształcany w kwas retinowy dopiero w naszej skórze.

Nie oznacza to jednak, że jest mniej skuteczny niż preparaty dostępne na receptę 🙂 Badania wykazały, że możemy uzyskać podobne korzyści, ale może zająć nam to nieco więcej czasu (około 12 tygodni) [7]. Wiadomo również, że retinol jest mniej drażniący dla skóry. Oprócz retinolu na rynku dostępne są też słabsze produkty zwane pro-retinolami. Nazwy, pod jakimi się kryją, to palmitynian retinylu, octan retinylu, czy linoleinian retinylu.

Działanie retinolu

Pierwszym efektem, jaki zauważymy po stosowaniu preparatów z retinolem, będzie szybsze złuszczanie się naskórka [8]. Oczywiście samo złuszczanie nie spowoduje, że skóra będzie wyglądać lepiej. Ten efekt pomaga jedynie w likwidacji przebarwień. Wtedy właśnie wiele osób porzuca stosowanie retinoidów. Okazuje się jednak, że te związki działają na znacznie głębszym poziomie, wpływając na ekspresję genów i indukcję biosyntezy kolagenu w skórze. Jednocześnie utrudniają syntezę enzymów degradujących kolagen pod wpływem promieniowania UV [9]. O kolagenie w skórze pisałyśmy tutaj – klik. 

Miejscowa aplikacja retinolu powoduje również indukcję glikozaminoglikanów (GAG) w skórze. GAGi przyczyniają się nie tylko do poprawy stanu nawodnienia skóry, ale również do wzmocnienia bariery naskórkowej i zwiększenia odporności skóry na działanie szkodliwych czynników zewnętrznych. Ponadto, retinol przyczynia się do tworzenia nowych naczyń krwionośnych w skórze, co poprawia jej koloryt. Jednak, żeby zobaczyć pierwsze efekty retinolu objawiające się spłyceniem zmarszczek trzeba regularne go stosować przez okres od trzech do sześciu miesięcy [10]. Inne badanie kliniczne również potwierdza, że ​​0.1% preparat retinolu stosowany przez 52 tygodnie może znacznie poprawić objawy fotostarzenia skóry, objawiając się zwiększoną ekspresją prokolagenu typu I, hialuronianu oraz markerów związanych z proliferacją fibroblastów [11]. 

Retinol a ciąża i karmienie piersią

Bardzo ważną informacją jest fakt, że retinoidy nie są zalecane kobietom w ciąży (doustne dawki witaminy A są szkodliwe dla rozwijającego się płodu), a także kobietom karmiącym [12]. Jednak w dużej meta-analizie dotyczącej stosowania kremów z retinoidami nie potwierdzono takiego związku [13]. Uważamy, że bezpieczeństwo to podstawa i podpisujemy się pod stwierdzeniem, że retinoidów (w tym retinolu) w ciąży i w czasie laktacji nie stosujemy. Oprócz wyżej wymienionych stanów krem z retinolem może być stosowany przez każdego, kto dostrzega pierwsze oznaki starzenia się skóry, nawet na bardzo wczesnym etapie. Trzeba pamiętać jednak o tym, że związek ten może być drażniący dla osób o wrażliwej skórze (oj prawda☺), ale możemy również przyzwyczaić naszą delikatną cerę do jego działania. 

Kiedy stosować retinol?

Wiele osób stosuje retinol w nocy. Eksperci twierdzą, że to powszechny mit, że nie można używać retinolu w ciągu dnia. Niestety nie znalazłyśmy publikacji, które jasno mówią, jak i kiedy stosować retinol i w związku z tym dla bezpieczeństwa rekomendujemy stosowanie ich w nocy. Zdecydowana większość prac w bazie Pubmed dotyczy kwasu retinowego i ciężko znaleźć najnowsze wytyczne stosowania retinolu. Prawdą jest, że retinoidy rozkładają się w świetle słonecznym. W obawie przed promieniowaniem słonecznym i ryzykiem utraty właściwości kosmetyków są one umieszczane w nieprzezroczystych opakowaniach i lepiej je aplikować w nocy [14]. Dlatego też stosowanie retinolu latem nie jest dobrym pomysłem. Niemniej jednak zawsze pamiętajmy o stosowaniu kremu z filtrem przeciwsłonecznym (im wyższy SPF tym lepiej). Tu także pojawiają się głosy, że to powszechny mit, ale my polecamy Wam stosowanie filtrów UVA i UVB przez cały rok (klik), najlepiej SPF 50. Dodatkowo musimy pamiętać o nawilżaniu skóry.

Jakie są stężenia retinolu w kosmetykach?

Jeśli jesteś posiadaczką wrażliwej skóry, można zacząć od stosowania retinolu co trzecią noc i sukcesywnie zwiększać częstotliwość zaczynając od kosmetyków z niższym stężeniem. Na rynku kosmetycznym mamy całą gamę kosmetyków z retinolem. Zakres stężeń jest bardzo duży. Znalazłyśmy kremy zawierające retinol zawierające go w stężeniu 0,05%, 0,15%, 0,2%, 0,3%, 0,4%, 0,5%, 1% a nawet 2%. W stężeniu 4% możemy go znaleźć w preparatach stosowanych w gabinetach kosmetycznych. Ważnym aspektem są tez dodatki do kremów z retinolem. Podpowiemy, że połączenie retinolu i witaminy C, kwasu ferulowego czy niacynamidu jest świetnym rozwiązaniem. Na pewno napiszemy więcej o tych substancjach w kolejnych postach. Większość ekspertów rekomenduje, żeby zacząć przygodę z retinolem od stężeń 0.2-0,3%. Wg Komitetu Naukowego ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS) stosowanie retinolu w kremach do twarzy /rąk w stężeniu 0,3% jest uważane za bezpieczne [15].

Czy retinol ma jakieś wady?

Bardzo często po zastosowaniu retinoidów obserwuje się tak zwaną „reakcję retinoidową”, charakteryzującą się zaczerwienieniem, pieczeniem i złuszczaniem naskórka w miejscu ekspozycji [16]. Ponadto retinol cechuje się niestabilnością, co sprawia trudności w stosowaniu go w recepturze kosmetycznej. Musimy również pamiętać, że nie znamy jeszcze długofalowych efektów stosowania tych związków na zdrowej skórze.

Bakuchiol -roślinny retinol?

Istnieje także bezpieczna alternatywa retinolu: bakuchiol. Naukowcy udowodnili, że ten ekstrakt roślinny naśladuje działanie retinolu. Bakuchiol pochodzi z nasion i liści Psoralea corylifolia, czyli rośliny Bakuchi, tradycyjnie stosowanej w medycynie ajurwedyjskiej i chińskiej do leczenia chorób skóry. W jednym z badań osoby, które stosowały bakuchiol dwa razy dziennie przez okres 12 tygodni, zauważyły ​​znaczne spłycenie zmarszczek, poprawę pigmentacji, elastyczności i jędrności skóry. Wykazano, że bakuchiol działa w podobny sposób jak retinol. Również stymuluje produkcję kolagenu, ale jego stosowanie nie wiążę się   z taką ilością podrażnień [17].

Ile retinolu nakładać na twarz?

Jaka ilość kremu z retinolem jest wystarczająca, aby pokryć całą twarz? Jak zalecał prof. Kligman – wielkość ziarna groszku jest w pełni wystarczająca. Wtedy 30 ml kremu wystarcza na około 3-4 miesiące, przy stosowaniu co noc.  Ja niestety zastosowałam znacznie więcej:(

Przyzwyczajajmy jednak naszą skórę do retinoidów. Zacznijmy je używać powoli – co drugą lub trzecią noc. Ja chciałam szybkiego efektu i zastosowałam aplikację codzienną:( Oj, nie polecam. Po aplikacji musimy pamiętać o bardzo dobrym nawilżeniu skóry i ochronie przeciwsłonecznej.

Czy warto inwestować w retinol w kremie?

Zdecydowanie tak. Należy jednak robić to z dużą ostrożnością. Wybrać krem sprawdzonej marki, odpowiednio go przechowywać i powoli przyzwyczaić skórę do drażniącego działania. Retinol możecie znaleźć w kosmetykach takich jak krem do twarzy,  serum, olejek, czy krem pod oczy. Pamiętajcie również o okolicy szyi i dłoniach- to one często zdradzają nasz wiek. Możecie również zdecydować się na profesjonalną kurację z retinolem na przebarwienia i blizny w gabinecie kosmetycznym. Cena dobrych kremów z retinolem waha się od 80 zł do 2000 zł. W internecie znajdziecie wiele informacji i poleceń konkretnych kosmetyków. My z pełną rekomendacją możemy Wam polecić świetne profile na instagramie: dr Niny Wiśniewskiej i inti_skin. Jeśli ktoś jednak obawia się skutków ubocznych stosowania retinolu może zawsze wybrać krem z bakuchiolem.

Artykuł Retinol – pogromca zmarszczek pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Według niedawno przeprowadzonej ankiety 19% Amerykanów, 36% Europejczyków i 37% Azjatów uważa, że zanieczyszczenie powietrza jest główną przyczyną problemów skórnych [2]. Choć zdajemy sobie sprawę, jakie niebezpieczeństwo dla naszego zdrowia i życia stanowi smog, to jego wpływem na kondycję skóry zaczynamy się dopiero interesować.

Wybrałyśmy kilka składników smogu, które przyspieszają starzenie skóry. Opowiemy Wam, jak wpływają na cerę i podpowiemy, jak można zapobiegać ich skutkom. Dzisiejszy wpis jest dość długi, ale warto doczytać do końca – w pierwszej części poznacie genezę problemu, a w drugiej aż 9 metod ochrony skóry 🙂

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA)

WWA należą do najbardziej rozpowszechnionych i niebezpiecznych zanieczyszczeń środowiska. Powstają głównie podczas spalania węgla, ropy naftowej, benzyny i drewna, jak również wskutek palenia papierosów.

Narażenie na sadzę (mieszaninę cząstek węgla pokrytych WWA) wiąże się z 20% wzrostem ilości zmarszczek i zmian barwnikowych na czole i policzkach [3]. Warto dodać, że sadza z węgla zawiera więcej WWA i jest bardziej rakotwórcza niż sadza z drewna [4-5]. Wykazano związek pomiędzy zanieczyszczeniem powietrza wynikającym z ruchu drogowego, a występowaniem plam soczewicowatych (czyli jasnobrązowych plam na skórze) oraz pogłębianiem bruzd nosowo-wargowych potęgujących efekt starzenia [6-7]. Wiadomo również, że mieszaniny WWA wywołują podrażnienie skóry, stan zapalny i reakcje alergiczne [4]. 

Jednym z WWA jest TCDD, czyli 2,3,7,8-Tetrachlorodibenzodioksyna, która gromadzi się w sebum (łoju skórnym) [8]. Objawem zatrucia nią jest trąd chlorowy, który utrzymuje się przez wiele lat i pozostawia głębokie blizny. Profesor Olivier Sorg z Uniwersytetu w Genewie opisał, że Wiktor Juszczenko został otruty właśnie TCDD [9].

Pył zawieszony (PM)

PM dzielimy na 3 typy, w zależności od rozmiaru:

• UFP – najdrobniejsze cząstki o średnicy nie większej niż 0,1 mikrometra,
• PM 2.5 – drobne cząstki o średnicy nie większej niż 2,5 mikrometra;
• PM 10 – grube cząstki o średnicy nie większej niż 10 mikrometrów [10].

PM wnika poprzez gruczoły, mieszki włosowe lub skórę. Średnica porów wynosi od 250 do 500 mikrometrów, więc cząsteczki PM łatwo przez nie przenikają [11]. Generują stres oksydacyjny, a ten przyspiesza proces starzenia się skóry. Powoduje pojawianie się plam barwnikowych, zmarszczek i teleangiektazji (poszerzonych naczyń krwionośnych, popularnie zwanych „pajączkami naczyniowymi”) [5].

W jednym z badań zrekonstruowano ludzką skórę i wystawiono ją na ekspozycję na zawiesinę PM. Ilość reaktywnych form tlenu znacznie wzrosła i doprowadziła do utleniania lipidów wchodzących w skład błon biologicznych. Uszkodzenie bariery mechanicznej to zwiększona utrata wody przez naskórek, a w konsekwencji – utratę młodzieńczej jędrności i objętości skóry [6, 12]. Udowodniono też, że PM jest czynnikiem nasilającym objawy atopowego zapalenia skóry [13].

PM towarzyszą nam też w domach. W 2015 roku przeprowadzono badanie na grupie 1262 kobiet pochodzących z Chin, w wieku od 30 do 90 lat. Wykazano, że gotowanie posiłków z wykorzystaniem drewna lub węgla przyspiesza proces starzenia się skóry. 5-8% kobiet wiązało się ono z występowaniem głębokich zmarszczek na twarzy, a u 74% – pomarszczeń skóry dłoni [14].

Ozon

Ozon w warstwie przyziemnej to jeden z głównych składników smogu fotochemicznego. Zawartość ozonu w powietrzu zależy od pory roku. Najwięcej jest go latem [15]. Powstaje pod wpływem światła słonecznego – zachodzi wtedy reakcja pomiędzy tlenem a zanieczyszczeniami powietrza takimi jak wodorowęglany czy tlenki azotu [16].

Ozon sam w sobie nie ma zdolności do penetracji w głąb skóry, ale może generować wolne rodniki. Ekspozycja na niego wiąże się z ryzykiem wyczerpania zasobów antyoksydantów znajdujących się w skórze, m.in. witaminy E i C [10]. Dwugodzinne narażenie na ozon powoduje, że poziom witaminy E w warstwie rogowej naskórka spada o 70% [17]. 

W efekcie długotrwałej ekspozycji na niskie dawki ozonu dochodzi do niszczenia lipidów i białek obecnych w skórze. Konsekwencją jest powstawanie zmarszczek, wysuszenie skóry i jej przyspieszone starzenie. Powoduje też stres komórkowy i stan zapalny, oraz spowalnia gojenia się ran. Istnieje bezpośrednia korelacja między codzienną ekspozycją na ozon a występowaniem pokrzywki, wyprysków skórnych, kontaktowego zapalenia skóry i zakażeń skóry [5-6,10,18].

Ozon należy do grupy czynników utleniających skwalen (jeden z WWA), czego efektem jest powstawanie zaskórników i nasilanie trądziku młodzieńczego [19].

Lista działań niepożądanych ozonu nie ma końca. Dodamy tylko, że ekspozycja na ozon wiąże się ze znaczącym spadkiem ilości kolagenu typu I i III w skórze, co sprzyja powstawaniu zmarszczek i utracie elastyczności skóry [20].

Jak chronić skórę przed smogiem?

Prof. Mancebo opracował 3 etapy ochrony skóry [10]:

• naprawa bariery mechanicznej skóry,
• uzupełnianie antyoksydantów,
• zmniejszenie stanu zapalnego. 

Opierając się na powyższych założeniach, opracowałyśmy dla Was kilka potwierdzonych naukowo wskazówek, jak zachować młody wygląd i spowolnić starzenie się skóry wywołane przez zanieczyszczone powietrze:

1.Nie palmy papierosów i unikajmy narażenia na dym papierosowy [18].

2. Zainwestujmy w domowy oczyszczacz powietrza [21].

3. Unikajmy zbyt “agresywnego” mycia twarzy.

Możemy przez to mechanicznie uszkodzić skórę; zamieńmy mydło na łagodny płyn do mycia twarzy [18].

4. Dokładnie oczyszczajmy skórę z makijażu i kurzu. 

Im krócej cząsteczki smogu zalegają na skórze, tym mniej trafi ich do krwioobiegu [18].

5. Stosujmy antyoksydanty.

Witamina C, witamina E, glutation, kwas liponowy i inne antyoksydanty znajdują się naturalnie w skórze [22]. Chronią ją przed wolnymi rodnikami, spowalniając proces starzenia się skóry. Gdy ich poziom maleje, skóra jest bardziej podatna na uszkodzenia i czynniki chemiczne. Wybierając krem najlepiej wybierzmy taki, w którym oprócz przeciwutleniaczy znajdziemy też ochronę przeciwsłoneczną [6, 23].

• Moringa – inaczej „drzewo cudów”. Olej z wysuszonych nasion moringi jest bogaty w witaminę A i E. Chroni DNA przed szkodliwym działaniem zanieczyszczeń i metali ciężkich. Jako ciekawostka dodamy, że ziarna moringi wykorzystywane są do oczyszczania wody [24-26].

• Zielona herbata – obfituje w katechiny o działaniu antyoksydacyjnym (więcej o zielonej herbacie przeczytacie tutaj). Polecamy też herbatę białą – neutralizuje nawet do 80% wolnych rodników. Poza tym ekstrakt z białej herbaty powstrzymuje rozkład kolagenu i elastyny. Sprawia, że skóra nie traci swojej elastyczności i jędrności [12, 26-27]. 

• Olejek z chia – nie dość, że wzmacnia barierę skórną, to dodatkowo jest silnym antyoksydantem. Zmniejsza utratę wody przez naskórek i poprawia nawilżenie skóry [12].

• Kolendra – głównym składnikiem ekstraktu z liści kolendry jest kwas linolenowy. Oprócz działania przeciwutleniającego chroni skórę przed fotostarzeniem wywołanym przez promieniowanie UVB, a dodatkowo zwiększa ilość kolagenu typu I w skórze [28].

• Cytryniec – stymuluje wytwarzanie najsilniejszego naturalnego antyoksydantu – glutationu. Chroni mitochondria przed wolnymi rodnikami. Wzmacnia też barierę mechaniczną skóry. Nawilża ją i zwęża poszerzone naczynia krwionośne [26, 29]

6. Poprawmy nawodnienie skóry.

Warto zwrócić uwagę na ceramidy. Są to lipidy naturalnie występujące w naskórku. Stosowane zewnętrznie, pomogą w odbudowie bariery lipidowej, regeneracji skóry i przywróceniu odpowiedniego nawodnienia [30]. Ekstrakt z widliczki łuskowatej (tzw. zmartwychwstanki) zmniejsza utratę wody z uszkodzonej skóry i poprawia jej kondycję. Ponadto hamuje gromadzenie się PM. Istnieją badania mówiące, że działa silniej niż kwas hialuronowy [12, 31]. Ekstrakt z czerwonej algi zawiera duże ilości kolagenu. Zapobiega wysuszeniu i podrażnieniom skóry. Wygładza ją, chroni przed szkodliwymi substancjami i utrzymuje odpowiednie nawodnienie, przez co jest nazywany „drugą skórą” [12].

7. Zapobiegajmy powstawaniu stanów zapalnych indukowanych przez PM.

Sprawdzi się tu ekstrakt z korzenia imbiru albo maliny [12]. Ekstrakt z żyworódki (inaczej nazywana „rośliną życia” lub „magicznym liściem”) również ma działanie przeciwzapalne. Zmniejsza obrzęk i poszerzenie naczyń krwionośnych, a zawarte w nim flawonoidy mają działanie przeciwbakteryjne [32-33].

8. Kontrolujmy osadzanie się pyłu zawieszonego.

Aktywowany węgiel pomaga przyciągnąć i pochłonąć zanieczyszczenia i toksyny ze skóry. Dodatkowo, reguluje pracę gruczołów łojowych. Znajdziemy go w kremach, peelingach i maseczkach [34]. Innymi substancjami stosowanymi w celu absorbcji PM są kaolina, krzemian glinu magnezowego, peelingi kawowe, fasolowe oraz ryżowe. Zdolność do usuwania PM ze skóry ma też triizostearynian glicerylu (wiemy, że to skomplikowane nazwy, ale warto ich szukać w składzie kosmetyków:)) [12]. 

9. Powstrzymajmy degradację kolagenu i elastyny.

Wyciąg z glonu Nannochloropsis Occulata stymuluje powstawanie kolagenu typu I i powoduje natychmiastowe uczucie napięcia i ujędrnienia skóry. Ekstrakt z kolagenu stymuluje syntezę zarówno kolagenu, jak i elastyny, naprawia i regeneruje skórę [12].

Chociaż nie da się wyeliminować narażenia na smog i inne zanieczyszczenia powietrza z naszej codzienności, możemy pomóc skórze w walce z nimi. Jak widzicie, możliwości jest dość dużo. Obecnie pracuje się nad ulepszeniem formuł łączonych – zawierające kilka antyoksydantów i filtry przeciwsłoneczne w jednym produkcie. Przyznacie, że to znacznie uprości aplikację 🙂 Prowadzone są też badania nad doustną suplementacją antyoksydantami. Będziemy informować Was na bieżąco o postępach w tej dziedzinie!

.

Artykuł Jak chronić skórę przed smogiem? pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.