Poprzez udział w akcjach charytatywnych pomagamy potrzebującym – to jest oczywiste, ale czy zastanawialiście się kiedyś  jak wolontariat wpływa na nas samych?

Z podziwem obserwujemy instagramowe konto Pani Ani @zycie_zaczyna_sie_po_90 i Jej zaangażowanie w WOŚP.  Dlatego postanowiłyśmy sprawdzić, co literatura naukowa mówi o wpływie pomagania innym na nasze zdrowie. 

Wolontariat poprawia zdrowie i samopoczucie

Dane napływające ze stanów zjednoczonych pokazuję, że tylko w 2017 roku w wolontariacie wzięło udział ponad 77 milionów osób, spędzając tam łącznie 6,9 miliarda godzin. Robi wrażenie, prawda?

Jednak wolontariat to nie tylko pomaganie innym, to też działania dla dobra naszego własnego organizmu. Do korzyści zaliczamy między innymi:

• zmniejszone ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych, 
• zmniejszone ryzyko chorób związanych z wiekiem, 
• spadek śmiertelności.

„Ludzie są z natury istotami społecznymi. Być może dlatego nasze umysły i ciała są nagradzane, kiedy dajemy innym.”

dr eric kim

Ustalono, że dla optymalnego dobrostanu organizmu wolontariat powinien mieć wymiar około 100 godzin rocznie.

I tu pojawiło się pytanie – Czy większa ilość godzin wolontariatu przekłada się na jeszcze lepsze zdrowie i samopoczucie?

Badanie na niemal 13 000 osób

W sierpniu 2020 roku powstała praca naukowa pod przywództwem dr Erica Kim, w której przyjrzeli się niemal 13 tysiącom osób w wieku powyżej 50 lat. Porównano w nim wolontariuszy pracujących ponad 100 godzin w roku do osób, które w ogóle nie uczestniczą w wolontariacie. Warto dodać, że czas obserwacji wynosił 4 lata. 

Wykazano, że wolontariusze pracujący ponad 100 godzin rocznie mieli:

• zmniejszone ryzyko zgonu o 44%,
• mniejsze ryzyko ograniczeń fizycznych o 17%,
• wyższą ocenę własnego zdrowia, 
• o 12% większe prawdopodobieństwo regularnej aktywności fizycznej, 
• większy optymizm,
• wyższy cel w życiu,
• mniej objawów depresyjnych i mniejsze poczucie samotności.

Wolontariat wiąże się z kilkoma mechanizmami biopsychospołecznymi. W poprzednich badaniach zidentyfikowano je jako czynniki chroniące przed ryzykiem śmiertelności (np. aktywność fizyczna i cel w życiu).

„Nasze wyniki pokazują, że wolontariat wśród osób starszych nie tylko wzmacnia społeczności, ale wzbogaca nasze życie, wzmacniając więzi z innymi, pomagając nam poczuć cel i dobre samopoczucie oraz chroniąc nas przed uczuciem samotności, depresji i beznadziejności.”

– powiedział dr Kim w komunikacie prasowym.

Wolontariat nie jest lekarstwem na wszystko

W badaniu nie znaleziono powiązań między wolontariatem a poprawą w stanach przewlekłych. Do chorób tych należy cukrzyca, nadciśnienie, udar, rak, choroby serca, choroby płuc, zapalenie stawów, otyłość, upośledzenie umysłowe lub przewlekły ból.

18 godzin wolontariatu dziennie

Przykładów poparcia wyników tych obserwacji jest wiele. Jeden z nich to japoński dr Shigeaki Hinohara, który dożył 105 lat. Według niego „do ukończenia 60 roku życie łatwo jest pracować dla swojej rodziny i osiągać swoje cele. Ale w późniejszych latach powinniśmy starać się wnosić wkład do społeczeństwa. Od 65 roku życia pracuję jako wolontariusz. Nadal pracuję 18 godzin siedem dni w tygodniu i uwielbiam każdą jego minutę”. 

Panie Jurku – czeka Pana długie życie 😉

A kto jeszcze nie wsparł Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy – możecie to zrobić tutaj.

Artykuł Pomaganie innym wydłuża życie – zacznij już dziś! pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Planujemy z Martą zrobić cykl wywiadów z seniorami, którzy nas zachwycają swoją formą. Co Wy na to? 🙂

Dzisiejszy wpis powstał z inspiracji Davida Sinclaira, którego często cytujemy i który na swoim Twitterze polecił artykuł dotyczący Shigeaki Hinohara, japońskiego lekarza, który dożył 105 lat. Opowiemy o jego diecie, poglądach na temat emerytury i innych wskazówkach dotyczących długowieczności.

Hinohara przez ponad pół wieku pracował jako lekarz w jednym z wiodących szpitali w Tokio. Był pionierem kompleksowych badań kontrolnych, które dziś stały się standardem dla wielu Japończyków w średnim wieku. Napisał książkę „Ikikata Jozu” („Jak dobrze żyć”), która  sprzedała się w ponad 1,2 miliona egzemplarzy. 

Hinohara zachęcał seniorów do aktywnego życia towarzyskiego. W 2000 roku założył grupę dla osób w wieku powyżej 75 lat i wezwał ich do wnoszenia wkładu w społeczeństwo, wykorzystując swoją mądrość i doświadczenie.

Postaram się dzisiaj skonfrontować najczęściej cytowane rady dr Shigeaki Hinohara z literaturą naukową na ten temat. 

Zdjęcie główne przedstawiające dr Hinohara dzięki uprzejmości Petri Arttuti Asikainen (link).

1. Nie przechodź na emeryturę

„Nie ma potrzeby przechodzenia na emeryturę, ale jeśli trzeba, to powinno być to dużo później niż w wieku 65 lat” – powiedział Japończyk w wywiadzie dla The Japan Times z 2009 roku [1].

Hinohara oczywiście praktykował to, co głosił. Do kilku miesięcy przed śmiercią leczył pacjentów i pracował do 18 godzin dziennie.

Przeglądając bazy medyczne, faktycznie znalazłam publikacje łączące przejście na emeryturę ze zwiększoną śmiertelnością [2]. Jednak duża metaanaliza z 2020 roku nie potwierdziła tego linku. Badanie te wykazały, że wcześniejsza emerytura nie wiązała się z wyższym ryzykiem zgonu. Podczas badania związku między przejściem na emeryturę a śmiertelnością najważniejsze jest, aby wziąć pod uwagę informacje na temat stanu zdrowia i danych demograficznych pacjentów. Pozwala to uniknąć stronniczych wyników [3].

2. Wchodź po schodach (i kontroluj swoją wagę)

Hinohara podkreślił znaczenie regularnych ćwiczeń. Mawiał: „wchodzę po dwa stopnie naraz, aby rozruszać mięśnie”. Ponadto sam nosił swój bagaż i wygłaszał wiele wykładów rocznie przemawiając na stojąco, by “pozostać silnym”.

Podkreślał również,  że ludzie, którzy żyją wyjątkowo długo, mają wspólną cechę: nie mają nadwagi. W istocie otyłość jest powszechnie uważana za jeden z najważniejszych czynników ryzyka zwiększonej zachorowalności i śmiertelności.

Jak czytamy w cytowanym wywiadzie [3], dieta Hinohary wyglądała następująco. „Na śniadanie piję kawę, szklankę mleka i trochę soku pomarańczowego z łyżką oliwy”. 

„Lunch to mleko i kilka ciastek, albo nic, kiedy jestem zbyt zajęty, żeby jeść” – kontynuował. 

„Nigdy nie jestem głodny, ponieważ skupiam się na swojej pracy. Kolacja to warzywa, trochę ryb i ryżu oraz dwa razy w tygodniu 100 gramów chudego mięsa ”.

Na temat restrykcji kalorycznej i postu przerywanego w aspekcie wydłużenia życia już Wam pisałyśmy tu Są to udowodnione strategie pozytywnie przyczyniające się do spowolnienia procesu starzenia. 

Metaanalizę ma temat wpływu aktywności fizycznej na długość życia znajdziecie w tej publikacji [4]. Z kolei inna publikacja metaanaliza udokumentowała związek aktywności fizycznej z redukcją upadków u osób starszych [5]. 

3. Znajdź swój cel 

Hinohara wcześnie odnalazł swój cel – po tym, jak lekarz rodzinny uratował życie jego matki. Janit Kawaguchi, dziennikarka, która uważała Hinoharę za mentora, powiedziała: „Wierzył, że w życiu chodzi o wkład, więc miał niesamowitą chęć pomagania ludziom, wstawania wcześnie rano i robienia czegoś wspaniałego dla innych ludzi. To go napędzało i utrzymywało przy życiu ” [1].

„Cudownie jest żyć długo” – powiedział Hinohara w wywiadzie. „Do ukończenia 60 lat łatwo jest pracować dla swojej rodziny i osiągać swoje cele. Ale w późniejszych latach powinniśmy starać się wnosić wkład do społeczeństwa. Od 65 roku życia pracuję jako wolontariusz. Nadal pracuję 18 godzin siedem dni w tygodniu i uwielbiam każdą jego minutę. ”

Oczywistym jest, że życie, w którym mamy swoją pasję i udało nam się odnaleźć cel dający motywację do działania może przynieść ogrom satysfakcji. Mimo to nie znalazłam rzetelnych badań naukowych, które mogłyby to potwierdzić. Nie jestem ekspertem psychologii i jeśli coś pominęłam, a Wy znacie takie badania – poproszę bardzo o link.

4. Wprowadź luz w swoje życie

„Wszyscy pamiętamy, jak będąc dziećmi, bawiąc się, zapominaliśmy o jedzeniu lub spaniu” – powtarzał często. „Wierzę, że jako dorośli możemy zachować taką postawę – najlepiej nie męczyć ciała zbyt wieloma zasadami”.

Stres w naszym życiu jest nieunikniony. Najważniejsze jest, jak sobie z nim radzimy i czy szybko potrafimy zauważyć, czy nami zawładnął. 

Koniecznie przeczytajcie nasz post na temat wpływu stresu na nasze zdrowie, a tym samym proces starzenia. W tym puncie zgadzamy się z dr Hinohara w 100 procentach. 

5. Znajdź inspirację, radość i spokój w sztuce

Hinohara zamiast próbować walczyć ze śmiercią, znalazł spokój w sztuce. W wieku 88 lat napisał scenariusz do japońskiego musicalu „The Fall of Freddie the Leaf”, w którym występował także jako aktor tańcząc z dziećmi. Spektakl, po raz pierwszy został wystawiony w 2000 roku.

I tu przytoczymy słowa Johanna Wolfganga von Goethe’go który powiedział:„Każdego dnia trzeba posłuchać choćby krótkiej piosenki, przeczytać dobry wiersz, obejrzeć piękny obraz, a także, jeżeli to możliwe, powiedzieć parę rozsądnych słów”. Po tym cytacie napiszemy trzy razy TAK. 

Choć brak rzetelnych badań na ten temat to intuicja nam podpowiada, że coś w tym musi być. 

Artykuł Jak dożyć 100 lat? Odpowiada dr Hinohara z Japonii. pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Pewnie wielu z nas zmuszano do jedzenia szpinaku w przedszkolach i dla wielu osób zielona breja jest nadal koszmarnym wspomnieniem. 

Jak się okazało po latach, szpinak wcale nie zawiera tak dużo żelaza. Był to po prostu błąd laboratoryjny – naukowcy pomyli się o rząd wielkości w oznaczeniu jego stężenia. Jednak wskutek tej jednej pomyłki przez lata wierzono, że szpinak zawiera 10 razy więcej żelaza niż w rzeczywistości.

Teraz okazuje się, że zbyt wysoki poziom żelaza we krwi może mieć poważne skutki zdrowotne. 

Rodzaje żelaza w organizmie

Żelazo jest niezbędnym składnikiem mineralnym w diecie. Wchodzi w skład hemoglobiny, która jest odpowiedzialna za dostarczanie tlenu do wszystkich komórek organizmu. Istnieją dwa rodzaje żelaza w diecie:

• Żelazo hemowe: występuje tylko w żywności pochodzenia zwierzęcego, głównie w czerwonym mięsie. Jest łatwiej wchłaniane niż żelazo niehemowe.
• Żelazo niehemowe: występuje głównie w produktach roślinnych.

Co się dzieje, kiedy żelaza jest za dużo

Mimo ogrywania roli w wielu podstawowych funkcjach organizmu, żelazo można również przedawkować. Jego zwiększony poziom we krwi został powiązany z wieloma chorobami związanymi z wiekiem, w tym z chorobą Parkinsona, marskością wątroby, a także osłabioną zdolnością naszego organizmu do zwalczania infekcji [1].

Hormonem, który reguluje poziom żelaza w organizmie jest hepcydyna. Gdy w organizmie jest już wystarczająca ilość żelaza, hepcydyna hamuje jego dalsze wchłanianie [2]. 

W warunkach fizjologicznych we krwi krąży bardzo mało wolnego żelaza. Może nie tak do końca “wolnego” – cząsteczki żelaza są związane z białkami takimi jak transferyna. Do zatrucia żelazem może dojść po przedawkowaniu suplementów żelaza, ale także w przypadku hemochromatozy. Jest to choroba genetyczna charakteryzująca się nadmiernym wchłanianiem żelaza z pożywienia [3]. 

W jej przebiegu żelazo gromadzi się w większości narządów wewnętrznych. Jego nadmiar zwiększa ryzyko wystąpienia marskości wątroby, a w konsekwencji wieloogniskowego raka pierwotnego wątroby, oraz cukrzycy, niewydolności serca, czy zapalenia stawów [3]. 

Jak pozbyć się żelaza z organizmu?

Do tej pory nie udało się opracować leków redukujących nadmiar żelaza. najskuteczniejszym sposobem pozbycia się jego nadmiaru są upusty krwi. Konieczne jest również zmniejszenie spożycia pokarmów bogatych w żelazo, takich jak czerwone mięso. Warto też unikać przyjmowania witaminy C z pokarmami bogatymi w żelazo.

Jak poziom żelaza wpływa na długość życia?

Istniały już wcześniejsze prace łączące podwyższony poziom żelaza z przyspieszonym procesem starzenia. Dzisiaj chciałybyśmy Wam napisać o badaniu, które zostało przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu w Edynburgu i Instytutu Biologii Starzenia im. Maxa Plancka w Niemczech i opublikowane w lipcu 2020 w prestiżowym czasopiśmie Nature Communications [4]. Analiza ta objęła ponad 1 milion osób. wykazała 10 regionów w genomie, które są powiązane z długością życia, stanem zdrowia i długowiecznością. 

Okazało się, że wśród tych 10 kluczowych regionów genomu powiązanych z długowiecznością znalazły się także regiony związane z metabolizmem żelaza. Mówiąc prościej, okazało się, że zbyt dużo żelaza we krwi może wiązać ze zwiększonym ryzykiem wcześniejszej śmierci i przyspieszonym procesem starzenia [4]. 

„Jesteśmy bardzo podekscytowani tymi odkryciami. zdecydowanie sugerują one, że wysoki poziom żelaza we krwi skraca nasze życie, a utrzymywanie odpowiedniego poziomu może zapobiec uszkodzeniom związanym z wiekiem”

– mówi główny badacz Paul Timmers z Uniwersytetu w Edynburgu.

Badacze spekulują, że opublikowane odkrycia dotyczące metabolizmu żelaza mogą również wyjaśnić, dlaczego bogate w żelazo czerwone mięso jest powiązane z chorobami związanymi z wiekiem. 

Mając na uwadze przytoczone badania, warto przy wykonywaniu następnych badań laboratoryjnych oznaczyć dodatkowo poziom żelaza i ferrytyny. W razie jakiegokolwiek odchylenia należy skonsultować wyniki z lekarzem. Utrzymanie odpowiedniego poziomu może być kluczem do wolniejszego starzenia się, a tym samym dłuższego życia.

Artykuł Odpowiedni poziom żelaza we krwi kluczem do spowolnienia starzenia pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Selen to pierwiastek niezbędny do utrzymania optymalnego stanu zdrowia. Działa przeciwutleniająco, przeciwzapalnie, a także jest niezbędny do syntezy hormonów tarczycy.

Czy ktoś z Was zrobił sobie kiedyś oznaczenie poziomu selenu we krwi? Przyznam się, że ja nie… jeszcze 🙂

Selen – rola w organizmie człowieka

Rola selenu w organizmie człowieka i jego wpływ na nasze zdrowie jest tematem naukowców od lat. W serwisie Pubmed wpisując hasła: selen a nowotwory, selen a tarczyca czy selen a Hashimoto można znaleźć ogrom publikacji mówiących o skutkach niedoborów i zawyżonych normach tego pierwiastka. Temat selenu cały czas powraca. Przykładem jest najnowsza publikacja w Clinical Nutrition dotycząca korelacji spożycia selenu w diecie z długością naszych telomerów [1]. Dla przypomnienia czym są telomery i dlaczego nam na nich zależy przeczytajcie nasz wpis (klik).

Pewnie zastanawiacie się, gdzie występuje selen i jak go dostarczyć do organizmu? Z pożywieniem! To właśnie dieta jest głównym źródłem selenu u ludzi. Pokarmy wzbogacone w selen to głównie zboża, mięso i ryby.

Jaki jest odpowiedni poziom selenu we krwi?

Wartości referencyjne poziomu selenu w osoczu wg laboratorium ALAB przedstawiają się następująco:

• < 1 rok: 33 – 71 mcg/L 
• 2 – 5 lat: 32 – 84 mcg/L
• 6 – 10 lat: 41 – 74 mcg/L
• 11 – 16 lat: 40 – 82 mcg/L 
• > 16 lat: 50 – 120 mcg/L

Selen w optymalnym stężeniu wykazuje działanie przeciwwirusowe, jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu rozrodczego, a także powoduje zmniejszone ryzyko wystąpienia autoimmunologicznej choroby tarczycy [2]. 

Opublikowano też badania, w których wykazano, że prawidłowe stężenie selenu zmniejsza ryzyko raka prostaty, płuc, jelita grubego i pęcherza [2]. Co ważne, a może nawet kluczowe – suplementacja selenem może przynieść korzyść wyłącznie (!), kiedy mamy stwierdzone jego niedobory. Suplementacja u osób, które mają odpowiedni poziom selenu, może zwiększyć ryzyko cukrzycy typu 2 [3]. Na rynku bez problemu, znajdziecie preparaty selenu dla kobiet, mężczyzn i dzieci, selen organiczny czy też nieorganiczny. Jednak pamiętajmy, nigdy go nie suplementujemy na własną rękę, tylko po konsultacji z lekarzem.

Niedobór selenu w organizmie – objawy

Niedobory selenu związane są:

• ze zwiększonym ryzykiem śmiertelności,
• z osłabioną funkcją układu immunologicznego,
• z pogorszeniem funkcji poznawczych [4].

Czym objawia się nadmiar selenu?

Wczesne oznaki nadmiernego spożycia, czy przedawkowania selenu to zapach czosnku w oddechu i metaliczny smak w ustach. Najczęstszymi objawami zbyt wysokiego spożycia selenu są wypadanie włosów i łamliwość paznokci. Mogą pojawić się też zmiany skórne, zaburzenia układu nerwowego, nudności, biegunka, zmęczenie i drażliwość [5].

Naturalne źródła selenu w diecie

Pisałam wcześniej o tym, że selen pozyskujemy głównie z diety. A ile dokładnie selenu znajduje się w poszczególnych produktach?

Poniżej przedstawiamy zawartość selenu w produktach spożywczych (mikrogramy selenu (mcg) na porcję (100g) wg [6]):

• Orzechy brazylijskie (6–8 orzechów) – 544
• Tuńczyk – 108
• Halibut – 55
• Sardynki – 52
• Krewetki – 47
• Stek wołowy – 38
• Indyk – 36
• Wątróbka wołowa – 32
• Kurczak – 25
• Twarożek 1%- 23
• Ryż brązowy – 22
• Jajko na twardo (1 duże) – 15
• Chleb pełnoziarnisty (1 kromka) – 13
• Szpinak – 11
• Mleko (1% tłuszczu, 1 szklanka) – 8
• Soczewica – 6

PS. 5g orzechów brazylijskich, czyli mniej więcej tyle ile 1 orzech, spełnia zapotrzebowanie dobowe na selen w 137%.

Dzienne zapotrzebowanie

Zalecane dzienne spożycie (RDA) selenu wynosi 55 µg/dobę, podczas gdy WHO i FAO (Food and Agriculture Organization) ustaliły dzienną dopuszczalną dawkę na 400 µg / dzień [6].

Selen wydłuża życie

Najnowsze badania prof. Yanling Shu (opublikowane w styczniu 2020) [1] wykazały, że odpowiednie spożycie selenu w diecie ma działanie przeciwstarzeniowe. Telomery, czyli zakończenia na końcach chromosomów, skracają się z każdym podziałem komórek. Wiemy też, że stres oksydacyjny i stan zapalny mogą się do tego przyczyniać [7].  

Skracanie się telomerów wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób związanych z wiekiem, takich jak choroby sercowo-naczyniowe i cukrzyca [8]. Ważne jest, aby zidentyfikować czynniki przyczyniające się do skracania się telomerów. Pozwala to poznać mechanizmy wielu chorób przewlekłych oraz procesu starzenia. Wiele czynników wpływających na styl życia, w tym aktywność fizyczna, wzorce żywieniowe, czy palenie papierosów jest związane z długością telomerów.

Yanling Shu i wspólpracownicy ocenili związek pomiędzy spożyciem selenu, a długością telomerów na grupie 3194 Amerykanów w średnim wieku i starszych. Analiza wykazała, że u osób spożywających optymalną ilość selenu długość telomerów się zwiększyła. Związek ten okazał się najbardziej widoczny wśród kobiet i osób nie otyłych [1].

Przeciwutleniające właściwości selenu

Potencjalny mechanizm biologiczny związku między selenem w diecie a długością telomerów nie został jeszcze w pełni poznany. Może to być związane z przeciwutleniającym i przeciwzapalnym działaniem selenu, który zmniejsza stres oksydacyjny i akumulację uszkodzeń komórkowych wywołanych przez reaktywne formy tlenu (ROS) [9]. 

W stanie zapalnym komórki układu odpornościowego dzielą się szybciej, a co za tym idzie do szybszego skracania się telomerów. Selen znany jest z zapobiegania nadmiernej odpowiedzi immunologicznej poprzez modulowanie różnicowania i funkcji komórek odpornościowych [2].

Selen i otyłość 

Zastanawiający jest wynik analizy zacytowanych powyżej badań – efektu działania selenu nie potwierdzono w grupie osób otyłych. Wydaje się, że może to być związane z faktem, że u osób otyłych występuje wyższy poziom stanu zapalnego [10]. Ponadto sugeruje się, że niezdrowy tryb życia związany z otyłością (np. brak ruchu) i potencjalne czynniki środowiskowe sprzyjające otyłości (np. bisfenol A i kadm) przyczyniają się do wzrostu stresu oksydacyjnego [11]. Dlatego autorzy spekulują, że otyłość może osłabić ochronny wpływ spożycia selenu w diecie na długość telomerów z powodu podwyższonego poziomu stanu zapalnego lub stresu oksydacyjnego.

Mam nadzieję, że zainteresowałam Was tematem selenu w diecie. Wydaje się, że warto zadbać o jego optymalny poziom. Na rynku jest ogrom suplementów i preparatów z selenem i dlatego chciałabym Was ostrzec, żeby być bardzo ostrożnym w tej kwestii. Przede wszystkim pamiętajcie o oznaczeniu poziomu selenu we krwi i podjęciu decyzji o suplementacji wspólnie z lekarzem.

Artykuł Rola selenu w opóźnianiu starzenia pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Innym sposobem odżywiania, który również spowalnia procesy starzenia, jest przerywany post.

Dieta Sirtfood, czyli dieta bogata w sirtuiny, zyskała ostatnio popularność dzięki Adele. Piosenkarka znacznie schudła stosując właśnie tę dietę.

Co więc należy jeść w diecie Sirtfood?

Są to przede wszystkim produkty bogate w antyoksydanty, takie jak truskawki, pietruszka, cytrusy, jarmuż, jagody, rukola czy czerwona cebula. Zaleca się spożywanie gryki, kaparów, kakao, oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia, zielonej herbaty, łososia, krewetek, czerwonej cykorii, soi, orzechów włoskich czy papryczki chili Bird’s eye [4-5]. Jako przyprawy szczególnie poleca się kurkumę oraz lubczyk. Co ciekawe, w diecie tej można spożywać czekoladę. Jest jednak jeden haczyk – musi ona zawierać min. 85% kakao.

Ile kilokalorii dziennie należy spożywać będąc na diecie Sirtfood? 

Podczas pierwszych trzech dni kaloryczność wynosi jedynie 1000 kcal. Składają się na nie trzy zielone soki ze wskazanych produktów oraz jeden posiłek bogaty w sirtuiny. Podczas kolejnych czterech dni dzienna kaloryczność wzrasta do 1500 kilokalorii. W skład diety wchodzą dwa soki oraz dwa posiłki. Potem, przez kolejne dwa tygodnie zaleca się stosowanie diety składającej się z trzech posiłków, w dalszym ciągu bogatą w polecane produkty [6-8].

Czy więc jest skuteczna?

Diety redukcyjne, w których obniżona została dzienna ilość spożywanych kilokalorii, z pewnością będą powodować spadek masy ciała. Jest to jednak zazwyczaj spowodowane utratą ciężaru wody, a nie tłuszczu. Dzięki temu na pewno poczujemy się szczuplejsi czy lżejsi, lecz w tak krótkim czasie nie jesteśmy w stanie zredukować całej niepożądanej przez nas tkanki tłuszczowej, a jedynie niewielką jej część.

Czy jest to dieta dla każdego? 

Każdy z nas jest inny, ma inny wzrost oraz masę ciała, stąd też ma inne zapotrzebowanie energetyczne. Należy pamiętać, że nawet podczas redukcji masy ciała, nie powinno się obniżać kaloryczności posiłków poniżej 1500-1800 kcal na dzień. 

Skąd więc pomysł na obniżenie kaloryczności aż do 1000 kcal na dzień?

Według badań długotrwałe obniżenie zapotrzebowania energetycznego o około 30-50% w diecie powoduje spowolnienie procesów starzenia się. Takie wyniki osiągnięto u drożdży, muszek owocówek, nicieni, gryzoni czy ssaków naczelnych. U osobników, u których doszło do uszkodzenia genów kodujących sirtuiny, tego efektu nie było. Głodzenie się oraz przykładowo resweratrol znajdujący się w czerwonym winie aktywują sirtuiny. Należy jednak pamiętać, że zbyt niska kaloryczność posiłków powoduje wiele negatywnych konsekwencji, jak również sprzyja efektowi jo-jo [2, 6, 9].

Czy w takim razie stosować dietę Sirtfood? 

Należy bardzo ostrożnie przeanalizować kaloryczność diety. Zaleca się obliczyć swoje zapotrzebowanie energetyczne. W przypadku nadwagi lub otyłości zastosujmy redukcję, mając na uwadze, aby kaloryczność nie była niższa od podstawowej przemiany materii (PPM). PPM oznacza minimalną dzienną kaloryczność niezbędną do utrzymania podstawowych funkcji życiowych, takich jak oddychanie czy trawienie. Gdy uwzględnimy jeszcze aktywność fizyczną, możemy wyliczyć całkowitą przemianę materii (CPM). Na przykład CPM dla 30-letniej kobiety, o wzroście 165 cm, masie ciała 60 kg i umiarkowanej aktywności fizycznej wynosi 2230 kcal/dzień. Spożywanie nawet przez kilka dni niedostatecznej ilości kilokalorii nie jest wskazane, a wręcz niesie za sobą więcej negatywnych, niż pozytywnych konsekwencji [6, 10].

Nie ma wątpliwości, że jadłospisy zawierające ogrom warzyw oraz owoców, a także nienasycone kwasy tłuszczowe znajdujące się w orzechach włoskich czy oliwie z oliwek, są polecane. Zalecane produkty diety Sirtfood są bogate w błonnik, odpowiednie tłuszcze, jak też wykazują działanie przeciwzapalne. Innym plusem diety jest fakt, że należy bardzo precyzyjnie planować zakupy żywieniowe, zazwyczaj na kilka dni wcześniej. Osoby, które wcześniej rozplanowują swoje posiłki, odnoszą więcej sukcesów w redukcji masy ciała.

Artykuł Długowieczność według diety Sirtfood pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Istnieje coraz więcej dowodów naukowych potwierdzających wpływ ograniczenia spożywanych kalorii na długość życia.

Restrykcja kaloryczna jako obszar badań naukowych sięga 1935 r. Wtedy naukowcy z Cornell University odkryli, że szczury żyły o 33% dłużej po zmniejszeniu ilości kalorii o 30-40% [1]. Podobne wyniki zaobserwowano w organizmach modelowych takich jak drożdże, nicienie czy muszki owocowe [2].

Co się dzieje w komórkach gdy jesz mniej?

Ograniczenie żywieniowe może skutkować zmianami fizjologicznymi, które prowadzą do poprawy funkcjonowania narządów i zwiększonej odporności na stres. Na poziomie komórkowym ograniczenie spożycia kalorii poprawia funkcje komórek macierzystych i mitochondriów, zwiększa autofagię (proces polegający na trawieniu przez komórkę uszkodzonych lub obumarłych jej elementów) i naprawę DNA. Wszystkie te procesy mają kluczowe znaczenie dla wydłużania życia [3].

Amerykański Program CALERIE

Rząd Stanów Zjednoczonych był tak zainteresowany potencjalnymi korzyściami wynikającymi z ograniczenia kalorii, że sfinansował dwuletnie badanie o nazwie CALERIE (ang. Comprehensive Assessment of Long-term Effects of Reducing Intake of Energy). W badaniu tym przeprowadzono kompleksową ocenę długoterminowych skutków zmniejszenia spożycia kalorii [4]. 218 osób w średnim wieku, o normalnej wadze lub z umiarkowaną nadwagą, losowo podzielono na dwie grupy. Osobom z grupy eksperymentalnej zalecono stosowanie diety ograniczającej kalorie przez 2 lata. Osoby z grupy kontrolnej nie przestrzegały żadnej diety.

Rezultaty ograniczenia kalorii u ludzi

Wyniki badania CALERIE opublikowano w czasopiśmie Cell Metabolism. Wykazano, że ograniczenie kalorii zmniejszyło poziom stresu oksydacyjnego. Ten natomiast leży u podstaw chorób związanych z wiekiem, takich jak choroba Alzheimera i Parkinsona, cukrzyca, czy nowotwory [5].

Osoby biorące udział w badaniu straciły średnio 9 kg, chociaż jadły wszystko z zachowaniem ograniczenia kalorii, a utrata masy ciała nie była celem badania. Nie odnotowano działań niepożądanych takich jak niedokrwistość, nadmierna utrata masy kostnej czy zaburzenia miesiączkowania. 

U tych, którzy ograniczali kalorie, zmniejszyły się czynniki ryzyka chorób związanych z wiekiem – cukrzycy, chorób serca i udaru (niższe ciśnienie krwi i niższy poziom cholesterolu) – w porównaniu do grupy kontrolnej. 

Zaobserwowano również zmniejszenie markerów stanu zapalnego. Ich niższy poziom wiąże się ze spadkiem ryzyka chorób związanych z wiekiem. Ponadto ograniczenie spożycia kalorii nie wpłynęło na nastrój, funkcje seksualne, ani jakość snu [5]. W rzeczywistości restrykcja doprowadziła do poprawy nastroju i jakości życia.

„Odkryliśmy, że nawet osoby, które są już zdrowe i szczupłe, mogą skorzystać z ograniczenia kalorii”

Ograniczenie kalorii i enzymy długowieczności

Chociaż mechanizmy ograniczenia kalorii nie zostały jasno określone, większość naukowców uważa, że kluczowy jest wpływ restrykcji kalorycznej na sirtuiny (tzw. „enzymy długowieczności”) [6]. Jest to rodzina siedmiu białek, które odgrywają rolę w procesie starzenia. Podstawową rolą sirtuin jest regulacja funkcji innych białek, m.in. tych powiązanych z DNA odpowiedzialnych za włączanie i wyłączanie naszych genów w odpowiedzi na środowisko. Sirtuiny mogą działać tylko w obecności NAD+.  Koenzym ten  znajduje się we wszystkich żywych komórkach. NAD+ jest niezbędny do wielu bardzo ważnych procesów biologicznych, ale niestety jego poziom spada wraz z wiekiem, ograniczając również funkcję sirtuin [7].

Hipoteza jest taka, że podczas restrykcji kalorycznej poziom NAD+ wzrasta, a im jest go więcej, tym bardziej aktywne są sirtuiny [8].

Sirtuiny i polifenole

Ponadto wykazano, że jedna z sirtuin, SIRT1, może być aktywowana przez polifenole. Najbardziej obiecującym polifenolem może być pterostilben występujący m.in w borówkach. Badania nad sirtuinami w dużej mierze związane są ze starzeniem i aktywnością metaboliczną. Co więcej, ostatnie badania wykazały istotną funkcję sirtuin w chorobie Alzheimera, chorobach nerek, wątroby, chorobach zapalnych, osteoporozie, nowotworach, a nawet w otyłości [9]. 

Powstała nawet dieta o nazwie Sirtfood, której założeniem jest indukcja sirtuin i ograniczenie kalorii, ale o niej w następnym poście napisze nasz zaprzyjaźniony dietetyk. 

Czy możemy trochę oszukać nasz organizm?

Chociaż dobroczynne działanie ograniczenia kalorycznego na długość życia i zdrowie zostało wyraźnie wykazane, trudno jest je wdrożyć w codziennym życiu. Każdy, kto próbował przejść na dietę od 1 stycznia wie, o czym mówię☺. Aby przezwyciężyć te trudności, naukowcy poszukują substancji naśladujących korzystne działanie redukcji kalorii bez konieczności ograniczania diety. Takie substancje zostały nazwane mimetykami restrykcji kalorycznej (CRM). Najbardziej znanym mimetykiem restrykcji kalorycznej jest resweratrol – związek polifenolowy izolowany ze skórek czerwonych winogron [10]. Innymi znanymi mimetykami są rapamycyna i metformina. Ta ostatnia jest stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2. Ma też korzystny wpływ na zmniejszenie częstości występowania chorób związanych z wiekiem [10]. Na pewno napiszemy o nich wkrótce.

Wpływ resweratrolu na zdrowie

Mimo, że wpływ resweratrolu na długowieczność u ludzi nie jest jeszcze potwierdzony, przyjmuje się, że może on zapobiegać chorobom związanym z wiekiem. 

Regularnemu spożywaniu resweratrolu i innych polifenoli zawartych w czerwonym winie przypisuje się tzw. „francuski paradoks”. Polega on na tym, że przy spożyciu produktów o wysokiej zawartości cholesterolu i tłuszczów nasyconych maleje częstość występowania choroby wieńcowej [11].

Resweratrol wykazuje działanie kardioprotekcyjne. Zmniejsza poziom markerów zapalnych, poprawia profil lipidowy, metabolizm glukozy i funkcję śródbłonka. Ponadto, jest opisywany jako związek, który może zapobiegać chorobom związanym z wiekiem [12, 13]. Istnieją jednak obawy dotyczące bezpieczeństwa w przypadku przewlekłego spożywania wysokich dawek resweratrolu. Potrzebne są dalsze badania, aby sprawdzić, czy jest on prawdziwym mimetykiem ograniczenia kalorii u ludzi. I czy to właśnie on, a nie inne polifenole zwarte w czerwonym winie, są odpowiedzialne za prozdrowotne korzyści. 

Czy powinniśmy ograniczyć kalorie?

Minęło już ponad 80 lat, odkąd po raz pierwszy odnotowano korzystny wpływ ograniczenia kalorycznego na zdrowie zwierząt. Pomimo tego, wciąż nie zidentyfikowano dokładnego mechanizmu wydłużenia życia w odpowiedzi na ograniczenia pokarmowe. Mając na uwadze cytowane prace i badanie CALERIE wydaje się, że ma to sens. 

Pamiętajmy, że jeszcze wiele badań trzeba przeprowadzić, żeby wyciągnąć wnioski na temat skuteczności i bezpieczeństwa tego działania, zwłaszcza u osób starszych. 

Ważne jest, aby przed rozpoczęciem takiej restrykcji porozmawiać ze swoim lekarzem o korzyściach i ryzyku jakichkolwiek istotnych zmian w sposobie żywienia.

Artykuł Czy ograniczenie kalorii jest kluczem do dłuższego życia? pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Fisetyna w żywności

Pewnie niewielu z Was słyszało o fisetynie.  Jest to substancja chemiczna pochodzenia roślinnego, występująca w największym stężeniu właśnie w truskawkach. Poniżej przedstawiamy Wam jej zawartość w innych owocach i warzywach [1]. 

Naukowcy zajmujący się badaniem starzenia od pewnego czasu bardzo intensywnie badają właściwości fisetyny. Oczekiwano, że będzie ona działać równie dobrze, jak inne przeciwutleniacze – zmniejszać stan zapalny i zwiększać wydajność komórek. Jednak ostatnie badania wykazały, że działanie fisetyny jest o wiele potężniejsze niż ktokolwiek mógłby się spodziewać.

Fisetyna spowalnia proces starzenia

Jedną z głównych przyczyn starzenia się naszych organizmów jest starzenie komórkowe ( z ang. senescence), o którym więcej przeczytacie tutaj [3]. 

Starzejące się komórki znajdują się w każdym ogranie naszego ciała. Charakteryzują się zmienionym kształtem – są duże i często mają uszkodzone jądro komórkowe. Są także pozbawione możliwości podziału. Ale nie myślcie, że są bezużyteczne, okazuje się bowiem, że potrafią nam nieźle zaszkodzić. Wydzielają liczne związki, które mogą powodować m.in. chroniczny stan zapalny. Stan ten stopniowo pogarsza funkcjonowanie komórek zwiększając ryzyko chorób związanych z wiekiem [4].

Naukowcy zajmujący się problemem starzenia poszukują leków zwanych senolitykami. Substancje te mają za zadanie eliminację lub zniszczenie komórek starzejących się, co w efekcie może przyczynić się do opóźnienia procesu starzenia. Najnowsze badania wykazały, że fisetyna jest szczególnie silnym senolitykiem (czyli bardzo skutecznie eliminuje komórki “zombie”). W opublikowanym niedawno badaniu, naukowcy karmili starzejące się myszy normalną dietą oraz dietą bogatą w fisetynę i obserwowali oznaki starzenia się. Okazało się, że myszy, które jadły fisetinę żyły dłużej oraz miały znacznie mniej komórek starzejących się we krwi, wątrobie, nerkach, śledzionie i tkance tłuszczowej [5]. 

Fisetyna w badaniu klinicznym

Pozytywny wpływ fisetyny zaobserwowano także u starszych myszy. Obecnie trwa badanie  kliniczne prowadzone przez Mayo Clinic w USA, które da odpowiedz, jak fisetyna wpływa na organizm ludzki [6]. Do czasu zakończenia badania klinicznego i opublikowania wyników warto jeść owoce i warzywa bogate w fisetynę, ponieważ jej spożywanie nie wiąże się z występowaniem skutków ubocznych.  Wstępne badania sugerują, że dawka od 50 mg do 150 mg dziennie wydaje się być najbardziej korzystna, ale na ostateczne rekomendacje musimy jeszcze poczekać [7]. Okazuje się, że fisetyna ma także wpływ na wytwarzanie glutationu, najsilniejszej endogennej substancji przeciwzapalnej w naszym organizmie [5]. 

Fisetyna wykazuje właściwości przeciwnowotworowe

W badaniach przedklinicznych działanie fisetyny skutkowało zahamowaniem wzrostu komórek nowotworowych, poprzez wpływ na regulację cyklu komórkowego, indukcję apoptozy (śmierć komórki) oraz angiogenezę (tworzenie się nowych naczyń krwionośnych). Dla zdrowych komórek jej działanie nie jest na szczęście toksyczne [8]. 

W badaniach in vitro fisetyna powodowała zahamowanie podziałów w komórkach nowotworu: płuc, prostaty, pęcherza, piersi, jelita grubego, szyjki macicy, oraz w komórkach czerniaka i w komórkach białaczkowych. Jest ona także badana jako lek skojarzony z innymi chemioterapeutykami [9]. 

Fisetyna dla mózgu

Dane z badań przedklinicznych sugerują, że fisetyna może wzmacniać połączenia między komórkami mózgu, a także poprawiać pamięć [10]. Badania na modelach zwierzęcych choroby Alzheimera sugerują, że może obniżać poziom białka tau i beta-amyloidu. Są to substancje odkładające się w mózgu, których ilość koreluje z nasileniem objawów choroby. Ponadto, udowodniono, że fisetyna zmniejsza stan zapalny w układzie nerwowym, może chronić przed udarem,  zapobiegać zaburzeniom pamięci, jak również łagodzić objawy depresji [11]. 

Wykorzystajmy więc najbliższe miesiące i jedzmy truskawki z ekologicznych upraw, jak najczęściej. Ich wysoka wartość odżywcza, zawartość witamin, antocyjanów, kwercetyny i katechiny czyni je prawdziwym skarbem [12]. Niestety, badanie porównujące właściwości świeżych i mrożonych truskawek wykazało, że w przeliczeniu na suchą masę, świeże owoce były znacznie lepsze pod względem aktywności przeciwutleniającej. Na szczęście w przypadku witaminy C, jej stężenie było porównywalne w owocach świeżych i mrożonych [13].

Artykuł 37 truskawek do długowieczności pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Pomimo tego spektakularnego wzrostu naukowcy na całym świecie wciąż pracują nad strategiami dotyczącymi tego, jak skutecznie wydłużyć długość życia człowieka. Dziś bliżej przyjrzymy się sekretom stulatków i ich sposobom na opóźnienie procesu starzenia. 

Strefy Niebieskie

W 2004 r. Dan Buettner we współpracy z National Geographic i National Institute of Aging znaleźli 5 obszarów na Ziemi zamieszkiwanych przez największy odsetek stulatków. 

Rejony te zlokalizowano na podstawie danych epidemiologicznych, statystyk oraz świadectw urodzenia. Nazwano je Strefami Niebieskimi. Należą do nich [2]:

• Ikaria (Grecja)
• Sardynia (Włochy)
• Okinawa (Japonia)
• Loma Linda (Kalifornia, USA)
• Nicoya (Kostaryka) 

Po wytypowaniu tych obszarów zespół antropologów, demografów i epidemiologów wyruszył w podróż, aby poznać sekret długowieczności ich mieszkańców.  

Ikaria (Grecja)

Ikarianie mają o około 20% niższe wskaźniki zachorowań na nowotwory, o 50% mniej chorób układu krążenia niż przeciętnie i nie obserwuje się u nich demencji. Dieta na tej wyspie jest bardzo podobna do diety śródziemnomorskiej – ponad 60% dziennego spożycia pochodzi z owoców i warzyw. Prawie 50% wszystkich kalorii stanowią tłuszcze – głównie oliwa z oliwek. Ikarianie mają tendencję do jedzenia powoli, z przyjaciółmi lub rodziną. Regularne drzemki są bardzo powszechne [3].

Sardynia (Włochy)

Mieszkańcy regionu Ogliastra na Sardynii zajmują się głównie prowadzeniem  gospodarstwa. Codziennie pokonują kilka kilometrów szlakami górskimi. Klasyczna sardyńska dieta oparta jest głównie na roślinach, pełnoziarnistym chlebie oraz fasoli. Mięso jest zarezerwowane na specjalne okazje. Sardyńczycy piją wino w umiarkowanych ilościach. Najbardziej znane jest Cannonau Di Sardegna wytwarzane z winogron Grenache. Zawiera więcej flawonoidów (naturalnych substancji znajdujących się w owocach, warzywach, ziarnach i kwiatach o dobrze znanych prozdrowotnych właściwościach) niż inne wina [4, 5]. 

Okinawa (Japonia)

Okinawa jest miejscem, gdzie żyje największy odsetek najstarszych kobiet na świecie. Mieszkańcy jedzą tam dużo żywności na bazie soi i praktykują Tai-chi. Badacze przypisują ich długowieczność stosowaniu starej mantry, którą wymawiają przed posiłkami – “Hara Hachi Bu”, która znaczy mniej więcej „Jedz tyle, abyś czuł się pełny w osiemdziesięciu procentach” [6, 7].

Loma Linda, Kalifornia (USA)

Adwentyści Dnia Siódmego zamieszkujący ten obszar to bardzo religijna grupa. Są weganami i bardzo cenią sobie życie społeczne. Ich dieta opiera się głównie na zielonych roślinach liściastych, orzechach i roślinach strączkowych [ 8]. 

Półwysep Nicoya (Kostaryka)

Dieta mieszkańców tego półwyspu opiera się głównie na fasoli i kukurydzianych tortillach. Regularnie wykonują oni prace fizyczne i wyznają „plan de vida”, czyli ‚powód, dla którego warto żyć’. Wiara i rodzina odgrywają ważną rolę w ich kulturze. Jedzą niewiele przetworzonej żywności, za to ich posiłki są bogate w przeciwutleniacze pochodzące z owoców tropikalnych. Mają też wyjątkowy skarb: wodę bogatą w wapń i magnez, której picie zapobiega chorobom serca i wspiera układ kostny [9, 10]. 

Choć Strefy Niebieskie znajdują się w różnych częściach świata, zamieszkujący je stulatkowie mają wspólne elementy stylu życia. Jesteście ciekawi, jakie?

Składniki diety

Wspólną cechą Stref Niebieskich jest dieta jej mieszkańców. Składa się w 95% z roślin. Do tej pory wiele badań wykazało, że ograniczenie spożywanego mięsa może znacznie obniżyć ryzyko zgonu z powodu chorób serca i nowotworów [11].  Dieta mieszkańców Stref Niebieskich jest także bogata w rośliny strączkowe takie jak fasola, groch, soczewica i ciecierzyca – są one bogate w błonnik i białko. Ponadto, w ich diecie znajdują się produkty pełnoziarniste, których spożycie może obniżyć ciśnienie krwi i jest związane ze zmniejszonym zachorowaniem na raka okrężnicy i zgonem z powodu chorób układu krążenia [12]. Nie możemy również zapomnieć o orzechach, które są doskonałym źródłem błonnika, białka i dobrych tłuszczy [13]. 

Ograniczenie kalorii

Długoterminowe ograniczenie ilości kalorii może wpływać korzystnie na wydłużenie życia. Wieloletnie badanie na małpach wykazało, że spożywanie o 30% mniej kalorii na dobę prowadzi do zmniejszenia występowania wielu chorób związanych ze wiekiem [14]. Z wiadomych względów przeprowadzenie takich badań na ludziach jest bardzo utrudnione :).  Jak się okazuje, to właśnie spożywanie mniejszej ilości kalorii cechuje wszystkich mieszkańców Stref Niebieskich.

Post

Oprócz konsekwentnego zmniejszania całkowitego spożycia kalorii, okresowy post wydaje się być także korzystny dla zdrowia. Przykładem są mieszkańcy Ikarii, greckokatoliccy chrześcijanie, stosujący liczne posty na przestrzeni całego roku. Jedno z badań wykazało, że trzymiesięczna dieta naśladująca post (ang. Fasting Mimicking Diet, FMD) – polegająca na spożywaniu mniejszej liczby kalorii, cukrów i białek przez 5 dni w miesiącu – prowadzi do spadku masy ciała, obniżonego ciśnienia krwi, spadku insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 (IGF-1), trójglicerydów, cholesterolu oraz białka C- reaktywnego (obrazującego stan zapalny) [15]. 

Umiarkowane spożycie alkoholu

Kolejnym czynnikiem powszechnym w Strefach Niebieskich jest umiarkowane spożycie alkoholu. A jest nim często czerwone wino, gdzie w skórce winogron znajdują się liczne przeciwutleniacze (już niebawem możecie spodziewać się wpisu o resweratrolu). Spożywanie jednego kieliszka czerwonego wina dziennie jest szczególnie powszechne wśród mieszkańców Ikarii i Sardynii. Antyoksydanty zawarte w winie pomagają zapobiegać uszkodzeniom DNA, które mogą przyczyniać się do starzenia [16].

Umiarkowany ruch

Ruch jest kolejnym niezwykle ważnym czynnikiem w zapobieganiu starzenia. Główne aktywności mieszkańców Stref Niebieskich to ogrodnictwo i spacery.

Sen

Odpoczynek i dobry sen są również bardzo ważne dla długiego i zdrowego życia. Ludzie w Niebieskich Strefach nie mają ustalonej godziny, o której kładą się spać, budzą się, czy idą do pracy. Po prostu śpią według własnych zapotrzebowań. W Ikarii i Sardynii powszechne są codzienne drzemki.

Cel życia

Ludzie w Niebieskich Strefach mają zwykle cel życiowy, znany na Okinawie jako “ikigai”, co znaczy siłę napędową do życia, lub wspomniany wcześniej “plan de vida” w Nicoya. Dla wielu ważna jest też wiara i religia. 

Rodzina 

Większość stulatków stawia swoje rodziny na pierwszym miejscu. W Strefach Niebieskich seniorzy często mieszkają ze swoimi dziećmi i wnukami. Badania wykazały, że dziadkowie opiekujący się wnukami mają o 37% niższe ryzyko śmierci w ciągu 20 lat niż starsi dorośli, którzy nie pełnią podobnych funkcji [17].

.

Na zakończenie przedstawimy Wam niezwykły przykład osoby długowiecznej. Ellsworth Wareham, wybitny kardiochirurg i długoletni weganin, zmarł w grudniu 2018 r. w swoim domu w Loma Linda w Kalifornii. Miał 104 lata. Wareham zdobył zainteresowanie mediów w ostatnich latach dzięki imponującemu stanowi zdrowia i wieku, które przypisywał diecie opartej na roślinach. Do 95 roku życia był aktywny zawodowo. 

Mówił: “Jeśli przejdziesz na niskotłuszczową dietę wegańską i będziesz ćwiczył, twoje szanse na rozwój choroby wieńcowej będą bardzo niskie. To bardzo proste”. Podkreślał też, jak ważna jest redukcja stresu. Był bardzo związany ze swoja rodziną, żoną, dziećmi, wnukami oraz prawnukami. 

Czy to może być recepta na długowieczność?

.

.

Artykuł Strefy niebieskie – sekrety stulatków pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.