Jak się później okazało – przygotowywałam ją w niewłaściwy sposób. Dlatego przejrzałam artykuły, sprawdziłam różne metody i zebrałam wszystko w krótki przewodnik. Jak wybrać i przygotować matchę tak, by była nie tylko smaczna, ale też zachowała swoje cenne właściwości? Zobaczcie sami.

Matcha matchy nierówna

Matcha to sproszkowana zielona herbata (Camellia sinensis), ale jej jakość zależy od wielu czynników:

• Zbiór – najlepsze są liście z pierwszego zbioru (tzw. „first flush” lub “first harvest”). Zawierają więcej L-teaniny, mniej goryczy i mają intensywnie zielony kolor.
• Klasa – matcha dzieli się najczęściej na ceremonialną (najwyższa jakość, delikatna, kremowa) i kulinarną (do koktajli i wypieków, bardziej gorzka).
• Pochodzenie – choć matcha produkowana jest dziś także w Chinach, Korei czy nawet USA, to właśnie Japonia uchodzi za kolebkę jej najlepszych gatunków. Renomowane regiony w Japonii to m.in. Uji (Kioto), Nishio (Aichi) i Yame (Fukuoka). Japońska matcha uchodzi za najczystszą i najbardziej aromatyczną.
• Kolor i tekstura – dobra matcha ma żywozielony odcień i pudrową, aksamitną strukturę. Żółtawa lub szarozielona barwa może świadczyć o słabej jakości lub utlenieniu.

Jak smakuje dobra matcha?

To jedno z najczęstszych zaskoczeń: dobra matcha nie musi być gorzka! 

Matcha najwyższej jakości to matcha ceremonialna

Matcha ceremonialna charakteryzuje się intensywnie zielonym kolorem, delikatnym smakiem umami i wysoką zawartością cennych składników – przede wszystkim L-teaniny, kofeiny i chlorofilu. To właśnie te cechy odróżniają ją od niższych klas, takich jak matcha kulinarna czy spożywcza. Wyniki badań porównawczych wskazują, że matcha ceremonialna zawiera więcej aminokwasów i kofeiny, natomiast tańsze odmiany mają wyższą zawartość polifenoli. Różnice te wynikają głównie z czasu zbioru i stopnia dojrzałości liści (1-4).

Kluczowe cechy jakościowe matchy ceremonialnej to (2,3,5) :

• uprawa w cieniu przez co najmniej 3 tygodnie przed zbiorem,
• ręczny zbiór młodych liści,
• brak fermentacji oraz 
• mielenie na kamiennych żarnach.

Zalecany poziom zacienienia, czyli przykrywania krzewów specjalnymi matami ograniczającymi dostęp światła słonecznego, to 85–95% przez okres 20 dni przed zbiorem. Jest to kluczowe dla uzyskania matchy ceremonialnej o najwyższych walorach zdrowotnych i smakowych. W efekcie roślina wytwarza więcej chlorofilu i aminokwasów (szczególnie L-teaniny), a mniej katechin odpowiadających za gorycz (5). To właśnie ten etap sprawia, że ceremonialna matcha ma intensywnie zielony kolor, kremowy, umamiczny smak. Ponadto matcha ceremonialna nie zawiera łodyg ani starszych liści, co przekłada się na wyższą biodostępność składników i brak goryczy. 

Dlaczego akurat 20 dni? Intensywne zacienienie (powyżej 95%) przez dłuższy czas może prowadzić do nadmiernego spadku polifenoli i pogorszenia jakości liści, natomiast krótszy okres lub niższy poziom zacienienia nie zapewnia optymalnej koncentracji L-teaniny i kofeiny (5,6).

Matcha kulinarna – gdy liczy się smak dodatków

Matcha kulinarna charakteryzuje się mniej intensywnym, często bardziej gorzkim smakiem, matowym kolorem oraz niższą zawartością L-teaniny i kofeiny. W porównaniu do matchy ceremonialnej zawiera więcej polifenoli i katechin. Jej barwa bywa mniej intensywna – bardziej oliwkowa niż szmaragdowa – a struktura mniej aksamitna niż w wersji ceremonialnej.

Z czego to wynika? Cechy matchy kulinarnej:

• krótsze lub mniej intensywne zacienieniem (50–70%, 7–10 dni przed zbiorem),
• zbiór starszych liści,
• mechaniczny zbiór i mielenie.

Matcha kulinarna jest często stosowana jako składnik potraw, napojów funkcjonalnych, suplementów i produktów spożywczych (7,8).

Jak przygotować matchę?

Wiemy już na co zwracać uwagę przy zakupie matchy. Teraz nie mniej ważna część – jak ją przygotować, by zachować jej właściwości? Parzenie matchy to proces, który decyduje o smaku, zapachu i zawartości cennych związków.

Przygotowanie matchy ceremonialnej

Certyfikaty i oznaczenia, które warto znać

Kupując matchę, zwróć uwagę na certyfikaty, które może posiadać:

• JAS (Japanese Agricultural Standard) – certyfikat jakości w Japonii.
• EU Organic, USDA Organic – potwierdzają brak pestycydów i nawozów syntetycznych.
• Data mielenia i zbioru – im świeższa, tym więcej EGCG, teaniny i witaminy C.

Bibliografia

1.A Comparative Multianalytical Approach to the Characterization of Different Grades of Matcha Tea (Camellia Sinensis (L.) Kuntze). Toniolo C, Patriarca A, De Vita D, Santi L, Sciubba F. Plants (Basel, Switzerland). 2025;14(11):1631. doi:10.3390/plants14111631.

2.Health Benefits and Chemical Composition of Matcha Green Tea: A Review. Kochman J, Jakubczyk K, Antoniewicz J, Mruk H, Janda K. Molecules (Basel, Switzerland). 2020;26(1):E85. doi:10.3390/molecules26010085.

3. A Review on Matcha: Chemical Composition, Health Benefits, With Insights on Its Quality Control by Applying Chemometrics and Multi-Omics. Phuah YQ, Chang SK, Ng WJ, Lam MQ, Ee KY. Food Research International (Ottawa, Ont.). 2023;170:113007. doi:10.1016/j.foodres.2023.113007.

4. Evaluation of the Antiglycative and Antioxidant Activities of Matcha Tea. Pannucci E, Della Posta S, Sbrocca I, et al. Natural Product Research. 2024;:1-10. doi:10.1080/14786419.2024.2375758.

5. Effect of Shading on the Morphological, Physiological, and Biochemical Characteristics as Well as the Transcriptome of Matcha Green Tea. Chen X, Ye K, Xu Y, Zhao Y, Zhao D. International Journal of Molecular Sciences. 2022;23(22):14169. doi:10.3390/ijms232214169.

6. Diverse Metabolite Variations in Tea (Camellia Sinensis L.) Leaves Grown Under Various Shade Conditions Revisited: A Metabolomics Study. Ji HG, Lee YR, Lee MS, et al. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 2018;66(8):1889-1897. doi:10.1021/acs.jafc.7b04768.

7.  Exploring the Influence of Origin, Harvest Time, and Cultivation Method on Antioxidant Capacity and Bioactive Compounds of Matcha Teas. Jakubczyk K, Szymczykowska K, Kika J, et al. Foods (Basel, Switzerland). 2024;13(8):1270. doi:10.3390/foods13081270. 

8. The Content of Bioactive Compounds and Technological Properties of Matcha Green Tea and Its Application in the Design of Functional Beverages. Najman K, Sadowska A, Wolińska M, Starczewska K, Buczak K. Molecules (Basel, Switzerland). 2023;28(20):7018. doi:10.3390/molecules28207018.

Artykuł Jak wybrać dobrą matchę? Przewodnik, który oszczędzi gorzkich rozczarowań pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Matcha pod lupą: co skrywa zielony proszek?

Matcha to sproszkowana zielona herbata, która wyróżnia się bogactwem składników aktywnych [1,2]. Przyjrzyjmy się im bliżej i sprawdźmy, które zasługują na uwagę. Wartości podane poniżej dotyczą jednej filiżanki matchy, przygotowanej z dwóch gramów proszku.

EGCG (Galusan epigallokatechiny) ~120-180 mg – antyoksydant, najsilniejszy przeciwutleniacz naturalnie występujący w zielonej herbacie [3].

L‑teanina ~20-40 mg – sprawia, że pobudzenie po kofeinie jest łagodniejsze i bardziej zrównoważone [1,4].

Kofeina ~ 44‑50 mg – Daje pobudzenie na poziomie małej kawy latte. Filiżanka matchy zawiera mniej kofeiny niż espresso, ale więcej niż zwykła zielona herbata [5]

Chlorofile ~15 mg – Zielony barwnik, działa przeciwutleniająco [1].

Błonnik nierozpuszczalny ~ 1 g – Symboliczne wsparcie dla jelit [5].

Fluor ~0,25 mg -W większych ilościach (>4 porcji dziennie) może przekraczać bezpieczny dzienny limit zalecany przez EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) [6].

Zawartość poszczególnych związków może znacznie się różnić w zależności od rodzaju matchy, momentu zbioru oraz tego, jak świeży jest proszek – w niektórych przypadkach są to nawet 2-3 krotne różnice.

Superduet matchy: EGCG + L-teanina

Matcha zawiera EGCG – jeden z najsilniejszych naturalnych polifenoli występujących w zielonej herbacie. Ten związek działa jako przeciwutleniacz, neutralizując wolne rodniki, które przyspieszają procesy starzenia komórkowego oraz uszkodzenia tkanek. Dodatkowo EGCG wykazuje właściwości wspierające metabolizm, łagodzące stany zapalne i poprawiające zdolność organizmu do regeneracji.

• Przyspiesza spalanie tłuszczu – delikatnie podkręca metabolizm, przez co trening czy spacer spalają odrobinę więcej kalorii.
• Wycisza stany zapalne – blokuje wydzielanie substancji, które odpowiadają za bóle stawów czy zmęczenie po intensywnym dniu.
• Wspiera pracę mózgu – w tandemie z kofeiną i L‑teaniną daje efekt “jasnego umysłu” bez nerwowości typowej dla mocnej kawy.

Wciąż trwają badania, jak mocne są te efekty w praktyce (na dziś: raczej subtelne), ale jedno jest pewne – w świecie naturalnych antyoksydantów EGCG to prawdziwy VIP [7-9].

Kolejnym silnym graczem matchy jest naturalny aminokwas L-teanina. Liczne badania naukowe wykazały, że L-teanina suplementowana w dawce 100–200 mg zmniejsza subiektywny stres i lęk, poprawia nastrój i zwiększa aktywność fal alfa, co jest związane ze stanem odprężenia, ale czujności umysłu [10-12].

Wykazano, że połączenie L-teaniny i kofeiny, zawarte w matchy, poprawia uwagę, pamięć roboczą i czas reakcji, a neurofizjologiczne dowody wskazują na zwiększoną aktywność fal alfa i poprawę funkcji poznawczych [13,14].

Obietnice vs. rzeczywistość – co pokazują badania?

W ostatnich latach przeprowadzono kilka badań klinicznych z udziałem ludzi, które miały na celu ocenę rzeczywistego wpływu matchy na zdrowie i samopoczucie. Choć ich liczba nadal jest ograniczona, a próby często obejmują niewielką liczbę uczestników, można już zarysować ogólny obraz.

Badacze przyglądali się między innymi wpływowi matchy na koncentrację. W jednym z badań uczestnicy, którzy spożywali herbatę matcha (4 g proszku) reagowali odrobinę szybciej w prostych testach poznawczych. Różnica nie była duża (około 0,05 sekundy), ale może być istotna np. w pracy pod presją czasu [15].

W kontekście kontroli masy ciała matcha nie wykazała działania „odchudzającego” w oderwaniu od diety – nie zaobserwowano istotnego wpływu na redukcję tkanki tłuszczowej bez zmian stylu życia [16].

Z kolei u osób aktywnych fizycznie zauważono, że matcha może wspierać regenerację i zmniejszać uczucie zmęczenia po wysiłku. W jednym z badań pojawił się nawet niewielki wzrost masy mięśniowej, choć warto zaznaczyć, że była to obserwacja w niewielkiej grupie badanych [17].

Ciekawie wyglądają również wyniki badań dotyczących osób starszych. Uczestnicy spożywający matchę wykazywali poprawę w testach rozpoznawania emocji, co może świadczyć o pozytywnym wpływie na wybrane funkcje poznawcze. Była to jednak poprawa zauważalna tylko w jednym z kilku testów [18].

Wreszcie – niektóre osoby zgłaszały spokojniejszy sen i lepsze samopoczucie o poranku po regularnym spożyciu matchy. Choć efekt ten był raczej subtelny, istotne jest, że matcha nie zaburzała jakości snu [18].

Wnioski? Wstępne dane są obiecujące, ale wymagają potwierdzenia w większych i bardziej niezależnych badaniach. Niestety dużym minusem jest fakt, że większość badań była współfinansowana przez producentów matchy, co mogło zaburzyć ich obiektywność.

Dla kogo matcha nie zawsze będzie dobrym wyborem?

Choć matcha ma sporo zalet, nie każdy powinien sięgać po nią bez zastanowienia. Jak każdy napój funkcjonalny, zawiera substancje aktywne, które w niektórych sytuacjach mogą nie służyć – zwłaszcza jeśli masz problemy z układem krążenia, nerkami lub przyjmujesz konkretne leki. Zanim wpiszesz ją do codziennego rytuału, sprawdź, czy jesteś w grupie, która powinna zachować ostrożność:

• Arytmia – matcha zawiera kofeinę, która może nasilić arytmię. Spożywanie matchy w typowych ilościach w diecie nie zwiększa ryzyka wystąpienia arytmii u ogółu populacji, ale należy zachować ostrożność w przypadku stosowania suplementów w dużych dawkach lub u osób z rozpoznaną podatnością na arytmię [19].
• Anemia z niedoboru żelaza – katechiny zawarte w matchy mogą utrudniać wchłanianie żelaza. Zaleca się, aby osoby z grup ryzyka niedoboru żelaza unikały spożywania herbaty (w tym matcha) w trakcie posiłków lub przyjmowania preparatów żelaza [20].
• Choroby nerek – kontroluj spożycie fluoru. Pacjenci z chorobą nerek powinni zachować ostrożność w spożyciu fluoru z matchy oraz innych źródeł.  Przewlekła ekspozycja na wysokie stężenia fluoru przyczynia się do zaburzeń funkcji kanalików nerkowych i postępu niewydolności nerek [21].
• Leki (np. przeciwkrzepliwa warfaryna, statyny, beta blokery) – EGCG może wchodzić w interakcje z tymi lekami [22].

Zielony rytuał z potencjałem

Matcha jest modna, fotogeniczna i bogata w antyoksydanty. Daje łagodne pobudzenie dzięki duetowi kofeina+teanina. Czy może wydłużać życie? Jeszcze nie wiadomo. Badania są obiecujące, ale prowadzone na niewielkich grupach pacjentów, krótkie i zbyt często sponsorowane.

Jeśli sięgasz po matchę ze względu na jej smak i łagodne pobudzenie – to dobry wybór. Jeśli jednak liczysz na wyraźne efekty w redukcji tkanki tłuszczowej czy poprawie pamięci, warto pamiętać, że badania są wciąż w toku, a dostępne dane – ograniczone.

Bibliografia

1. Health Benefits and Chemical Composition of Matcha Green Tea: A Review. Kochman J, Jakubczyk K, Antoniewicz J, Mruk H, Janda K. Molecules (Basel, Switzerland). 2020;26(1):E85. doi:10.3390/molecules26010085.
2. A Review on Matcha: Chemical Composition, Health Benefits, With Insights on Its Quality Control by Applying Chemometrics and Multi-Omics. Phuah YQ, Chang SK, Ng WJ, Lam MQ, Ee KY. Food Research International (Ottawa, Ont.). 2023;170:113007. doi:10.1016/j.foodres.2023.113007.
3. Determination of Catechins in Matcha Green Tea by Micellar Electrokinetic Chromatography. Weiss DJ, Anderton CR. Journal of Chromatography. A. 2003;1011(1-2):173-80. doi:10.1016/s0021-9673(03)01133-6.
4. A Comparative Multianalytical Approach to the Characterization of Different Grades of Matcha Tea (Camellia Sinensis (L.) Kuntze). Toniolo C, Patriarca A, De Vita D, Santi L, Sciubba F. Plants (Basel, Switzerland). 2025;14(11):1631. doi:10.3390/plants14111631.
5. Matcha Green Tea: Chemical Composition, Phenolic Acids, Caffeine and Fatty Acid Profile. Kika J, Jakubczyk K, Ligenza A, et al. Foods (Basel, Switzerland). 2024;13(8):1167. doi:10.3390/foods13081167.
6. Fluoride Content of Matcha Tea Depending on Leaf Harvest Time and Brewing Conditions. Jakubczyk K, Ligenza A, Gutowska I, Janda-Milczarek K. Nutrients. 2022;14(12):2550. doi:10.3390/nu14122550.
7. Epigallocatechin Gallate (EGCG): Pharmacological Properties, Biological Activities and Therapeutic Potential.Capasso L, De Masi L, Sirignano C, et al. Molecules (Basel, Switzerland). 2025;30(3):654. doi:10.3390/molecules30030654. New Research  
8. Therapeutic Effects of Green Tea Polyphenol (‒)-Epigallocatechin-3-Gallate (EGCG) in Relation to Molecular Pathways Controlling Inflammation, Oxidative Stress, and Apoptosis. Mokra D, Joskova M, Mokry J. International Journal of Molecular Sciences. 2022;24(1):340. doi:10.3390/ijms24010340.
9. Epigallocatechin-Gallate: Unraveling Its Protective Mechanisms and Therapeutic Potential. Dong XW, Fang WL, Li YH, Chai YR. Cell Biochemistry and Function. 2025;43(2):e70056. doi:10.1002/cbf.70056
10. Effect of Green Tea Phytochemicals on Mood and Cognition. Dietz C, Dekker M. Current Pharmaceutical Design. 2017;23(19):2876-2905. doi:10.2174/1381612823666170105151800.
11. Green Tea Effects on Cognition, Mood and Human Brain Function: A Systematic Review. Mancini E, Beglinger C, Drewe J, et al. Phytomedicine : International Journal of Phytotherapy and Phytopharmacology. 2017;34:26-37. doi:10.1016/j.phymed.2017.07.008.
12. L-Theanine: From Tea Leaf to Trending Supplement – Does the Science Match the Hype for Brain Health and Relaxation?. Dashwood R, Visioli F. Nutrition Research (New York, N.Y.). 2025;134:39-48. doi:10.1016/j.nutres.2024.12.008.
13. Effects of Tea (Camellia Sinensis) or Its Bioactive Compounds L-Theanine or L-Theanine Plus Caffeine on Cognition, Sleep, and Mood in Healthy Participants: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Payne ER, Aceves-Martins M, Dubost J, Greyling A, de Roos B. Nutrition Reviews. 2025;:nuaf054. doi:10.1093/nutrit/nuaf054.
14. Acute Effects of Tea Constituents L-Theanine, Caffeine, and Epigallocatechin Gallate on Cognitive Function and Mood: A Systematic Review and Meta-Analysis. Camfield DA, Stough C, Farrimond J, Scholey AB. Nutrition Reviews. 2014;72(8):507-22. doi:10.1111/nure.12120.
15. An Intervention Study on the Effect of Matcha Tea, in Drink and Snack Bar Formats, on Mood and Cognitive Performance. Dietz C, Dekker M, Piqueras-Fiszman B. Food Research International (Ottawa, Ont.). 2017;99(Pt 1):72-83. doi:10.1016/j.foodres.2017.05.002.
16. A Prospective Non-Randomized Open-Label Comparative Study of the Effects of Matcha Tea on Overweight and Obese Individuals: A Pilot Observational Study. El-Elimat T, Qasem WM, Al-Sawalha NA, et al. Plant Foods for Human Nutrition (Dordrecht, Netherlands). 2022;77(3):447-454. doi:10.1007/s11130-022-00998-9.
17. Matcha Green Tea Beverage Moderates Fatigue and Supports Resistance Training-Induced Adaptation. Shigeta M, Aoi W, Morita C, et al. Nutrition Journal. 2023;22(1):32. doi:10.1186/s12937-023-00859-4.
18. Effect of Matcha Green Tea on Cognitive Functions and Sleep Quality in Older Adults With Cognitive Decline: A Randomized Controlled Study Over 12 Months. Uchida K, Meno K, Korenaga T, et al. PloS One. 2024;19(8):e0309287. doi:10.1371/journal.pone.0309287.
19. In Vitro Electrocardiographic and Cardiac Ion Channel Effects of (-)-Epigallocatechin-3-Gallate, the Main Catechin of Green Tea. Kang J, Cheng H, Ji J, Incardona J, Rampe D. The Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics. 2010;334(2):619-26. doi:10.1124/jpet.110.169391
20. Effect of Tea and Other Dietary Factors on Iron Absorption. Zijp IM, Korver O, Tijburg LB. Critical Reviews in Food Science and Nutrition. 2000;40(5):371-98. doi:10.1080/10408690091189194.  
21. Fluoride in Tea: Accumulation, Dietary Exposure, and Future Strategies for Risk Mitigation in Food Safety; A Scoping Review. Jayasingha H, Amarasooriya G, Rajapaksha N, et al. Critical Reviews in Food Science and Nutrition. 2025;:1-14. doi:10.1080/10408398.2025.2516756.
22. Probable Antagonism of Warfarin by Green Tea. Taylor JR, Wilt VM. The Annals of Pharmacotherapy. 1999;33(4):426-8. doi:10.1345/aph.18238.

Artykuł Zielona, modna i… skuteczna? Matcha pod lupą anti-aging pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Wzięłyśmy egzosomy pod lupę i napiszemy Wam, skąd się biorą i jakie są ich rodzaje. Omówimy najnowsze osiągnięcia i trendy w zastosowaniu egzosomów w różnych dziedzinach medycyny i kosmetologii. Przedstawimy również wady i zalety egzosomów, a także potencjalne ryzyka i wyzwania związane z ich stosowaniem.

Małe pęcherzyki z wielkim potencjałem

Egzosomy mają średnicę wielkości od 30 do 150 nanometrów. Są wydzielane przez wszystkie komórki organizmu (1). Dlatego są one obecne w różnych płynach ustrojowych, takich jak krew, mocz, ślina czy mleko matki. Mogą mieć pochodzenie ludzkie, zwierzęce, roślinne lub drobnoustrojowe. 

Wewnątrz egzosomów znajdują się różne substancje, np. białka, lipidy, DNA czy mikroRNA. Te złożone struktury pełnią ważną rolę w komunikacji międzykomórkowej, przenosząc informacje i sygnały pomiędzy różnymi komórkami organizmu (2).

Egzosomy mogą być wykorzystane do transportu leków do określonych komórek lub tkanek organizmu ze względu na swoją zdolność do przenoszenia różnych substancji biologicznych (2).

Jednak aby otrzymać czyste i aktywne egzosomy, należy oddzielić te małe pęcherzyki od innych składników biologicznych, takich jak np. komórki czy białka. 

Egzosomy – najnowsze odkrycia

Badania, w których badano potencjał egzosomów, przeprowadzane były na gryzoniach. Oto niektóre doniesienia odnośnie egzosomów pochodzących z komórek macierzystych:

• mezenchymalnych – mogą mieć pozytywny wpływ na skórę. Stymulują procesy regeneracji, odmładzania i naprawy skóry, a także zapobiegają stanom zapalnym i zwłóknieniu. Badania na zwierzętach wykazały, że egzosomy z MSC mogą przyspieszać gojenie się ran skóry (3).

• tkanki tłuszczowej – mogą być wykorzystane do leczenia łysienia androgenowego – wykazały obiecujące wyniki w badaniach przedklinicznych na zwierzętach, przyspieszając gojenie się ran skóry i stymulując wzrost włosów (4).

• łożyska – mogą zmniejszyć objawy łuszczycy, takie jak zaczerwienienie, świąd i ból (5).

• miazgi zębowej – podane do dziąseł mogą poprawić zdrowie przyzębia i zwiększyć gęstość kości (6).

Pamiętajmy, że badania na zwierzętach nie zawsze odzwierciedlają sytuację u ludzi. potrzebne są dalsze badania kliniczne, aby potwierdzić bezpieczeństwo i skuteczność tych terapii. 

Badania kliniczne na ludziach, czyli coś co ciekawi nas najbardziej 

Przejrzałyśmy bazę Cochrane oraz Pubmed szukając badań klinicznych z użyciem ludzkich egzosomów przeprowadzanych na ludziach. Większość z tych, które znalazłyśmy, dotyczy onkologii i Covid-19, jednak znalazłyśmy kilka bardzo interesujących pozycji.

W jednym z badań przeprowadzonych w Korei porównano efekt mezoterapii mikroigłowej twarzy w połączeniu z egzosomami lub solą fizjologiczną (NaCl). W tym badaniu egzosomy pochodziły z ludzkich komórek macierzystych tkanki tłuszczowej. Ta połowa twarzy, w której użyto egzosomów, wykazała lepszą jakość skóry pod względem zmarszczek, elastyczności, nawilżenia i pigmentacji. W badaniu wzięło udział 28 osób. Wykonano trzy zabiegi w odstępach trzytygodniowych (7).

W bazie clinicaltrials.gov znalazłyśmy informację o zakończeniu follow-up w badaniu oceniającym efekt działania serum przeciwzmarszczkowego zawierającego egzosomy z ludzkich komórek macierzystych. Wnioski nie zostały jeszcze opublikowane, czekamy z niecierpliwością! Wiemy, że w badaniu wzięło udział 36 Japonek, a efekty oceniano po 4 tygodniach stosowania serum (8).

 W innym badaniu oceniono, czy egzosomy poprawiają kondycję skóry z atroficznymi bliznami potrądzikowymi. U 25 pacjentów wykonano zabieg laserem frakcyjnym CO2, a następnie na połowę twarzy nałożono serum z egzosomami pochodzącymi z komórek macierzystych tkanki tłuszczowej, a na drugą połowę twarzy – żel kontrolny. Procedurę powtórzono trzykrotnie. Wnioskiem z badania jest większe poprawa wyglądu blizn w skali ECCA (échelle d’évaluation clinique des cicatrices d’acné) na połowie twarzy, na której wykorzystano egzosomy (9).

W 2023 r. przeprowadzono badanie z wykorzystaniem allogenicznych (pochodzące od innego człowieka) egzosomów z płytek krwi (pEVs). Dwunastu ochotnikom z ranami chirurgicznymi podano te egzosomy w formie iniekcji podskórnej w okolicy rany. Nie zaobserwowano żadnych istotnych różnic w czasie gojenia ran między grupą otrzymującą pEVs a grupą otrzymującą placebo (10).

Egzosomy w medycynie estetycznej

W medycynie estetycznej egzosomy są wykorzystywane w połączeniu z innymi metodami, takimi jak mikrodermabrazja, radiofrekwencja mikroigłowa lub laser frakcyjny. W rezultacie powstają mikrouszkodzenia w skórze, które pobudzają procesy naprawcze i odnowy. Egzosomy zaś mają za zadanie dostarczyć skórze i włosom czynników wzrostu i innych substancji, które zwiększają efektywność zabiegów.

Przykłady produktów z egzosomami

Na rynku dostępne są różne produkty z egzosomami, które różnią się między sobą składem, technologią produkcji i przeznaczeniem. Oto niektóre z nich:

• ASCE+ – to preparaty produkowane przez firmę ExoCoBio. Firma ta opatentowała technologię pozwalającą na uzyskanie 100% czystych komórek macierzystych pochodzących z komórek tłuszczowych- ExoSCRT™.  Preparaty ASCE+ są dostępne w dwóch wersjach: SRLV – dedykowana do zabiegów na skórę i HRLV – dedykowana do włosów. Na stronie producenta nie możemy znaleźć informacji na temat pochodzenia egzosomów. Na niektórych stronach widnieje informacja o tym, że są to egzosomy roślinne z róży damasceńskiej.

• MG-EXO-SKIN: to preparat używany w zabiegu Dermapen EXO-SKIN za pomocą urządzenia Dermapen 4. Preparat używany do aplikacji ma zawierać 66,5% egzosomów z mezenchymalnych komórek macierzystych (MSC), które są pozyskiwane z krwi pępowinowej. 

Sprzedaż produktów ze składnikami pochodzącymi z ludzkich komórek jest kontrowersyjnym tematem, który wiąże się z wieloma wyzwaniami i ryzykami. Niektóre z nich to: bezpieczeństwo i jakość egzosomów, prawo własności i zgoda dawców, etyka i społeczna akceptacja, regulacje i nadzór. Różne kraje mogą mieć różne podejścia i wymagania dotyczące tych kwestii.

Egzosomy w kosmetologii

Egzosomy to nie tylko nowość w medycynie estetycznej, ale także w kosmetologii. Firmy kosmetyczne zachwalają egzosomy jako skuteczny sposób na wygładzenie zmarszczek, poprawę jędrności i elastyczności skóry oraz wyrównanie kolorytu. Jednak czy te obietnice mają pokrycie w nauce?

Niestety, większość produktów kosmetycznych z egzosomami nie zawiera egzosomów ludzkich, lecz roślinne, ponieważ te są tańsze i nie ma problemów prawnych z ich użyciem. Nie ma jednak jeszcze wystarczających dowodów naukowych na to, że egzosomy roślinne są skuteczne i bezpieczne dla skóry.  

W 2022 r. badano wpływ roślinnych egzosomów na skórę. Naukowcy porównali efektywność egzosomów z ekstraktami roślin, m.in. żeń-szenia i zielonej herbaty. Zbadali ich wpływ na ekspresję genów w keratynocytach, czyli komórkach naskórka. Stwierdzili, że każda roślina ma inne egzosomy, które powodują większe zmiany w transkryptomie keratynocytów niż ekstrakty roślinne (11).

Jaka jest nasza opinia na temat egzosomów?

Wydaje się nam, że aby uzyskać efekty podobne do tych opisywanych w badaniach naukowych, powinniśmy korzystać ze swoich własnych egzosomów. Egzosomy autologiczne, uzyskiwane z komórek naszej własnej tkanki tłuszczowej lub z komórek skóry (fibroblastów lub mezenchymalnych komórek macierzystych) otwierają nowe horyzonty w dziedzinie medycyny regeneracyjnej. 

Choć z pewnością wiązałby się z istotnymi nakładami finansowymi, potencjalne korzyści wydają się niebagatelne. Egzosomy mogą stanowią obiecującą strategię w leczeniu wielu chorób, takich jak nowotwory, choroby serca, choroby neurodegeneracyjne, łysienie, łuszczyca czy choroby przyzębia.

W zależności od źródła, z którego pochodzą, egzosomy mogą mieć różne właściwości i skład. Wykorzystanie autologicznych egzosomów pochodzących z własnych komórek gospodarza mogłoby eliminować potencjalne reakcje immunologiczne, co zwiększa ich bezpieczeństwo w kontekście medycyny estetycznej.

Dalsze badania są jednak niezbędne, aby zoptymalizować i zredukować koszty produkcji.

Bibliografia

1. Patil, A. A., & Rhee, W. J. (2019). Exosomes: biogenesis, composition, functions, and their role in pre-metastatic niche formation. Biotechnology and Bioprocess Engineering, 24, 689-701.
2. Meldolesi, J. (2018). Exosomes and ectosomes in intercellular communication. Current Biology, 28(8), R435-R444.
3. Bian, D., Wu, Y., Song, G., Azizi, R., & Zamani, A. (2022). The application of mesenchymal stromal cells (MSCs) and their derivative exosome in skin wound healing: a comprehensive review. Stem Cell Research & Therapy, 13(1), 24.
4. Gupta, A. K., Wang, T., & Rapaport, J. A. (2023). Systematic review of exosome treatment in hair restoration: Preliminary evidence, safety, and future directions. Journal of Cosmetic Dermatology, 22(9), 2424-2433.
5. Zhang, Y., Yan, J., Li, Z., Zheng, J., & Sun, Q. (2022). Exosomes derived from human umbilical cord mesenchymal stem cells alleviate psoriasis-like skin inflammation. Journal of Interferon & Cytokine Research, 42(1), 8-18.
6. Shen, Z., Kuang, S., Zhang, Y., Yang, M., Qin, W., Shi, X., & Lin, Z. (2020). Chitosan hydrogel incorporated with dental pulp stem cell-derived exosomes alleviates periodontitis in mice via a macrophage-dependent mechanism. Bioactive materials, 5(4), 1113-1126.
7. Park, G. H., Kwon, H. H., Seok, J., Yang, S. H., Lee, J., Park, B. C., … & Park, K. Y. (2023). Efficacy of combined treatment with human adipose tissue stem cell‐derived exosome‐containing solution and microneedling for facial skin aging: a 12‐week prospective, randomized, split‐face study. Journal of Cosmetic Dermatology, 22(12), 3418-3426.
8. https://center6.umin.ac.jp/cgi-open-bin/ctr_e/ctr_view.cgi?recptno=R000057325
9. Kwon, H. H., Yang, S. H., Lee, J., Park, B. C., Park, K. Y., Jung, J. Y., … & Park, G. H. (2020). Combination treatment with human adipose tissue stem cell-derived exosomes and fractional CO2 laser for acne scars: a 12-week prospective, double-blind, randomized, split-face study. Acta dermato-venereologica, 100(18), 1-8.
10. Johnson, J., Law, S. Q., Shojaee, M., Hall, A. S., Bhuiyan, S., Lim, M. B., … & Lichtfuss, G. (2023). First‐in‐human clinical trial of allogeneic, platelet‐derived extracellular vesicles as a potential therapeutic for delayed wound healing. Journal of Extracellular Vesicles, 12(7), 12332.
11. Cho, J. H., Hong, Y. D., Kim, D., Park, S. J., Kim, J. S., Kim, H. M., … & Cho, J. S. (2022). Confirmation of plant-derived exosomes as bioactive substances for skin application through comparative analysis of keratinocyte transcriptome. Applied Biological Chemistry, 65(1), 1-9.

Artykuł Egzosomy – nowa era w anti-aging czy przelotna moda? pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Botox czy botoks?

Botoks to potoczna nazwa toksyny botulinowej (jadu kiełbasianego), która ma szerokie zastosowanie w medycynie estetycznej. Botox® zaś to nazwa handlowa preparatu na bazie toksyny botulinowej typu A.

Toksyna botulinowa hamuje wydzielanie acetylocholiny – neuroprzekaźnika, który jest niezbędny do skurczu mięśnia. W ten sposób uniemożliwia jego skurcz.

SNARE, SNAP-25 i inne trudności

Kompleks białkowy SNARE jest odpowiedzialny za transport i wydzielanie pęcherzyków z acetylocholiną. W warunkach fizjologicznych białko SNAP-25 jest częścią tego kompleksu białkowego. Argirelina jest peptydem syntetycznie wytwarzanym na wzór części białka SNAP-25. Gdy to ona występuje w kompleksie białkowym zamiast fizjologicznie znajdującego się tam białka SNAP-25, pęcherzyki z acetylocholiną nie są uwalniane i nie dochodzi do skurczy mięśnia (2).

Argirelina a toksyna botulinowa

Kiedy zastosujemy toksynę botulinową, jej lekki łańcuch powoduje unicestwienie białka SNAP 25. Skutkuje to zahamowaniem uwalniania acetylocholiny do przestrzeni między synapsami, a w konsekwencji – mięśnie ulegają porażeniu (3). 

Tak samo ma zadziałać argirelina. Poprzez zapobieganie tworzenia kompleksów SNARE powoduje zakłócenia w wydzielaniu acetylocholiny. Dochodzi dzięki temu do ograniczenia powtarzalnych skurczów  mięśni i powstawania zmarszczek (4).

Krem zamiast igły

Argirelina stosowana miejscowo ma naśladować działanie botoksu. Stwierdzono, że jest skuteczna w redukcji zmarszczek, ze skutecznością do 48% po 4 tygodniach stosowania dwa razy dziennie.

W jednym z badań wzięło udział 60 mieszkańców Chin; 45 z nich otrzymało preparat z 10% argireliną, pozostałe 15 – placebo. Mieli za zadanie nakładać otrzymane kremy na okolicę oczu 2 razy dziennie przez okres 4 tygodni. Po miesiącu stosowania specyfików 48.9 % osób stosujących argirelinę zauważyło poprawę jakości skóry w okolicy oczu (2). 

Badanie jest o tyle ciekawe, że badacze wykonali silikonowe odciski skóry uczestników przed i po terapii, by samodzielnie ocenić wpływ kremu z argireliną. W obiektywnym badaniu z użyciem masek silikonowych okazało się, że stosowanie argireliny nie tylko wpłynęło na zmniejszenie ilości zmarszczek, ale też zmniejszenie głębokości zmarszczek, całkowitej ich powierzchni, długości i objętości (2). 

Przebić się przez mur

Niestety, peptyd ten słabo przenika przez skórę. Problematyczne jest przedostanie się preparatu przez warstwę rogową naskórka. Przeszkadza w tym duża masa cząsteczkowa argireliny i jej wysoka hydrofilowość. Warstwa rogowa naskórka działa niczym mur, który ciężko obalić. Składa się ze spłaszczonych i ciasno upakowanych korneocytów. Pozwala przeniknąć do głębszych warstw skóry tylko małym i lipofilowym cząsteczkom. W konsekwencji po zastosowaniu argireliny na skórę, utrzymuje się ona na jej powierzchni (5).

Nauka idzie do przodu

Aby zwiększyć przenikanie argireliny wgłąb skóry podjęto się różnych modyfikacji. Próbowano np. zwiększyć lipofilowość substancji by spowodować lepsze przenikanie peptydu. Wykazano, że analogi argireliny rozpuszczone w glikolu propylenowym sięgają głębszych warstw skóry (6).

Innym rozwiązaniem jest zastosowanie specjalnych nośników, które pomogą argirelinie przedostać się do głębszych warstw skóry. Korzystano z preparatów liposomalnych, układów micelarnych lub pęcherzyków dwufazowych, uzyskując całkiem satysfakcjonujące wyniki (7).

Bibliografia:

1. Husein el Hadmed H; Castillo RF (2016). Cosmeceuticals: peptides, proteins, and growth factors. Journal of Cosmetic Dermatology. 

2. Wang, Y., Wang, M., Xiao, S., Pan, P., Li, P., & Huo, J. (2013). The Anti-Wrinkle Efficacy of Argireline, a Synthetic Hexapeptide, in Chinese Subjects. American Journal of Clinical Dermatology, 14(2), 147–153. 

3. Zbrojkiewicz, M., Lebiedowska, A., Błońska-Fajfrowska, B. (2018) Toksyna botulinowa w medycynie i kosmetologii – dwustuletnia historia i nowe perspektywy. Postepy Hig Med Dosw.; 72: 278-289. 

4. Yamauchi P, Lowe N. Botulinum toxin types A and B: comparison of efficacy, duration, and dose-ranging studies for the treatment of facial rhytides and hyperhidrosis. Clin Dermatol. 2004;22:34–9.

5. Gorouhi, F., & Maibach, H. I. (2009). Role of topical peptides in preventing or treating aged skin. International Journal of Cosmetic Science, 31(5), 327–345. 

6. Lim, S. H., Sun, Y., Thiruvallur Madanagopal, T., Rosa, V., & Kang, L. (2018). Enhanced Skin Permeation of Anti-wrinkle Peptides via Molecular Modification. Scientific reports, 8(1), 1596. 

7. Witting M, Obst K, Friess W, Hedtrich S. Recent advances in topical delivery of proteins and peptides mediated by soft matter nanocarriers. Biotechnol Adv. 2015 Nov 1;33(6 Pt 3):1355-69. 

Artykuł Botoks bez igły. Moc argireliny pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Długość życia się zwiększa, a wskutek zmian klimatycznych jesteśmy narażeni na większą ilość promieniowania UV. W związku z tym naukowcy szukają preparatów, które mogłyby hamować, opóźniać lub odwracać proces fotostarzenia. Według naszej analizy powstało ponad 350 prac naukowych na ten temat.

(Ten wpis jest kontynuacją tego, w którym opisujemy uszkodzenia w DNA wywołanie przez słońce. Omawiamy tam m.in. CPD, 6-4PP i MMP-1).

Enzymy naprawiające DNA

Mamy nadzieję, że kremy z filtrem UVA i UVB stosujesz codziennie – Twoja skóra na pewno odwdzięczy się w przyszłości. Jednak o ile krem SPF działa profilaktycznie i zapobiega starzeniu się skóry, nie ma wpływu na to, co wydarzyło się lata temu. 

Uszkodzenia DNA kumulują się w czasie. Według wielu naukowców te utrwalone, nieodwracalne zmiany mogą być naprawione za pomocą enzymów o mocy naprawy DNA. Enzymy, które opiszemy poniżej, mają naprawiać szkody, które już powstały. Są już nawet na rynku produkty, które zawierają te konkretne enzymy! Przedstawimy je w dalszej części wpisu.

Fotoliazy

Fotoliazy to enzymy, które nie występują naturalnie u ludzi. Można je spotkać w bakteriach, roślinach i zwierzętach, które są narażone na wysoką ekspozycję na promieniowanie UV. Mają one zdolność wiązania do DNA i rozbijania dimerów pirymidynowych, które powstają na skutek ekspozycji na promienie UV. Niszczą więc negatywne zmiany spowodowane przez promieniowanie słoneczne (1,2).

(Wyróżniamy fotoliazę CPD i fotoliazę 6-4PP. CPD to dimery cyklobutanopirymidynowe, a 6-4PP – fotoprodukty pirymidyno-pirymidonowe(6-4). Odsyłamy Cię koniecznie do poprzedniego postu o fotostarzeniu – będzie Ci zdecydowanie łatwiej zrozumieć o co chodzi z tymi enzymami;))

Działanie fotoliazy (1-3)

• naprawa uszkodzeń DNA spowodowanych przez promieniowanie UV (CPD i 6-4PP).
• redukcja MMP-1 ( metaloproteinaza macierzy pozakomórkowej 1), a więc zapobieganie niszczeniu kolagenu;
• wspomaganie regeneracji komórek;
• hamowanie śmierci komórek wywołanej promieniowaniem UV;
• zmniejszenie stanu zapalnego skóry spowodowanego ekspozycją na światło słoneczne (poprzez hamowanie cytokin prozapalnych).

Wstępne wyniki wykazały, że dodanie fotoliazy do kremu przeciwsłonecznego poprawia kondycję skóry. Liczba CPD wywołanych promieniowaniem UV-B zmniejszyła się o 40%-45%. Niestety, w badaniu wzięło udział tylko 7 ochotników (4).

W innym badaniu liczba osobników wzrosła do 10 (to niestety nadal bardzo mało). Uczestnicy badania stosowali krem z filtrem przeciwsłonecznym – sam lub z dodatkiem fotoliazy CPD – na skórę pleców. Przez 4 kolejne dni wystawiali tę okolicę na działanie promieni UV. Sam krem z filtrem zredukował CPD o 62%, natomiast z dodatkiem fotoliazy – aż o 93% (5).

Fotoliaza po zastosowaniu na początku ekspozycji na słońce może zapobiegać powstawaniu oparzeń słonecznych (6).

Endonukleaza T4 V

Kolejnym enzymem, który stanowi potencjalny składnik kremów naprawczych jest Endonukleaza T4 V. Jest to enzym restrykcyjny, który posiada zdolność rozpoznawania fragmentów DNA uszkodzonych przez promieniowanie UV (CPD) (6).

Działanie endonukleazy (3)

• 4x szybciej i skuteczniej niż naturalnie naprawia DNA;
• redukuje aktywności MMP-1 (przez co zapobiega niszczeniu kolagenu). 

Dodatkowo wniosek z jednego z badań naukowych jest taki, że endonukleazy dodawane do filtrów przeciwsłonecznych mogą zapobiegać i zmniejszać powstające komórki apoptotycze – takie, które weszły na drogę zaprogramowanej śmierci (7).

W innym badaniu wzięło udział 28 osób z problemem rogowacenia słonecznego (rogowacenie słoneczne to skutek przewlekłej ekspozycji na promieniowanie UV). Objawia się występowaniem stwardniałych, łuszczących zmian w obrębie skóry, a co gorsza – na jego podłożu mogą rozwijać się raki skóry. Uczestnicy badania stosowali sam krem z filtrem lub krem z filtrem z dodatkiem fotoliazy i endonukleazy. Nakładali preparaty 2 razy dziennie przez okres 6 miesięcy. Ilość CPD zmniejszyła się o 35% u osób smarujących się samym kremem i o 61% u tych, którzy stosowali krem z enzymami (8).  W innym badaniu, przeprowadzonym na grupie 9 zdrowych ochotników, endonukleaza zmniejszyła ilość CPD o 18% (9). 

Stosowanie kremu z filtrem z fotoliazą i endonukleazą zapobiega też szybszemu skracaniu się telomerów (10).

Glikozylaza 8-oksoguaniny (OGG1) 

Kolejnym enzymem o potencjalnej mocy naprawczej jest OGG1, czyli glikozylaza 8-oksoguaniny. Enzym ten posiada zdolność usuwania 8-oksoguaniny, która w czasie replikacji DNA może się łączyć z adeniną i prowadzić do powstania mutacji punktowych. I właśnie wspomniany przez nas enzym posiada możliwość usuwania 8-oksoguaniny w procesie naprawy DNA (6).

(8-oksoguanina to utlenionej pochodnej guaniny powstającej w wyniku reakcji guaniny z reaktywnymi formami tlenu lub azotu.)

W jednym z badań dodano trzy przedstawione przez nas enzymy: endonukleazę, fotoliazę i OGG1 do kremu przeciwsłonecznego. Grupa 20 ochotników stosowała ten naprawczy krem przez 8 dni, po czym eksponowała skórę na promieniowanie UV. Ilość CPD zmniejszyła się o 12%, a 8-oksoguaniny o 17% w porównaniu z samym filtrem przeciwsłonecznym (11).

Misja: dostarczyć enzym do komórek

Aby jednak enzymy naprawiające DNA mogły zadziałać, muszą przedostać się przez warstwę rogową naskórka. Z tego powodu muszą być dostarczone do skóry w odpowiedniej formie. Z dostępnych do tej pory badań wynika, że sprawdza się zamknięcie substancji aktywnych w liposomach (6). 

Liposomy to wielowarstwowe pęcherzyki lipidowe. Mają średnicę o wielkości około 150 nm. Składają się z fosfolipidów podobnych do błony komórkowej keratynocytów (12). Po zastosowaniu na skórę liposomy lokalizują się w komórkach naskórka w ciągu 1 godz. W keratynocycie błona liposomu rozpuszcza się, a zawarte w liposomie enzymy wiążą się z jego DNA (13).

Dlaczego myślimy, że forma liposomu jest dobra? W jednym z badań zamknięto w liposomach enzymy: endonukleazę, fotoliazę i endonukleazę OGG1. 32 uczestników badania z drobnymi zmarszczkami w okolicy oczu stosowało krem z tymi liposomami 2 razy dziennie przez 4 tygodnie. Poprawę zauważyło 72% badanych (14).

2 w 1: naprawa + profilaktyka

Od idealnego kremu z filtrem oczekiwalibyśmy:

• ochrony przez UVA i UVB;
• zdolności usuwania wolnych rodników tlenowych 
• stabilności i bezpieczeństwa,
• zawartości enzymów przyczyniających się do naprawy DNA. 

Na rynku istnieją już kremy z filtrem, które oprócz ochrony przed UVA i UVB potrafią też naprawić uszkodzone wcześniej DNA.

Zbadano, jak dodatek enzymów do kremu z filtrem wpływa na obecność CPD. Poziomy CPD w porównaniu z wartościami wyjściowymi zmniejszyły się o 61% u pacjentów stosujących filtry przeciwsłoneczne z enzymami naprawy DNA w porównaniu z 35% u pacjentów stosujących konwencjonalne filtry przeciwsłoneczne (15).

Stosowanie kremów zawierających filtry chroniące przed promieniowaniem UV, enzymy naprawiające DNA oraz antyoksydanty może ograniczyć starzenie się skóry, poprawić oznaki fotostarzenia oraz nowotworom skóry. Najlepiej stosować takie, kremy, które zawierają i enzymy naprawcze, i antyoksydanty. Substancje te wykazują efekt synergiczny – są bardziej efektywne gdy działają razem, niż w przypadku osobnego ich zastosowania.

Jaki krem z filtrem i enzymami możesz kupic?

Jeśli nasz wpis zachęcił Cię do stosowania kremu z filtrem oraz enzymami naprawczymi, przygotowałyśmy listę preparatów z takim składem dostępnych na rynku (3).

• Eryfotona® AK-NMSC, Isdin SA  – filtr przeciwsłoneczny (SPF 100+) + fotoliaza CPD zamknięta w liposomach.
• Ateia® – filtr przeciwsłoneczny (SPF 25-50+) + fotoliaza CPD zamknięta w liposomach, endonukleaza T4 V i ekstrakt z kaktusa nopal.
• Ladival® med – filtr przeciwsłoneczny (SPF 15/20) + fotoliaza CPD zamknięta w liposomach.
• SkinMedica® Total Defense + Repair (TD + R) – filtr przeciwsłoneczny (SPF 34) + kilka przeciwutleniaczy, które zapobiegają powstawaniu CPD.
• Heliocare 360° AK Fluid – filtr przeciwsłoneczny (SPF 100+) + fotoliaza zamknięta w liposomach, endonukleaza i OGG1.
• Neova –  filtr przeciwsłoneczny (SPF 40/43/44) + fotoliaza zamknięta w liposomach.
• Priori Tetra® – filtr przeciwsłoneczny (SPF 50) + fotoliaza zamknięta w liposomach, endonukleaza i  OGG1.
• Sesderma Repaskin® – filtr przeciwsłoneczny (SPF 50/30) + fotoliaza zamknięta w liposomach.

Artykuł Napraw DNA! Odwracamy efekty fotostarzenia pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Czas ugryźć temat z innej strony. Pokażemy Ci, w jaki sposób słońce uszkadza skórę.

Czym jest fotostarzenie?

Fotostarzenie to uszkodzenie skóry przez słońce, które prowadzi do przedwczesnego starzenia się skóry. Mówimy o nim wtedy, kiedy na naturalny proces starzenia się skóry nałoży się dodatkowo długotrwałe narażenie na promieniowanie UV (1). 

Spektakularny efekt fotostarzenia obiegł jakiś czas temu internet. Zapewne kojarzysz zdjęcie 69-letniego kierowcy, który przez 28 lat zasiadał za kierownicą samochodu. W jego przypadku efekt fotostarzenia widoczny jest gołym okiem (2).

Jak objawia się fotostarzenie?

• przyspieszone tworzenie się zmarszczek, 
• zwiększona wiotkość skóry,
• powstawanie zmian barwnikowych, 
• utrata potencjału naprawczego i regeneracyjnego skóry, 
• zwiększona wrażliwość i upośledza gojenie się ran,
• uszkodzone DNA.

Nie wszystkie uszkodzenia skóry widać od razu

Na zdjęciu widać zaawansowane uszkodzenie skóry. Co istotne, a na początku niewidoczne gołym okiem, promieniowanie UV uszkadza nasze DNA. To uszkodzenie DNA prowadzące do powstawania mutacji w materiale genetycznym, a następnie do rozwoju raka skóry, jest dobrze udokumentowane w naukowych publikacjach (3). 

Czego bać się najbardziej?

Promieniowanie słoneczne to promieniowanie docierające ze słońca do ziemi. Do jego spektrum należy ultrafiolet (UVA, UVB, UVC), światło widzialne oraz podczerwień. Które z nich jest najbardziej groźne dla skóry?

Promieniowanie UVA

Promieniowanie UVA jest bardzo przenikliwe. Sięga głęboko, wnika aż do skóry właściwej. Powoduje mutacje w DNA, indukuje MMP (niżej piszemy o nich więcej) i wytwarza wolne rodniki (4). Jest głównym czynnikiem fotostarzenia. Według U.S. Environmental Protection Agency 90% oznak starzenia się skóry jest skutkiem działania promieni UVA. Co więcej, udowodniono, że UVA zwiększa szybkość skracania telomerów (5). Warto dodać, że UVA to aż 95% promieniowania docierającego do powierzchni Ziemi (6-7).

Promieniowanie UVB

Promieniowanie UVB dociera tylko do powierzchownym warstw skóry i odpowiada za oparzenia słoneczne. W sposób bezpośredni uszkadza DNA – tworzy nowe produkty, które mogą doprowadzić do raka skóry (8).

Ekspozycja na promieniowanie UV-A i UV-B zwiększa ryzyko raka podstawnokomórkowego, raka płaskonabłonkowego i czerniaka (9).

Podczerwień

Podczerwień sprzyja powstawaniu zmarszczek. Akumulacja ciepła w ludzkiej skórze może zwiększać powstawanie nowych naczyń krwionośnych (10). Skutkiem ekspozycji na podczerwień jest też zwiększenie ilości wolnych rodników i MMP, o których przeczytasz poniżej. 

Jak słońce powoduje starzenie się skóry?

Wolne rodniki

Wskutek promieniowania UV w komórkach organizmu powstają wolne rodniki tlenowe (reaktywne formy tlenu – ROS), które w nadmiernych ilościach są szkodliwe.

W fibroblastach komórek skóry ROS aktywują szlaki odpowiedzialne za m.in. starzenie się i degradację kolagenu. Dzieje się tak poprzez zmiany w szlakach ekspresji genów (11-12). 

Uszkodzenie DNA przez wolne rodniki można zmierzyć. Najczęstszą formą powstałą wskutek działalności ROS jest 8-OHdG i to właśnie jego ilość ocenia się, by oszacować uszkodzenie materiału genetycznego (13).

Zmiany struktury DNA

Jak wspomniałyśmy wcześniej, UVB bezpośrednio uszkadza DNA. Wskutek interakcji UVB z materiałem genetycznym powstają nowe produkty – CPD (dimery cyklobutanopirymidynowe) i 6-4PP (fotoprodukty pirymidyno-pirymidonowe(6-4). Nie lubimy ich i za długie nazwy, i za szkody, jakie wyrządzają. Należą do nich mutacje w DNA, śmierć komórek organizmu, fotostarzenie i rak skóry (3,4).

Za zdecydowaną większość mutacji i kancerogenność odpowiada CPD. CPD przyczynia się do mutacji powodujących nieczerniakowe nowotwory skóry (NMSC), w tym rogowacenie słoneczne (14). 

Trawienie kolagenu

MMP-1 (metaloproteinaza macierzy – 1) to enzym rozkładający kolagen, którego tak bardzo nie chcemy tracić. Wystarczy nawet kilka godzin ekspozycji na słońce by promieniowanie UV doprowadziło do aktywacji MMP-1 i stymulacji rozkładu kolagenu (16).

Czy możemy sami naprawić DNA?

Długotrwała ekspozycja na słońce prowadzi do długiego utrzymywania się i kumulowania uszkodzeń DNA. Uszkodzenia te przekształcają się w mutacje, które następnie, wiele lat później, prowadzą do stanu przedrakowego i raka skóry.

Chociaż nasz organizm jest wyposażony mechanizmy do usuwania uszkodzeń DNA, procesy te nie są w 100% wydajne. Póki organizm jest młody, z małą ilością uszkodzeń sobie poradzi. Niestety, wraz z wiekiem zdolności organizmu do naprawy tego typu maleją.

Nowością ostatnich lat są kremy wspierające nasz organizm. Producenci deklarują, że mają zdolność do naprawy uszkodzeń DNA. Czy rzeczywiście? Napiszemy o tym w kolejnym poście!

Artykuł Fotostarzenie. Jak słońce niszczy skórę? pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Słodzone napoje przyspieszają starzenie

Na pewno słyszałeś_aś o tym, że napoje gazowane słodzone cukrem nie sprzyjają zdrowiu. Mogą powodować otyłość, zespół metaboliczny i cukrzycę typu 2. Mają też wpływ na choroby serca, choroby nerek, niealkoholową chorobę stłuszczeniową wątroby i dnę moczanową (1).

Jakby tego było mało, według badania naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco picie słodzonych napojów bezalkoholowych przyspiesza starzenie się organizmu w takim samym stopniu, jak palenie papierosów (2)!

Celem badania było sprawdzenie, jak słodzone cukrem napoje gazowane, dietetyczne napoje gazowane i soki owocowe wpływają na długość telomerów. Telomery, tzw. “czapeczki” na końcach chromosomów, skracają się za każdym razem, gdy komórka się dzieli, a szybkość ich skracania określa tempo starzenia się organizmu (3,4).

Jak słodkie i gazowane napoje skracają życie?

Wspomniane badanie objęło 5309 dorosłych Amerykanów w wieku od 20 do 65 lat, bez cukrzycy i chorób układu krążenia w wywiadzie. Pobrano od nich próbki DNA i na ich podstawie oceniono długość telomerów leukocytów.

Średnie spożycie napojów słodzonych u uczestników badania wyniosło 476,13 ml dziennie. Im wyższe spożycie napojów gazowanych słodzonych cukrem, tym krótsze telomery, a więc szybsze starzenie się organizmu. I to całkiem sporo:

• ok. 237 ml dziennie – przyspieszone starzenie o 1,9 roku;
• ok. 591 ml dziennie – dodatkowe 4,6 roku starzenia.

Wiadomość, która ucieszy niejednego_ą: Nie zaobserwowano związku między napojami dietetycznymi lub niegazowanymi napojami słodzonymi cukrem a długością telomerów.

Co zaliczamy do słodzonych napojów?

Czytaj etykiety i skład napojów. W celu osłodzenia napoju mogą być do niego dodawane (5):

• brązowy cukier,
• słodzik kukurydziany,
• syrop kukurydziany,
• dekstroza,
• fruktoza,
• glukoza,
• miód,
• laktoza,
• syrop słodowy,
• maltoza,
• melasa,
• sacharoza.

W omawianym badaniu aż 20% uczestników zadeklarowało spożywanie ponad 591 ml słodzonych napojów gazowanych dziennie. Daje to przyspieszenie starzenia porównywalne do palenia papierosów (tam również 4,6 roku). Dla porównania, uprawianie średniej lub intensywnej aktywności fizycznej wydłuża życie o 4,4 roku.

Warto też dodać, że jedną z autorek badania była sama Elizabeth H. Blackburn. Naukowczyni ta wraz z Carol W. Greider i Jackiem Szostakiem otrzymała w 2009r. Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny za odkrycie telomerów i telomerazy (6).

Artykuł Gazowane, słodkie i … skracające życie pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Superfoods – co to takiego?

Oficjalna definicja słowa superfoods nie istnieje. Za superfoods (po polsku: super żywność) uważa się produkty bogate w substancje odżywcze i dobre dla zdrowia, które dostarczane są do organizmu już nawet w niewielkiej ilości. Choć w większości są to składniki roślinne, zaliczają się do nich też niektóre ryby i mięsa.

Lista takich produktów może być bardzo rozbudowana. Dieta superfoods to po prostu dieta zawierająca większe niż zazwyczaj ilości pokarmów bogatych w substancje odżywcze.

Co powinny zawierać superfoods?

Uważa się, że superfoods powinny zawierać witaminy, w tym antyoksydanty (które chronią nasz organizm przed szkodliwym działaniem wolnych rodników), nienasycone kwasy tłuszczowe, błonnik pokarmowy czy substancje czynne pochodzenia roślinnego (ang. fitochemicals).

Jakie są najbardziej popularne superfoods?

Moringa, maca, ashwagandha, sumak czy jagody acai – słyszeliście o nich? To tylko przykłady egzotycznych nazw roślin promowanych jako superfoods. Często równie egzotyczna jest ich cena, choć wcale nie zawierają więcej antyoksydantów niż jagody czy truskawki z naszego ogródka. Super jest również nasz polski czosnek, burak i zielone warzywa.

Oto lista jednych z najbardziej odżywczych owoców i warzyw (nie jest to top 10, ale nasz ranking produktów godnych polecenia):

• Jagody – zawierają m.in. witaminy, błonnik, flawonoidy.
• Jarmuż – zawiera m.in. wit. A, C, K i rozpuszczalny błonnik.
• Bataty – zawierają m.in. błonnik pokarmowy, witaminę C czy witaminę A (100 g gotowanych batatów dostarcza aż 384% dziennego zapotrzebowania na witaminę A).
• Quinoa – zawiera m.in. białka, witaminy, minerały, błonnik i przeciwutleniacze.
• Orzechy – zawierają m.in. składniki mineralne i nienasycone kwasy tłuszczowe.
• Łosoś –  zawiera m.in. kwasy tłuszczowe omega-3.

Polskie odpowiedniki szeroko reklamowanych zagranicznych produktów można znaleźć z łatwością.

Jakie kryteria musi spełniać dane pożywienie, aby zaliczać się do superfoods?

Tutaj mamy problem, ponieważ odpowiedź brzmi – żadne. Według American Heart Association nie ma ustalonych kryteriów określania, co jest, a co nie jest super żywnością.

Czy superfood jest rzeczywiście super?

Super są nieprzetworzone owoce i warzywa 😉 Natomiast jeśli chodzi o tytułowe superfoods, trzeba uważać co kupujemy. Czytajmy skład i zachowajmy zdrowy rozsądek podczas zakupów.

Pod tym hasłem producenci sprzedają również przetwarzaną czy też ulepszana żywność. Przykładem może posłużyć zielona herbata. Świeżo parzona jest bogata w przeciwutleniacze. Butelkowane zielone herbaty często są produkowane z herbaty gorszej jakości, mogą mieć dodatek cukru. Producenci mogą nakleić etykietę z hasłem “superfoods”, jednak herbata ta wcale nie będzie taka super. To samo dotyczy soków świeżo wyciskanych, ziaren, itp . Im bardziej przetworzona żywność, tym jest mniej SUPER. Bądźcie czujni i wybierajcie rozważnie. 

Co za dużo to niezdrowo

Co więcej, częstym błędem jest jedzenie produktów oznaczonych jako superfoods w większych ilościach. Im więcej zdrowych rzeczy zjemy tym będziemy zdrowsi, prawda? Nie zawsze. Nienasycone kwasy tłuszczowe są zdrowym źródłem tłuszczów, jednak w dalszym ciągu należy kontrolować ich spożywaną ilość, również ze względu na ich kaloryczność. Pamiętajmy, że jedną z zasad prawidłowego odżywiania to umiar 🙂 Witaminy rozpuszczalne w wodzie nie są w żaden sposób kumulowane w naszym organizmie, a to znaczy, że musimy dostarczać je na co dzień. Zjedzenie ogromnej ilości jednego dnia truskawek nie pomoże, jeżeli przez następnych kilka dni nie spożyjemy już żadnych warzyw i owoców.

Musimy pamiętać, że to produkty nieprzetworzone są dla nas najzdrowsze. Wszystkie owoce oraz warzywa posiadają pewną ilość witamin oraz składników mineralnych, chociaż wszystkie w zupełnie innych proporcjach. Nasza dieta powinna opierać się na naturalnych, różnorodnych produktach. Czy powinniśmy jeść żurawinę i jarmuż? No pewnie! Jednak nie trzymajmy się tylko ich. Stawiamy na urozmaicenie!

Czy są dowody naukowe na zasadność spożywania superfoods?

Poruszyłyśmy temat superfoods na blogu, ponieważ nie ma dowodów naukowych, ani badań naukowych na ludziach na ich temat.

Niewątpliwie wokół terminu “superfoods” mamy aktualnie duży szum medialny. Co trzeba podkreślić, NIE JEST to termin naukowy. Nie ma oficjalnej definicji superfoods ani kryteriów, jakie musiałyby być spełnione, aby do grupy tych produktów trafić. Jest to za to świetne narzędzie marketingowe bez wystarczających podstaw naukowych. Egzotycznie brzmiące owoce i warzywa nie są tanie.

Włączenie superfoods, albo raczej – nieprzetworzonych owoców i warzyw – do swojej diety może przynieść wiele korzyści. Ważne, by spożywać różnorodne, pożywne produktów spożywczych, w odpowiednich ilościach.

Artykuł Superfoods – super żywność czy super marketing? pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

No one’s life is as perfect as their Instagram feed. 

Dzisiejszym postem chciałabym Wam poniekąd odpowiedzieć na te pytania. Żeby to zrobić, musicie poznać, czym jest zegar epigenetyczny. Ostrzegam, że treści mogą wydawać się skomplikowane, ponieważ musimy wejść do wnętrza naszych komórek, a w zasadzie naszego DNA. 

Nasz wpływ na DNA

Myślę, że jedną z bardziej przełomowych kwestii, jest fakt, że mamy wpływ na nasze DNA. To nie jest tak, że pakiet genów, które otrzymaliśmy od rodziców, w stu procentach definiuje nasze życie. 

Nauką, która bada wpływ szeroko pojętego środowiska na nasze geny jest epigenetyka. Wielu naukowców porównuje nasz organizm do komputera. DNA to tak jakby hardware, a zmiany epigenetyczne – software, czyli całe oprogramowanie. Inni porównują modyfikacje epigenetyczne do włącznika światła – za pomocą tych zmian możemy włączać lub wyłączać nasze geny. 

Kilka lat temu, gdy zaczynałam zajmować się epigenetyką zawodowo, nie było szans na znalezienie informacji w języku polskim. Nie mówiąc o prostych filmach na Youtube, które dzisiaj z powodzeniem mogę pokazywać studentom – Wam też je podlinkuję. 

O jakich procesach mowa?

Do arsenału modyfikacji epigenetycznych należą m.in:

• działanie mikroRNA,
• potranslacyjna modyfikacja histonów,
• metylacja – bohaterka dzisiejszego wpisu, oraz 
• hydroksymetylacja, ale o tym kiedy indziej 🙂

Czym jest metylacja?

Metylacja DNA jest to proces dodawania grupy metylowej do reszt cytozyny w wybranych obszarach genomu (w tzw. wyspach CpG -cytozyna, guanina).

Jest to najlepiej zbadany z wielu mechanizmów kontrolujących ekspresję genów. Spośród ponad 20 milionów miejsc metylacji w ludzkim genomie istnieje kilka tysięcy, w których poziomy metylacji są ściśle skorelowane z wiekiem. To skłoniło niektórych badaczy do wysunięcia wniosku, że samo starzenie się ma podstawę w epigenetycznych zmianach zachodzących w czasie.

Zegar epigenetyczny i starzenie

Istnieje wiele wyzwań, które stoją przed szybko starzejącą się populacją. Wiek jest największym czynnikiem ryzyka upośledzenia funkcji umysłowych i fizycznych. Dotyczy to m.in. nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych, cukrzycy typu 2 i chorób układu krążenia. Manipulacje mające na celu spowolnienie procesu starzenia są niezwykle kuszące i wielu naukowców na całym świecie usilnie nad tym pracuje. 

W naszym poście chciałybyśmy się z Wami podzielić wynikami najnowszego badania opublikowanego w kwietniu 2021 w czasopiśmie Aging. Jego autorzy za pomocą prostych interwencji cofnęli wskazówki zegara naszego życia [1]. 

Przedstawili w niej randomizowane, kontrolowane badanie kliniczne przeprowadzone na 43 zdrowych, dorosłych mężczyznach w wieku od 50 do 72 lat. Badanie trwało 8 tygodni i zbadano wpływ takich czynników jak:

• odpowiednia dieta,
• zoptymalizowany sen,
• ćwiczenia fizyczne,
• techniki relaksacyjne,
• suplementacja probiotykami i fitoskładnikami (składnikami roślinnymi) [1]. 

Żeby jednak mówić o zegarze epigenetycznym, musimy Wam przybliżyć niezwykłą postać Steva Horwatha i Jego odkrycia. 

Steve Horvath i zegar epigenetyczny

Steve Horvath, jak podaje wikipedia, jest niemiecko-amerykańskim naukowcem, genetykiem i biostatystykiem. Zajmuje się procesem starzenia na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles. Znany jest z opracowywania tzw. zegara starzenia Horvatha, który jest bardzo precyzyjnym biomarkerem molekularnym procesu starzenia. Miałam okazję go poznać na jednej konferencji w US i jest przesympatyczny 🙂

Po nitce do kłębka

Opracowany przez Horvath’a zegar epigenetyczny, czyli metoda szacowania wieku oparta na metylacji DNA, została opisana w prestiżowym magazynie Nature [2]. W 2011 Horvath został współautorem pierwszego artykułu, w którym opisano metodę szacowania wieku opartą na poziomach metylacji DNA w ślinie. W 2013 roku opublikował zaś artykuł na temat metody oceny wieku wielu tkanek, która ma zastosowanie do wszystkich komórek, tkanek i narządów [3].

To odkrycie – znane jako zegar Horvatha – było przełomem. Nasze komórki różnią się pod względem wzorców metylacji DNA, a zmiany metylacji DNA związane z wiekiem są zwykle specyficzne dla tkanki. W swoim artykule Hovarth wykazał, że wiek epigenetyczny, zwany wiekiem metylacji DNA, ma następujące właściwości:

• jest bliski zeru dla embrionalnych i indukowanych pluripotencjalnych komórek macierzystych,
• koreluje z liczbą podziałów komórek [3]. 

Zegar DNAmAge

Zegar DNAmAge Horvatha jest znacznie bardziej precyzyjny w szacowaniu wieku biologicznego w porównaniu do wieku chronologicznego. Opiera się on na zmianach metylacji zachodzących wraz z wiekiem. Zegar DNAmAge pokazuje, że około 60% miejsc CpG traci metylację wraz z wiekiem, a 40% ulega zmetylowaniu. Zmiany metylacji obejmują hipermetylację w regionach promotorowych genów supresorowych guza (hamowanie ekspresji) i hipometylację promującą cytokiny zapalne (promowanie ekspresji) [2,3,4].

Co skraca długość życia?

Horvath jest także współautorem artykułów wykazujących, że na podstawie metylacji DNA możemy przewidywać oczekiwaną długość życia [4-7]. Na wiek epigenetyczny negatywnie wpływają m.in.:

• otyłość,
• choroba Alzheimera,
• choroba Parkinsona,
• zakażenie wirusem HIV,
• choroba Huntingtona,
• wczesna menopauza,
• zespół Wernera.

Horvath opublikował też pierwszy artykuł wykazujący, że trisomia 21 (zespół Downa) jest związana z silnym epigenetycznym efektem przyspieszenia wieku. W swoich badaniach udowodnił także wpływ czynników stylu życia na epigenetyczne tempo starzenia się [8]. Wykazał też korzyści płynące z edukacji, stosowania lekkiej diety, umiarkowanego spożycia alkoholu, aktywności fizycznej, czy unikania zagrożeń związanych z zespołem metabolicznym [4-6].

Wracając do badania z 2021 r.

Dieta i i wspomniane wcześniej interwencje (m.in. aktywność fizyczna i medytacja) wiązały się ze spadkiem DNAmAge o 3,23 roku w porównaniu z grupą kontrolną [1].

Zgodnie z naszą wiedzą jest to pierwsze randomizowane badanie z grupą kontrolną, które sugeruje, że określone interwencje dietetyczne, oraz te związane ze stylem życia mogą odwrócić zegar epigenetyczny Horvatha DNAmAge u zdrowych dorosłych mężczyzn.

Aby potwierdzić te ustalenia, oczywiście potrzebne są dalsze badania kliniczne na większą skalę oraz badania w innych populacjach ludzkich.

A teraz przyjrzyjmy się, jak poszczególne elementy wpływały na DNAmAge?

1. Zegar epigenetyczny a dieta

Do tej pory zaobserwowano niewielki, ale znaczący spadek DNAmAge u osób spożywających dietę opartą na chudym mięsie, rybach i roślinach [1].

Uczestnicy badania spożywali głównie żywność pochodzenia roślinnego. Ich dieta obejmowała rownież wysokie spożycie składników odżywczych będących:

• substratami lub kofaktorami w szlakach biosyntezy metylacji (zawierające kwas foliowy, betainę),
• kofaktorami i modulatorami demetylazy enzymów TET (np. witamina C i witamina A).

Poza tym dieta w badaniu tym zawierała polifenolowe modulatory kluczowego enzymu metylacji, czyli metylotransferazy DNA (DNMT). Są nimi np. kurkumina, galusan epigallokatechiny (EGCG), kwas rozmarynowy, kwercetyna czy luteolina.

Co więcej, dieta uczestników badania posiadała ograniczoną ilość białka zwierzęcego, była uboga w węglowodany i obejmowała łagodny przerywany post. Miało to na celu obniżenie cyklu glikemicznego [1].

Codziennie dietę uzupełniano również suplementem owocowo-warzywnym bogatym w polifenolowe modulatory aktywności DNMT oraz probiotykiem Lactobacillus plantarum.

2. Zegar epigenetyczny a aktywność fizyczna

Uczestnicy badania poświęcali co najmniej 30 minut dziennie na aktywność fizyczną przez 5 dni w tygodniu, o intensywności 60-80% maksymalnego wysiłku [1].

Oczywiście nie od dzisiaj wiadomo, że ćwiczenia fizyczne są niezwykle korzystne w każdym aspekcie zdrowia.

Jednak, dla przykładu, regularna praktyka tai chi wykazała spowolnienie związanych z wiekiem strat metylacji DNA w grupie 500 kobiet.

W innym przeglądzie systematycznym stwierdzono, że regularna, codzienna aktywność fizyczna wiąże się z niższymi poziomami homocysteiny we krwi. Biorąc pod uwagę, że podwyższony poziom homocysteiny sugerują niewystarczającą zdolność metylacji, ćwiczenia fizyczne wydają się być jeszcze bardziej atrakcyjne.

Uważajmy tylko żeby nie przesadzić – nadmierny wysiłek fizyczny może przyspieszyć proces starzenia metylacyjnego. Zagrożenie to zaobserwowano u wyczynowych sportowców.

3. Zegar epigenetyczny a stres

W celu zmniejszenia stresu wprowadzono w omawianym badaniu ćwiczenia oddechowe dwa razy dziennie [1]. Niedawno wykazano również, że 60 dni praktyk relaksacyjnych (2x dziennie przez 20 minut) może znacznie zmniejszyć mAge DNA. Co więcej, prawie jedna czwarta miejsc DNAmAge CpG (85/353) jest zlokalizowana w elementach odpowiedzi na glukokortykoidy. Wskazuje to dodatkowo na prawdopodobny związek między stresem a przyspieszonym starzeniem się. Wykazano również, że znaczny poziom stresu w ciągu całego życia związany jest z przyspieszonym procesem starzenia [1].

4. Zegar epigenetyczny a sen

W badaniu tym wprowadzono również optymalizację snu. Uczestnicy otrzymali  zalecenie spania co najmniej przez 7 godzin. 

Do tej pory jednak istnieją ograniczone badania dotyczące wpływu snu na metylację. Przyspieszone starzenie odnotowano jedynie przy skrajnym braku snu. Przyspieszenie zegara DNAmAge związane z bezsennością zbadano na próbie 2078 kobiet [1].

Jak badane interwencje wpłynęły na biomarkery krwi?

W przypadku markerów krwi najbardziej znaczącą zmianą był 25% spadek trójglicerydów w ciągu ośmiotygodniowego okresu badania. Zgodnie z oczekiwaniami po zastosowaniu diety bogatej w kwas foliowy średni poziom 5-metylotetrahydrofolianu (5-MTHF) w surowicy wzrósł o 15%. Autorzy badania spodziewali się także spadku poziomu homocysteiny ze względu na spożywanie żywności bogatej w witaminy z grupy B. Żaden z innych mierzonych markerów krwi nie zmienił się znacząco w porównaniu z grupą kontrolną, ale w grupie badanej uczestnicy wykazywali znaczny spadek cholesterolu całkowitego [1].

Cofanie zegara w innych badaniach

Do tej pory trzy badania wykazały cofnięcie się zegara DNAmAge. Jedno małe badanie pilotażowe spowodowało cofnięcie się zegara DNAmAge w ciągu 12 miesięcy o 1,5 roku u zdrowych mężczyzn, przy użyciu kombinacji hormonu wzrostu, metforminy, DHEA oraz dwóch suplementów diety [9].

Dwa dodatkowe badania wykazały redukcję wieku metylacjnego w wyniku stosowania diety i / lub suplementów diety. Przeprowadzono m.in. badanie NU-AGE z udziałem 120 uczestników w wieku 65-79 lat, w tym 60 Włochów i 60 Polaków. Wykazano w nim trend w kierunku odwrócenia zegara DNAmAge po 1 roku stosowania diety śródziemnomorskiej z dodatkiem 400 IU witaminy D3. W podgrupie Polek zaobserwowano obniżenie wieku biologicznego o 1,47 roku. To obniżenie wieku biologicznego osiągnięto w ciągu ośmiu tygodni, stosując nieinwazyjne i korzystne interwencje, o których wiadomo, że mają prawdopodobieństwo wpływania na szlaki metylacji [10].

W innym 16-tygodniowym badaniu z użyciem 4000 IU witaminy D3 u osób z nadwagą lub otyłych Afroamerykanów wykazano redukcję wieku biologicznego o 1,85 roku.

Co dalej?

Jednym z większych ograniczeń badania z 2021 r. jest stosunkowo mała grupa badana, co wpływa na moc statystyczną. Konieczne jest potwierdzenie tych wyników na innych, większych grupach badawczych. Nie wiemy też, jak samo spowolnienie zegara metylacyjnego zmniejsza ryzyko chorób związanych z wiekiem. 

Jedno wiemy na pewno, że chcąc spowolnić nasz zegar epigenetyczny warto pokochać dietę śródziemnomorską, wybrać aktywność fizyczną, która sprawia nam frajdę, medytować jak najczęściej się da, pamiętać o suplementacji wit D i zadbać o odpowiednią jakość snu [9, 10]. 

I choć jest to oczywiste, to liczymy, że przedstawione badania będą dla Was silnym argumentem do zaimplementowania ich w codziennym życiu. Ponieważ właśnie takim interwencjami jesteśmy w stanie spowolnić nasz proces starzenia, co zresztą obserwujemy u mieszkańców stref niebieskich.

Artykuł Czy możemy cofnąć zegar epigenetyczny? pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.

Zapotrzebowanie na wapń zmienia się w zależności od wieku. Uznaje się, że osoba dorosła potrzebuje około 1000-1300 mg tego pierwiastka dziennie. Są jednak okresy w życiu, kiedy ilość wapnia w diecie powinna być większa. Jako przykład można wymienić okres intensywnego wzrostu u dzieci i młodzieży, ciążę i karmienie piersią, czy leczenie po złamaniach kości i rehabilitację. Bardzo ważne jest, aby o wapń w codziennych posiłkach dbały również osoby starsze, które z racji wieku bardziej narażone są na występowanie osteoporozy. Produkty bogate wapń powinny nam towarzyszyć każdego dnia.

Produkty bogate w wapń

Na szczęście istnieje wiele produktów bogatych w wapń, łatwo więc spośród nich wybrać coś dla siebie – można jeść zarówno smacznie, jak i zdrowo. Na czele listy jest nabiał. Warto na stałe wprowadzić do swojego jadłospisu jogurty, kefiry, maślanki czy śmietanę. Źródłem wapnia są także ryby zjadane z ośćmi, przede wszystkim sardynki oraz śledzie. Potrzebny pierwiastek znaleźć można też w warzywach, m.in. fasoli, brokułach, kapuście, pietruszce czy jarmużu. Na co dzień warto sięgać również po sok pomarańczowy, orzechy, otręby, migdały, nasiona słonecznika, mak, pistacje, len czy suszone figi, morele i rodzynki. Źródła wapnia to również sezam, soja i soczewica. Poszczególne produkty mają różną zawartość wapnia, co warto mieć na uwadze, komponując swój posiłek. Bardziej szczegółowe informacje o produktach bogatych w wapń można znaleźć na: https://calperos.pl/blog/sg/produkty-bogate-w-wapn-zrodla-wapnia-w-codziennej-diecie/.

Tych produktów lepiej unikać

Niestety, są też produkty, które mogą utrudniać wchłanianie wapnia – należy więc je ograniczyć lub po prostu o nich zapomnieć. Z pewnością trzeba uważać na sól. Nie powinno jej się spożywać więcej niż 5g dziennie. Poza tym szkodliwe w nadmiarze są alkohol oraz kawa. Powodują one szybsze wydalanie wapnia wraz z moczem. Należy uważać również na napoje gazowane. Wiele z nich zawiera kwas fosforowy, który również wypłukuje wapń. Najlepiej w zupełności zrezygnować z palenia papierosów, które negatywnie wpływają na wchłanianie tego pierwiastka przez organizm.

Suplementacja wapniem

Choć źródła wapnia są różnorodne, wielu osobom z trudem przychodzi zbilansowanie swojej diety. Często wymaga to metody małych kroczków. Warto też pamiętać, że warunkiem prawidłowej gospodarki fosforanowo-wapniowej jest stosunek wapnia do fosforu 1:1 pożywieniu osób dorosłych. Trudno jest osiągnąć takie proporcje, gdyż większość produktów żywnościowych zawiera fosfor. W takich przypadkach warto rozważyć suplementację wapniem. Zaletą tego rozwiązania jest to, że zawsze dostarczamy organizmowi dokładnie taką ilość wapnia, jakiej potrzebuje. Aby sięgnąć po skuteczny suplement, wcale nie potrzeba recepty od lekarza. Wystarczy poprosić w aptece o Calperos, który posiada status leku. Zawiera on węgiel w formie zjonizowanej, która jest najlepiej przyswajalna przez ludzki organizm. To dlatego Calperos jest szeroko stosowany w profilaktyce osteoporozy. Często jest także zalecany przez lekarzy jako leczenie uzupełniające w przebiegu osteoporozy.

Jak widać, istnieje wiele źródeł wapnia. Warto więc z większą świadomością komponować codzienne posiłki. Alternatywą jest suplementacja, dzięki której nasz organizm otrzymuje odpowiednią ilość tego pierwiastka. Jest to dobre rozwiązanie zwłaszcza w przypadku występujących już niedoborów wapnia. Dbając o swój jadłospis, warto także pamiętać o regularnej aktywności fizycznej, dzięki której wzmacniamy nasz układ kostny. Zdrowy styl życia sprawia, że dłużej cieszymy się mocnymi kośćmi i dobrym samopoczuciem.

Artykuł Twoje codzienne źródło wapnia pochodzi z serwisu Blog o zdrowiu | Blog o urodzie - Ageless | Naukowy Anti aging.